Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Politiek
Politiek

Let op: anticiperend op de 'EU vs Disinformation campaign' van de 'European External Action Service East Stratcom Task Force' en vanwege invoering van onder meer de Duitse 'Netzwerkdurchsetzungsgesetz' heeft de redactie van deze website besloten per 1 februari 2018 op alle politiek gevoelige items preventief 'SelfCensuur'* toe te passen.


'Vrijheid Van Meningsuiting':
“The ability to express ourselves freely is fundamental to a free society,” said Jodie Ginsberg, chief executive officer of 'Index on Censorship'. "This includes the freedom to publish, to satirise, to joke, to criticise, even when that might cause offence to others. Those who wish to silence free speech must never be allowed to prevail." Bron: The Guardian 08-01-2014
Zie ook: Amnesty International over 'Vrijheid van Meningsuiting' en 'A History and a Warning'

'Politiek'  Bram Vermeulen

"Ik praat niet en ik zeg niets
Ik luister niet en ik hoor niets"

In 1980 richtte Vermeulen een eigen groep op, Bram Vermeulen en De Toekomst. bron: Wikipedia

08 jul 2016 (laatste update: 18 nov 2019)

Een lied getiteld 'Politiek' doet vermoeden dat het over politiek en politici gaat en daar gaat het hier natuurlijk in eerste instantie ook om bij Bram Vermeulen. Toch kan je ook zeggen dat het een veel bredere aanklacht is tegen egocentrisme, lafheid, wegkijken, opportunisme, narcisme en dat soort dingen van mensen in het algemeen.  Geldt niet veel vaker voor ons allemaal: "Wist ik er niets van" en "Kunnen ze mij niets maken"?

"Ik doe niet aan politiek", maar "de politiek doet wel aan mij" (mede daarom dit album)

Wat is politiek eigenlijk?

Het woord politiek is afgeleid van het Oudgriekse politeia. De term politiek deed zijn intrede in de Griekse oudheid met de opkomst van de polis of stadstaat: politikos verwees naar alles wat de burgermaatschappij in de stadstaat betrof. Politiek als begrip keerde terug in het vroegmoderne Europa, toen het feodalisme plaats maakte voor een nieuwe burgerlijke maatschappij, belichaamd door republieken. De opkomst van grote ideologieën als liberalisme en socialisme in de 19e eeuw voegde een derde betekenis aan het woord toe: de strijd tussen ideologisch gemotiveerde groepen binnen een staat.
Bron: Wikipedia Politiek

De Grondwet

In het staatsrecht is een constitutie de grondslag van een staat. Deze is vaak vastgelegd in een grondwet, een document waarin de grondrechten en/of de organisatiestructuur van de staat in een bepaald land beschreven staan.
Constituties variëren van land tot land, maar toch zijn er enkele bijna-universele kenmerken. Constituties regelen de organisatie van de overheid, ze zeggen bijvoorbeeld of het een parlementair of presidentieel systeem is, welke mechanismen de wetgevende macht heeft om de uitvoerende macht (het bestuur) te controleren, wat de rol is van de rechterlijke macht en op welke manier de macht verdeeld is tussen de centrale overheid en decentrale organen, zoals provincies en gemeenten. Constituties erkennen meestal ook een aantal fundamentele rechten en vrijheden van burgers, de zogenaamde grondrechten.
Bron: Wikipedia Grondwet

De Grondwet van Nederland
Artikel 1 zegt:
"Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan." Bron: Overheid 2018

Gelijkheid versus gelijkwaardigheid

Het is de moeite waard om eens te kijken naar de betekenis van het begrip gelijkheid en het hieraan verwante begrip gelijkwaardigheid.

Amnesty International stelt in 'Gelijkheid en gelijke behandeling': "Alle mensen zijn van gelijke waarde en moeten daarom gelijk behandeld worden. Dat is het beginsel van mensenrechten." Ze voegt daar aan toe: "In de juridische zin gaat gelijkheid terug op het idee van het natuurrecht, waarin ieder mens is begiftigd met een gelijke vrije wil."
"De Amerikaanse filosoof John Rawls (1921-2002), misschien wel de invloedrijkste denker van de late 20ste eeuw, ontwierp in A Theory of Justice (1971) een politieke theorie voor een rechtvaardige democratische samenleving. De maatschappij is volgens hem een samenwerkingsverband tussen rationele en redelijke individuen. Het beginsel van de verdeling van schaarse goederen is 'rechtvaardigheid als billijkheid'. Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun geluk. Maar mensen worden geboren met ongelijke kansen: ze hebben verschillende talenten, behoren tot verschillende sociale klassen, of hebben handicaps of ziektes of domweg pech." Bron: Amnesty International Gelijkheid en Gelijke behandeling

