Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Narcisme
Narcisme
04/16/2018
Narcisme: De YoYo (16 apr 2017, laatste update 09 sep 2019)
"Nr. 13: aantrekken en afstoten" Vandaar
Het onderwerp komt ook aan bod in 'De Reis van de Held(in)' in 'Regenboog'.

'Gaslighting'

Alvorens verder in te gaan op het thema 'Narcisme' eerst even een kleine introductie hoe dit item hier terecht is gekomen.
In de aanloop naar de Presidentsverkiezingen in 2016 in de USA is dit onderwerp vaak ter sprake geweest en vervolgens ook in de belangstelling gebleven.
'Gaslighting', onderdeel van 'Narcisme', wordt daarbij door velen gezien als een belangrijke strategie in het politieke machtsspel. Het gaat daarbij met name om het in verwarring brengen van de tegenstander en van de kiezer. Het uiteindelijke doel is om na het stichten van chaos de macht te kunnen grijpen als 'redder in de nood'.
Mede vanwege belangstelling voor de psychologie die schuil gaat achter het op deze wijze bedrijven van politiek daarom ook eerst maar even wat aandacht voor 'Gaslighting' als introductie van 'Narcisme'.
De zoektocht kreeg vervolgens een vervolg in wat verdieping van het begrip 'Narcisme' in bredere betekenis, binnen relaties, in vriendschappen, binnen gezinnen, op de werkvloer, noem ze maar op.

'Gaslighting' Bron: Wikipedia
"Gaslighting is a form of psychological manipulation that seeks to sow seeds of doubt in a targeted individual or in members of a targeted group, making them question their own memory, perception, and sanity. Using persistent denial, misdirection, contradiction, and lying, it attempts to destabilize the victim and delegitimize the victim's belief.
Instances may range from the denial by an abuser that previous abusive incidents ever occurred up to the staging of bizarre events by the abuser with the intention of disorienting the victim. The term owes its origin to the 1938 Patrick Hamilton play Gaslight and its 1940 and 1944 film adaptations, in which a man dims the gas lights in his home and then persuades his wife that she is imagining the change. The term has been used in clinical and research literature, as well as in political commentary.

'11 Warning Signs of Gaslighting' Bron: Psychology Today 22 jan 2017
"Gaslighting is a tactic in which a person or entity, in order to gain more power, makes a victim question their reality. It works much better than you may think. Anyone is susceptible to gaslighting, and it is a common technique of abusers, dictators, narcissists, and cult leaders. It is done slowly, so the victim doesn't realize how much they've been brainwashed. For example, in the movie Gaslight (1944), a man manipulates his wife to the point where she thinks she is losing her mind."

'Narcisme'

Geen spijt, geen empathie, zijn het niet de kenmerken van wat wel NPD genoemd wordt: Narcissistic Personality Disorder? Is dat niet een belangrijk kenmerk van 'foute mannen' en 'foute vrouwen'? YouTube staat vol met, vooral, vrouwen die zich stuk voor stuk beschrijven als slachtoffer van kwaadaardige narcisten. Zij zeggen vaak de 'red flags' gemist te hebben van de diagnose. Het zijn niet alleen vrouwen, maar zij komen er waarschijnlijk wat eerder voor uit.

'Narcisme' Bron: Fonds Psychische Gezondheid
"Narcistische persoonlijkheidsstoornis is de officiële naam".
"De diagnose narcistische persoonlijkheidsstoornis moet gesteld worden door een psychiater of psycholoog. De stoornis begint in de vroege volwassenheid en komt tot uiting via minstens vijf van de volgende kenmerken:
De persoon heeft een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid. Iemand overdrijft bijvoorbeeld zijn prestaties of talent en verwacht als superieur behandeld te worden, ook als de prestaties hiertoe geen aanleiding geven.
De persoon is geobsedeerd door fantasieën over onbeperkte successen, macht, genialiteit, schoonheid of ideale liefde.
De persoon ziet zichzelf als uniek of ‘heel speciaal’. De persoon verwacht alleen begrepen te kunnen worden door, of om te horen gaan met andere heel speciale mensen of mensen (of instellingen) met een hoge status. 
De persoon verlangt naar extreme bewondering.
De persoon heeft een gevoel bijzondere rechten te hebben. Hiermee wordt bedoeld dat iemand een onredelijke verwachting heeft van een uitzonderlijk welwillende behandeling van anderen. Of iemand verwacht dat een ander automatisch meegaat met zijn of haar verwachtingen.
De persoon maakt misbruik van anderen om zijn of haar eigen doelen te bereiken.
De persoon heeft een gebrek aan empathie; hij of zij is niet bereid de gevoelens en behoeften van anderen te erkennen of zich daarin te verplaatsen.
De persoon is vaak jaloers op anderen of denkt dat anderen jaloers zijn op hem of haar.
De persoon is arrogant of toont hooghartig gedrag".

'21 dingen waaraan je een narcist herkent' Bron: Psychologiemagazine
"Zo herken je de narcist. Narcisten:
1. Zijn charismatisch bij de eerste kennismaking. Ze stralen zelfvertrouwen en bekwaamheid uit, zijn warm, charmant en geïnteresseerd (ten minste, dat denk je). Ze geven je het gevoel dat je speciaal bent, zijn geestig en hebben een vlotte babbel.
2. Scoren goed bij de andere sekse: ze zijn op hun gemak, ongeremd, extravert en losjes. Ze zijn aantrekkelijk – mede doordat ze meer aandacht aan hun uiterlijk besteden dan gemiddeld. Ze worden vaak gezien als aantrekkelijk voor een relatie (want: sexy) en minder voor een vriendschap.
3. Hebben relatief veel seksuele partners gehad en beginnen makkelijk nieuwe relaties. Tijdens een relatie kijken ze vaak al om zich heen of ze een leuker iemand ontdekken en door die geringe betrokkenheid zijn ze ook vaker ontrouw.
4. Zijn betrekkelijk ongevoelig voor het ‘knuffelhormoon’ oxytocine waardoor ze niet goed in staat zijn tot binding en intimiteit.
5. Vermoedelijk hebben ze ook weinig spiegelneuronen, waardoor ze niet goed in staat zijn tot empathie.
6. Zijn overtuigd van hun eigen superioriteit.
7. Ze geven anderen weinig waardering. En als de ander ergens goed in is, gaan ze de strijd aan. Ze willen altijd béter zijn.
8. Hebben imago-doelen (wat vindt de ander van mij?) in plaats van compassie-doelen (hoe maak ik het leuk voor de ander?)
9. Haken af wanneer iemand iets emotioneels meemaakt.
10. Zetten anderen in voor hun eigen plannen zonder zich daarbij af te vragen wat de ander eigenlijk wil.
11. Zijn uit op hun eigen voordeel en denken ook recht te hebben op bepaalde privileges vanwege hun vermeende bijzondere kwaliteiten. Ondertussen laten ze anderen geloven in hun goede bedoelingen. Ze hebben een talent om overal een draai aan te geven waardoor de ánder onredelijk of dom lijkt.
12. Geven anderen de schuld en wijzen op hun gebreken terwijl ze zichzelf zien als een slachtoffer: het ligt altijd aan de ander, de narcist doet nóóit iets verkeerd.
13. Zien liefde als een spel (game-playing love): ze spelen met de gevoelens van de ander, bijvoorbeeld door ze aan te trekken en af te stoten of door ze in het ongewisse te laten.
14. Hebben behoefte aan aandacht, bewondering en erkenning; ze zijn vaak succesvol in hun werk door zelfvertrouwen, flair en sociale dominantie. Ze hebben minder behoefte aan sympathie, genegenheid of verbondenheid.
15. Hebben behoefte aan macht en controle en zijn mede daardoor snel jaloers.
16. Zien hun partner als ‘aanhang’ die hun eigen status en bijzonderheid onderstreept (denk maar aan de zogenaamde ‘trophy wife’).
17. Liegen, draaien en komen hun beloftes niet na.
18. Isoleren hun partner van vrienden en familie en ze spelen mensen tegen elkaar uit.
19. Kunnen extreem boos worden als ze kritiek krijgen of onvoldoende erkenning. Dat mondt uit in narcissistic rage: vijandig en boos gedrag waarin je bijvoorbeeld wordt doodgezwegen.
20. Door die narcistische krenking zijn ze ook vaak in conflict met anderen.
21. Hebben geen berouw en doen niet aan zelfreflectie".