Daarmee kom je op het punt van de gelijkwaardigheid.
Als we vaststellen dat mensen ongelijke kansen hebben en we toch vinden dat we allemaal gelijkwaardig zijn waarom zou de ene mens het dan verdienen, toekomen, om meer beloond te worden dan de ander? Die ene persoon met zijn of haar sterke karakter, gezonde lichaam, talent, enz. is die niet al zwaar beloond ten opzichte van de medemens?
John Rawls zegt daarover: "De taak van de overheid is onverdiende achterstanden op te heffen. In dat geval zouden we aan de samenleving drie eisen stellen. Ten eerste: dat iedereen gelijke rechten heeft en daarvan ook gebruik kan maken. Ten tweede: dat iedereen een zo groot mogelijke kans heeft om het best mogelijke voor zichzelf te krijgen. En ten derde: dat elke maatregel die een overheid neemt erop gericht moet zijn om degenen die het minst bedeeld zijn naar verhouding het meest te bevoordelen."
Om dit te bereiken stelt Rawls zich het volgende voor:
"Stel je voor dat we allemaal achter een veil of ignorance, een sluier van onwetendheid, plaatsnemen. We weten niet wie we zijn, wat onze positie in de samenleving is, wat onze huidskleur, geslacht of seksuele voorkeur is, waar we wonen, hoeveel we verdienen en wat voor ideologie of levensbeschouwing we aanhangen. Als we ons deze original position, oorspronkelijke positie, voorstellen, hoe zouden we de samenleving dan ingericht willen zien? Omdat we niet weten wie we zijn, denken we niet alleen aan ons eigen belang, maar aan alle mogelijke belangen." Bron: Humanistische Canon
De kritiek hierop is dat Rawls hierbij uitgaat van een rationele en redelijk mens, maar ook een die zonder empathie handelt. En de terechte vraag is of iemand zonder empathie ooit wel bereid zal zijn zich in die oorspronkelijke positie in te willen en kunnen leven. Laat staan dat hij daartoe in staat is, want hoe rationeel en hoe redelijk is de mens? Het vereist een vrije wil.

De vrije wil

Aan de vrije wil wordt behoorlijk getwijfeld. Lees hier maar eens:
'Ik heb geen vrije wil! Welles, die heb je wel!' Bron: NEMO Kennislink 02 feb 2016 of bij Filosofie.nl dit artikel: 'Ten geleide: Vrije wil'. 'Wij mensen hebben geen vrije wil' stelt Trouw 26 okt 2010: "Hersenwetenschappers zijn het stilaan eens: de vrije wil bestaat niet. Onze bewuste beslissingen zijn de uitkomst van onbewuste processen waarover we geen ultieme controle hebben. De idee dat een bewust ik aan de knoppen zit, is een illusie."

De consequentie hier van zou zijn dat we in dat geval volgens algoritmes zouden leven en we in feite volledig voorspelbaar handelen, mits we maar over voldoende data beschikken. Die algoritmes zouden alleen nog gewijzigd kunnen worden door een vorm van selflearning, maar ook daarop zouden we dan weinig of geen invloed hebben.
In het verhaal van John Rawls is het dan dus nog maar de vraag hoe het dan nog zit met die eigen verantwoordelijkheid, met die rationaliteit en redelijkheid van de mens, als die vrije wil fictie zou zijn.