Veel vrouwen geven als ervaringsdeskundige een veel simpeler test aan dan waar hierboven naar verwezen wordt. Zij adviseren de hamvraag te stellen of de vermeende narcist ooit deze drie woorden heeft gezegd: "I Am Sorry", "I Was Wrong", of in het Nederlands: "Het Spijt Me", "Ik Zat Fout"? Nee? Dan zou je genoeg moeten weten.

Een interessant geval in deze context is in mijn ogen tennisvedette Serena Williams.
Even ter herinnering:
'US Open: Naomi Osaka's dream victory overshadowed by Serena Williams outburst' Bron: ABC News 10 sep 2018
Dan, bijna een jaar later dit:
Williams ging in therapie na US Open-finale en schreef Osaka 'sorry' Bron: NOS 11 jul 2019
'Serena Williams addresses the US Open drama in Harper’s Bazaar this month. Reveals that she sent the following apology to Osaka. Apparently it was the media’s fault' Bron: Simon Briggs op Twitter
Wat moeten we daarmee? Geen excuses is een van de hoofdkenmerken van het narcisme. Serena Williams lijkt in veel opzichten te voldoen aan de hoofdkenmerken, waar dit er een van is.
Williams is ook wel slim genoeg om haar imago in de gaten te houden. De psycholoog die ze heeft geraadpleegd zal haar zeker geadviseerd hebben om maar eens excuses aan te bieden. Maar, kwamen die van binnenuit of zijn ze onderdeel van een zorgvuldig voorbereide PR-campagne? Wimbledon 2019 leverde Serena Williams weer een boete op vanwege het 'mishandelen' van een trainingsbaan. In mijn ogen is het toch telkens weer Williams voor en na, als het maar Serena Williams is.
En jawel hoor, we konden er op wachten bij de US Open 2019: Serena frustrated with 'inexcusable' US Open final defeat to Andreescu - 'I don't think Serena turned up' Bron: Livetennis 08 sep 2019
Voor alle duidellijkheid en ter opfrissing van ons geheugen hier nog even de lijst van Grand Slam winnaressen van 2019: Melbourne Naomi Osaka, Roland Garros Ashleigh Barty, Wimbledon Simona Halep en US Open dus Bianca Andreescu. Serena Williams komt in dit rijtje niet voor. Vier vrouwen in 2019 die dus beter presteren dan de 'beste speelster aller tijden'.
En, oh ja, voordat we nu in een kramp schieten over etniciteit en gender: types als Novak Djokovic en John McEnroe kunnen ook gerust in dezelfde categorie ingedeeld worden, mega egotrippers, met aan de professionals de te stellen diagnose van NPD.



'Een Narcist identificeren met één vraag' Bron: Narcisme
Van 40 vragen naar 1 vraag
"Om te achterhalen of personen lijden aan de Narcisme stoornis wordt vaak door professionele partijen gebruik gemaakt van talloze en ellenlange vragenlijsten. Wetenschappers hebben echter ontdekt dat de identificatie van narcisme kan worden voltrokken na het stellen van 1 simpele vraag, die luidt: "Ben je een Narcist?"
"Mensen die bereid zijn om toe te geven dat ze narcistischer zijn dan anderen, zijn waarschijnlijk ook narcistischer".