Politiek en de vrije wil

Wie wel heilig gelooft in de 'vrij wil' komt redelijk in de richting van het politieke denken van de liberalen, zoals dat ook in Nederland binnen de VVD wordt aangehangen. Het staat lijnrecht tegenover het gelijkheidsdenken in het 'oude' socialisme en communisme.
Eigen verantwoordelijkheid, kansen benutten, doen, het is allemaal gebaseerd op de vrije wil en op geloof in gelijke kansen. Op willen en kunnen. Over ons willen, nature, blijkt dus veel discussie te bestaan en kunnen, nurture, hebben we voor het grootste gedeelte niet in de hand.
Het zou kunnen verklaren waarom het in de praktijk heel lastig blijkt te zijn om gelijkwaardigheid tot stand te brengen. Sommige mensen zullen helemaal geen gelijkwaardigheid wensen, maar vooral kansen voor zichzelf. Juist de groep mensen die weten dat ze er 'beter' voor staan, waarom zou die groep zich inzetten voor de kansen van de 'anderen', zoals Rawls meende met zijn inbeeldingsmodel? Bron: Humanistische Canon

Gelijkheid en gelijkwaardigheid en de politiek

Creëer je door een onderscheid te maken tussen gelijkheid, lijken op, of gelijk zijn en gelijkwaardigheid niet in wezen juist de rechtvaardiging van de ongelijkheid tussen mensen? Want wie zijn kansen in het liberalisme niet benut krijgt de boodschap te horen: eigen schuld, dikke bult. Daarmee werp je de pechvogels van deze aarde eigenlijk voor de voeten dat zij in vrije wil hun noodlot kozen. Dat is een tamelijk harde en weinig empathische levenshouding.
Zoals ik het ooit al eens schetste: "Ik heb het allemaal zelf verdiend", zegt de liberaal. "Ja, maar wie betaalde de rekening dan?", was dan mijn vervolgvraag.
Wij zijn de 'doeners' hoor je ze roepen, een uitspraak waarmee trouwens inherent al een tweedeling opgeroepen wordt. Tegenover de doeners zouden dan de niet.doeners staan.
Nederland is gebouwd door 'doeners', roepen ze en op zich klopt dat natuurlijk. Al die straatwerkers, mijnwerkers, timmermannen, metselaars, onderwijzers, logopedisten, verpleegsters, automonteurs, electriciëns, noem ze maar op. Ja, die hebben Nederland inderdaad gebouwd en verzorgd.
En de 'doeners' van de VVD? Hebben die Nederland gebouwd, of lieten die Nederland bouwen? Zijn zij eigenlijk niet het best te betitelen als de 'laten.doeners'. Zij verdienden het grote geld en de echte doeners mochten het voor ze doen, met als het een beetje meezat, een loon ergens tussen het minimum en modaal.
Het grote geld wordt 'verdiend' met investeren en beleggen en nauwelijks met zelf het verrichten van de 'gewone' arbeid van de gewone man, de echte doener. Wie rijk wil worden, zo werkt het kapitalisme, moet geld investeren en daar arbeid aan toevoegen. Die investeerders noemen zich meestal liberaal en de mensen die de arbeid verrichten zijn hun echte doeners. Hoe minder die krijgen, hoe meer de laten.doeners overhouden. Die laatsten noemen we ook vaak belegger of aandeelhouder. We kennen ze ook als bijvoorbeeld huisjesmelker. Geld lenen of krijgen, huisje kopen, huisje verhuren. De huisjesmelker maar centjes vangen. Zo simpel ligt het natuurlijk.
'Wonen in een schilderij van Van Ruisdael – huizenbezitters die Amsterdam verlaten rekenen zich rijk in de regio'. Bron: De Volkskrant 20 jul 2018
"Lucas keek een beetje naar de historische bewegingen op de huizenmarkt en dacht: dat komt wel goed. Vorig jaar verkocht hij zijn appartement, inmiddels voor 60 duizend euro verbouwd, voor 539 duizend euro. Winst: 239 duizend euro in vijf jaar." "De ongekend grote stijging van de huizenprijzen in Randstedelijke centra kent veel verliezers, met name jonge starters die de stad niet meer in komen." "In Woerdense Verlaat stonden de huizen vorig jaar nog onder water; de verkopers van de woonboerderij leden verlies."
"Het kapitalisme is een economisch systeem dat is gebaseerd op investeringen van geld in de verwachting winst te maken. De productiemiddelen zijn meestal in privaat eigendom van particuliere ondernemers die daarbij veelal gebruikmaken van loonarbeid om meerwaarde te creëren." Bron: WikipediaKapitalisme.
En zo lezen we ook: 'Rijkste 1 procent bezit bijna 28 procent van het totaal vermogen in Nederland'. Bron: De Volkskrant van 22 april 2017 Dat zijn vast niet allemaal timmermannen en loodgieters, de doeners.
'Het is tijd voor een eerlijke verdeling tussen arm en rijk, want een moreel recht op rijkdom bestaat niet', betoogt filosoof en econoom Ingrid Robeyns in De Volkskrant van 12 apr 2019.
"Bovendien vergeten aanhangers van het idee van ‘rijk door eigen verdienste’ dat toeval een grote rol speelt in ons leven: in welk land en tijdperk we geboren worden, met welke talenten en gezondheid we zijn behept, wie de ouders zijn die ons grootgebracht hebben, enzovoort."