Het ontmaskeren van de Narcist

De narcist heeft geen geweten, kent geen empathie.
Het gevolg ervan is dat hij of zij geen contact met het eigen gevoel of dat van een ander kan maken. De narcist kan daardoor niet gelukkig zijn, niet met zichzelf, noch met een ander.
Wanneer een narcist je afwijst dan zegt hij of zij daarmee dat er bij jou niets meer te halen valt, dat je zijn of haar leegte niet meer kunt vullen. Dat is in wezen eerder een groot compliment dan een negatieve kwalificatie, ook al voelt het in eerste instantie misschien niet zo. Het betekent dat de narcist geen brandstof meer uit je kan tanken en het zegt daarom meer over de situatie van de narcist, dan die van jou.
Wie dat mechanisme door heeft begrijpt ook dat een narcist nooit gelukkig kan worden ten koste van jou. Ja, hij of zij kan je je een tijdlang ongelukkig laten voelen, omdat je gaat twijfelen aan jezelf. Maar de narcist wordt daar zelf niets beter van. Hij of zij kan de 'buit' met niemand delen. Misschien kun je het vergelijken met iemand die je van je gouden medaille, die je ooit won tijdens een groot evenement, stiekem in de nacht of zelfs op gewelddadige wijze op klaarlichte dag beroofde. Ja, de narcist kan er mee gaan pronken en jij kunt verdriet hebben vanwege het verlies van je trophee, maar er blijft altijd maar één iemand die die medaille won en verdiende en dat ben jij. Jij kunt nog steeds trots in de spiegel kijken, maar de narcist heeft niemand om iets mee te delen. 
Ook in een relatie met het volgende 'slachtoffer' zal de narcist niet gelukkig kunnen worden: hij of zij kent geen empathie en dus ook het begrip liefde niet. Want liefde gaat over verbinding en daar heb je empathie voor nodig. Wie geen geweten heeft, geen schuldgevoel kent, geen spijt, kan per definitie niet van iemand houden, behalve misschien van zijn of haar eigen lege omhulsel, dat achter een masker verborgen blijft. Het masker dat jij als 'slachtoffer' aan ze levert, het spiegelbeeld waarvan jij ze voorziet. Alles wat je in de narcist ziet zijn dus in feite je eigen kwaliteiten. Als dat geen troost biedt?


Natuurlijk ben je in eerste instantie geneigd de 'schuld' bij jezelf te blijven leggen en vaak wil je niet accepteren dat de narcist alleen zichzelf kan helpen en dat jij niet degene bent om de narcist te 'genezen', voor zover dat al mogelijk is. Je bent wellicht een illusie armer en een droom ligt aan diggels, maar de positieve keerzijde is dat het moment is aangebroken om ook die nachtmerrie, die je verwarde met liefde, van je af te kunnen schudden.
Misschien zit je ook vol wraakgevoelens en rancune. Het is verleidelijk daar aan toe te willen geven, maar uiteindelijk brengt het je niet naar waar je wilt zijn: tevreden zijn met jezelf.
Het enige goede antwoord op narcisme is terug te keren naar 'selflove' en de 'zelfhaat' aan de kant te zetten, waarna er vanzelf ruimte komt voor echte liefde in plaats van het obsessief 'pleasen' van de narcist. Liefde, die niet gedeeld wordt met de narcist, maar om te beginnen met jezelf en vervolgens met medemensen die wel weten wat liefde is en die je beter leert te kiezen.
Dat is de belangrijkste strekking van alle coaching en selfhelp die je kunt vinden op dit gebied.
En de narcist? Die rijgt zijn 'Fair and Tender Ladies' aan de ketting en laat een slagveld achter zich, totdat zijn of haar 'slachtoffers' zich van bovenstaande bewust worden.
Maar doet het er nu dan eigenlijk nog toe?
Voor velen van ons waarschijnlijk niet meer, maar er is één groep die niet de vrijheid heeft om de juiste keuzes voor zichzelf te kunnen maken. Een groep die, zelfs juridisch, kansloos is dat te doen. Dat zijn de kinderen van narcisten, die niet weg kunnen uit de giftige thuissituatie. Zij moeten eerst jaren lijden onder het narcisme, voordat ze zelf actie kunnen ondernemen. Bovendien zullen velen van hen zich niet bewust zijn van het onrecht dat hen wordt aangedaan.
Zolang als geldt dat 'het gezin de hoeksteen is van de samenleving', blijft het voor deze groep lastig om op hulp van buitenaf te mogen rekenen. Welke schooljuf, welke buurvrouw, welke huisarts is bereid en in staat om voor deze kinderen zijn of haar nek uit te steken? In 2019 blijkt dat nog steeds een groot probleem en taboe te zijn.
Zie daarover ook bij 'Songteksten' het nummer 'Ze Zouden Elkaar Nooit Meer Zien'.