Dik Trom wist het al.....

Mooi uitgebeeld is ook hier de vraag met betrekking tot de vrije wil in dit systeem: 'the kid, the dog or the sausage?'.

De gevolgen van de 'vrije wil'

De meeste 'verliezers' in de maatschappij kozen er hoogstwaarschijnlijk niet voor uit vrije wil en ze verloren, mogen we toch wel aannemen, ook niet omdat ze niet de beste keuze voor zichzelf wilden maken. De meesten hadden pech en een deel gokte wellicht verkeerd. Maar zelfs die vraag naar het waarom roept twijfels op. Wie zette(n) hen ertoe aan 'verkeerde' beslissingen te nemen? Was dat uit echte vrije wil?
Mensen die geloven in de 'vrije wil' en de harde lijn van goed en kwaad aanhangen en daarmee bijvoorbeeld ook voor strenger straffen zouden eens te rade kunnen gaan bij Julia Shaw. Julia Shaw onderzoekt ‘het kwaad’. Bron: De Volkskrant van 16 mrt 2019
"Waarom doen mensen slechte dingen? Na haar succesvolle boek over het geheugen buigt forensisch psycholoog Julia Shaw zich over 'het kwaad' - waar we volgens haar nodig anders naar moeten kijken."

Wie dagelijks heel direct te maken hebben met 'de vrije wil', zijn de hulpverleners op de crisislijn. Laten we een van hen maar eens aan het woord komen.
Zo is het om te werken bij crisislijn 113: 'Op Instagram lijkt het leven een Bar­bie-feest, maar de praktijk is anders'. Bron: AD van 04 mei 2019
"We leven in een tijd waarin mensen snel hun oordeel klaar hebben. Een aantal kennissen van mij wil weinig van mijn werk weten. Dat zijn mensen met wie het goed gaat. Ze hebben geen interesse voor de keerzijde van het leven, voor de kwetsbare mensen in de samenleving. Als ik dan iets vertel over de mensen die hulp zoeken, zeggen ze: we hebben allemaal wat, ze moeten het maar oplossen. Dat zie ik vaker in de samenleving. Overal ligt een neoliberaal sausje overheen van 'ze moeten het zelf maar doen'. Alsof succes een keuze is, en falen dus ook. Terwijl er steeds meer eenzame mensen zijn, en steeds minder vangnetten."

Alleen omdat in 1989 de muur in Berlijn viel werd sindsdien elk politiek systeem dat ook maar enigszins leek op het 'oude communisme' verketterd. Zo kon het kapitalisme de politieke overwinning vieren. Partijen als de PvdA bekeerden zich tot het liberalisme, uit angst en schaamte voor de eigen identiteit. Het leidde tot ongebreidelde groei, tot uitputting van de reserves van onze planeet, tot roofbouw op de natuur, de dieren en de arbeiders, de Polen, de kinderen in India, de Chinezen en andere Aziaten, de echte doeners van deze kapitalistische bubbel. Hoeveel van al die doeners wereldwijd deden dat uit vrije wil?
Nu, in 2019, kunnen we vaststellen waar dit systeem van de 'vrije wil' toe geleid heeft: de grootste milieucrisis waar de mensheid ooit voor heeft gestaan en een dramatische tweedeling tussen arm en rijk. En wie heeft er nog een vrije wil in de digitale wereld van bedrijven als Google en Amazon?
Niemand die zegt dat we terug moeten naar de voormalige Sovjet Unie of de DDR, niemand die denkt dat de heilstaat Noord-Korea is. Maar wie zijn ogen open heeft kan wel vaststellen dat we in een schijnwereld zijn beland, die op de rand van het faillissement staat.