'We houden van narcisten en we houden ervan ze te haten', zegt Saskia Noort in haar column in het AD van 04 mei 2019.
"Wie ooit een relatie had met een narcist weet: we hebben hem zelf een podium gegeven, slingers om zijn schouders gehangen en hem tot god gemaakt. Zijn beloftes loste hij nooit in en we zijn nog steeds bezig de scherven weer aan elkaar te lijmen, terwijl hij alweer elders iemand aan het slopen is. Het enige dat onze media te verwijten valt, is dat ze net zo gevoelig zijn voor de charmes van narcisten als wij. 'Stop giving him attention', zei mijn therapeut. Het was moeilijk, maar het werkte."
Waarom was het zo moeilijk kun je je afvragen. Het 'probleem' met narcisme is dat de narcist, die mogelijk wel wil erkennen dat hij of zij dat is, nooit zal toegeven dat narcisme een probleem is. De ander is het probleem en de narcist heeft geen probleem. Ja, dat heeft die wel, maar dat geeft hij of zij nooit toe aan de buitenwacht. En als je niet toegeeft dat je een probleem hebt, dan kun je ook niet geholpen worden. Je zult de hulp van je naasten afslaan en nooit van buitenaf hulp inroepen. Wie met een narcist te maken krijgt, zoals Saskia Noort beschrijft, begint dus aan onbegonnen werk, als je jezelf tot doel stelt de narcist te 'genezen'. Wie daar toch zijn of haar energie insteekt, die werkt aan een naar alle waarschijnlijkheid hopeloze taak, terwijl het meestal ten koste gaat van jezelf. Vandaar het advies van de therapeut.
Wat maakt het dan zo lastig, waarom is het zo moeilijk? In de omgang met 'gewone' mensen laat je de ander liever niet in de steek als die een probleem heeft. Onze empathie zet ons ertoe aan de zorgen van onze medemens tot op zekere hoogte te willen delen. Bij de narcist werkt dat meestal zelfdestructief en dat voelt niet goed. We hebben de neiging ons schuldig te voelen, als we het idee krijgen iemand die we eigenlijk graag mogen niet te kunnen helpen. Niet helpen is dan zelfs nog een gradatie lichter dan wat Sakia Noort als advies kreeg: 'Stop giving him attention'.
Rest de vraag: moeten we narcisten haten?
Het meest voor de hand liggende motief om een narcist te haten lijkt toch vooral te zitten in een situatie waarbij de narcist macht over je heeft: als machthebber van je land, als politicus of bestuurder, als ouder, als trainer, als collega, als manager, als werkgever of als partner in een gezin, om er maar een paar te noemen.
Uit bovenstaande blijkt alleen wel dat de narcist veelal niet anders kán handelen, hetzij vanuit genetisch perspectief, hetzij ten gevolge van diens levenservaringen. Diep van binnen zal de narcist zeker zelf wel zijn manco voelen, maar hij of zij is niet in staat dat te erkennen. Vandaar het harnas en het masker. Voor verandering is het nodig om iets te willen en om iets te kunnen. Pas als aan die twee voorwaarden allebei wordt voldaan is verandering mogelijk. Als de narcist niet kan veranderen, dan is er eigenlijk toch geen reden om zo iemand echt te haten? Tenzij deze persoon jou door machtsmisbruik veel schade heeft berokkend. Dan liggen haatgevoelens voor de hand. Maar dan nog, wat heeft haat voor zin? Word je daar zelf een tevredener mens van?
Het is triest dat er zulke mensen zijn, maar de narcist heeft er zelf waarschijnlijk ook niet om gevraagd. Dat is dan tegelijkertijd ook precies de val waar de omgeving van de narcist in kan trappen: te veel medelijden en een te groot verantwoordelijkheidsgevoel.
Vandaar wellicht dat zoveel mensen de omgang met de narcist beschrijven als 'zo moeilijk' en vandaar de struggle van mensen als Saskia Noort. 

Kijk en luister, als je wat meer inzicht wil krijgen, ook nog maar eens naar deze ervaringsdeskundigen en coaches:
'Is de narcist na beëindiging van jullie relatie echt meteen weer gelukkig?' en 'De vrouwelijke narcist', op blog 'Narcismevrij' van Charlotte van der Hoeven.
'Stephanie Lyn Coaching', met oa.: 'How to Get Even with a Narcissist!'
'How To Outsmart Narcissists When Discarding - 4 Ways', 'Narcisstic Discard The Yo Yo Game', 'Leaving The Female Narcissist 2 Reasons Men Can’t Let Go', 'Discarded - Craving Contact w Narcissist - 2 Things To NEVER Do', 'Why Narcissists Want To Destroy You Before Discard' en 'Narcissistic Discard: It's as if I never existed' van 'From Surviving To Thriving!!', met 'Michele Lee Nieves'.
'8 Things Narcissists Are Secretly Afraid Of', from 'Psych2Go'.
'Supreme Banana' met oa.: 'My Abusive Relationship: The FBI, Prison and A Restraining Order' en 'I dated a sociopath for 3.5 years *not clickbait*'.
'Healing The Inner Child' en 'Let's Talk About Love Addiction' met 'Candace van Dell'.
'Julia Kristina Counselling' met oa.: 'Why You Need to Stop Being So Nice'.
'Kati Morton' met onder meer: 'Narcissism'.
'Narcissist, Psychopath, or Sociopath: How to Spot the Differences', op MedCircle. En hun antwoord op een cruciale vraag: 'Are Narcissists Born or Made?'

In deze context zou je ook eens kunnen kijken naar de relatie tussen Narcisten en HSPers, bijvoorbeeld op de site van HogerBesef: 'Waarom hoogsensitieve personen narcisten en moeilijke relaties aantrekken'.

Doe de test, hier, hier, hier of hier.

Op WikiHow kun je ook tips vinden over bijvoorbeeld 'Omgaan met iemand die NPS heeft'.

Op YouTube staan nog vele honderden clipjes over Narcisme en aanverwante onderwerpen. Zo kun je er van 'The School of Life' deze vinden: 'Who We Can Love'. Maar je hoeft het maar te bedenken of er is wel iets over te vinden.

Zie verder ook het album: 'Songteksten'. Hoe vaak gaan songs niet over dramatische liefdes, waarin narcisme een rol speelt? En is muziek niet een van de grootste healers voor velen van ons?

Dit oude gedicht is toch ook veelzeggend:


The Clod and the Pebble William Blake 1794

Love seeketh not Itself to please,
Nor for itself hath any care;
But for another gives its ease,
And builds a Heaven in Hell's despair.

So sung a little Clod of Clay,
Trodden with the cattle's feet;
But a Pebble of the brook,
Warbled out these metres meet

Love seeketh only self to please,
To bind another to Its delight,
Joys in another's loss of ease,
And builds a Hell in Heaven's despite.