En mochten de 'vrije wil' en 'gelijkwaardigheid' toch bestaan, dan zouden we er zeker ook naar mogen streven die inclusief de natuur te laten zijn. Geen dier of plant zal er vrijwillig voor kiezen naar de slacht of de veiling afgevoerd te worden door en voor een mens.
De 'sceptici' met betrekking tot de 'eigen wil' van de natuur zou ik willen uitnodigen om dit eens te lezen: 'Vanuit de plant gezien Pleidooi voor een plantaardige planeet' van bioloog Arjen Mulder. "He aligns himself with the natural philoso­phers from ancient Greece and argues for a new poetic biology based on protecting life rather than destroying it." Bron: Letterenfonds.

Populisme

Op 06 jun 2019 konden we dit lezen:
'Benauwde overwinning voor reactionaire Deense zg. sociaal-democraten' Bron: Krapuul 06 jun 2019
"Vorig jaar besloot Frederiksen echter haar ziel aan de duivel te verkopen. De sociaal-democraten spraken hun steun uit voor het dubbel bestraffen(!) van inwoners van wijken waar veel migranten gehuisvest zijn, voerden campagne voor een verbod op de boerka en stemden voor een plan om waardevolle spullen van asielzoekers af te pakken bij binnenkomst in Denemarken. Met ‘links’ – laat staan met ‘socialistisch’ – heeft dit natuurlijk helemaal niks meer te maken."
In DeMorgen van 05 jun 2019 stond dit:
'Dankzij haar harde asielbeleid zijn de Deense sociaaldemocraten opnieuw de grootste partij'
In De Volkskrant van 31 mei lazen we:
'De Deense sociaal-democraten koesteren de arbeiders en zijn hard voor migranten'
14 mei 2019 stond dit in The Guardian:
'Why copying the populist right isn’t going to save the left' Bron: Cas Mudde in The Guardian van 14 mei 2019
"The argument that a tougher stand on immigration will revive the social democratic parties – and arrest the rise of the radical right – is based on two basic errors, which together reflect a larger misunderstanding about the historic role of centre-left parties."
Op 19 sep 2018 stond in het AD:
'VVD: criminaliteit in probleemwijken dubbel zo hard bestraffen'
Het zette me toch aan het denken, die combinatie van Socialisme, het opkomen voor de 'Gewone Man' en Nationalisme, het 'Eigen Volk Eerst'.
Daarom maar eens een stukje Wikipedia opgezocht,  een beetje geschiedenisles voor en over de 'gewone man': 'Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij' Bron: Wikipedia
"De periode 1919-1921 Van DAP naar NSDAP."
"Hitler bedacht in deze beginjaren verscheidene veranderingen voor de DAP om die onder een bredere groep kiezers populair te maken en transformeerde die aldus tot de NSDAP. Een van de veranderingen die Hitler suggereerde was de toevoeging van het woord 'socialist' aan de naam van de partij. Hitler was altijd tegen marxistische ideeën (zoals het concept van de klassenstrijd) als zodanig geweest (zo stelde hij dat de klassenstrijd de Duitsers onnodig tegen elkaar uitspeelde) maar moest toch erkennen dat socialisme een populaire filosofie was na de Wereldoorlog. Dit toonde zich zeer in de groei van de Duitse Sociaal Democratische partij (SPD). Daarom herdefinieerde Hitler socialisme door er 'Nationaal' voor te plaatsen. Maar Hitler was alleen te vinden voor gelijkheid voor wie Duits bloed had. Joden en buitenlanders hadden geen rechten en immigratie van niet-Duitsers zou moeten stoppen."
Wat is de 'les' hiervan? Naar mijn inzicht is het belangrijkste wat ik hiervan opsteek dat bestudering van het huidige politieke klimaat het inzichtelijker maakt waarom de geschiedenis verlopen is zoals hij is. Het is natuurlijk vooral een les over het verleden, misschien wel meer dan een 'lesje'  over het heden of een voorspelling voor de toekomst. Maar het verklaart voor mij toch wel veel.
Als historicus, en als burger eveneens, vind ik het wel verontrustend. Het is een onheilspellende golf die door de hele westerse wereld spoelt: de combinatie van Socialisme en Nationalisme.

Het 'probleem' van de politiek

Waar komt het populisme van dit moment vandaan?
Wat ik zelf als het fundamentele 'probleem' van de politiek zie is het 'debatteren om te winnen'. We gaan niet meer op zoek naar de waarheid, maar naar de winst. Demagogie en populisme liggen zo op de loer (zie ook TED Talk Daniel H. Cohen). Politiek wordt dan 'jurysport' en 'de man in de straat' bepaalt wat waar of niet waar is en daarmee ook wie wint.
Nieuw is dit trouwens niet, want de 'Spindoctor' deed al eeuwen geleden zijn intrede in de politiek. "De praktijk van het 'spinnen' is zeker 2500 jaar oud. Zo'n 500 jaar voor Christus lieten de sofisten in de opkomende democratie van Athene zien dat zij vrijwel elk standpunt met sluwe welsprekendheid konden verdedigen. "De waarheid is datgene wat succes heeft", was hun opvatting. Plato noemde ze manipulators van de waarheid en bedriegers door taal." Bron: Wikipedia Spindoctor
Of ze dat uit vrije wil deden of niet anders konden, 'geboren leugenaars' waren, is dus maar de vraag.
De issues van de hedendaagse politiek zijn dus niet nieuw. Niet alleen Plato en Socrates hielden zich in de Oudheid al met politiek bezig, in de Middeleeuwen ontstond bijvoorbeeld het 'Machiavellisme': "Machiavellisme is de politieke theorie die stelt dat alles is toegestaan voor het verwerven of behouden van macht, onafhankelijk van recht en moraal. De naam verwijst naar de Italiaanse politicus en filosoof Niccolò Machiavelli die in zijn geschriften, met name in De vorst, dergelijk politiek handelen beschrijft. De term 'Machiavellisme' is doorgaans negatief beladen.
Behalve in de staatkunde wordt de term ook gebruikt in de psychologie. Het vormt daar met psychopathie en 'Narcisme' de donkere drie." Bron: Wikipedia
Het 'probleem' van de politiek is eigenlijk vrij simpel samen te vatten in deze oude spreuk: 'Eine Halbe Wahrheit ist schlimmer als eine ganze Lüge.'

Zie ook: 'Anarchisme', 'Nederland Polderland' en 'Vluchtelingen'


'Politiek'  Bram Vermeulen

Als ik niet kijk
Heb ik het niet gezien
Heb ik het niet gezien
Wist ik er niets van
Kunnen ze mij niets maken
Dus ik kijk niet

Als ik niet praat
Heb ik het niet gezegd
Heb ik het niet gezegd
Wist ik er niets van
Kunnen ze mij niets maken
Dus ik praat niet

Politiek, politiek
Ik ben er niet, ik ken ze niet
Politiek, politiek
Ik kijk niet en ik zeg niets

Als ik niet lees
Weet ik het niet
Weet ik het niet
Wist ik er niets van
Kunnen ze mij niets maken
Dus ik lees niets

Politiek, politiek
Ik ben er niet, ik ken ze niet
Politiek, politiek
Ik kijk niet en ik zeg niets

Ik kijk niet en ik zeg niets
Ik praat niet en ik zeg niets

Als ik niet luister
Hoor ik het niet
Hoor ik het niet
Wist ik er niets van
Kunnen ze mij niets maken
Dus ik luister niet

Politiek, politiek
Ik ben er niet, ik ken ze niet
Politiek, politiek
Ik kijk niet en ik zeg niets

Politiek, politiek
Ik ben er niet, ik ken ze niet
Politiek, politiek
Ik kijk niet en ik zeg niets

Ik praat niet en ik zeg niets
Ik luister niet en ik hoor niets


Bijsluiter:

Met een * aangeduide citaten behoren tot de grotere groep der Parodialen. Ze worden vooral veel gebruikt in de vierdelijns zorg. Parodialen worden specifiek ingezet bij klachten van verhoogd ego. De werkzame stof bestaat meestal uit Parodie of Satire, maar soms bevat het medicijn ook Ironie, Spot, Humor of aanverwante stoffen. Bijwerkingen zijn niet bekend. Het middel moet wel met terughoudendheid worden toegepast bij mensen met een chronisch tekort aan 'Selfspot'. Humor kan bij deze groep patiënten soms dodelijk zijn. In mildere vorm zijn effecten waargenomen van allergie en irritatie.  Deze verschijnselen verdwijnen meestal binnen een paar minuten. Wanneer de reactie heftiger is en langer aanhoudt is het raadzaam contact op te nemen met de huisarts. Neem altijd de betreffende Parodial mee, zodat uw arts weet welke stof van toepassing is.

: zoiets als , 'Geprüfte Sicherheit', voor de persvrijheid? Zie ook Sheila Sitalsing op 30 aug 2017