Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Journalistieke Handel
Journalistieke Handel
05/13/2019

Let op: anticiperend op de 'EU vs Disinformation campaign' van de 'European External Action Service East Stratcom Task Force' en vanwege invoering van onder meer de Duitse 'Netzwerkdurchsetzungsgesetz' heeft de redactie van deze website besloten per 1 februari 2018 op alle politiek gevoelige items preventief 'SelfCensuur'* toe te passen.


'Vrijheid Van Meningsuiting':
“The ability to express ourselves freely is fundamental to a free society,” said Jodie Ginsberg, chief executive officer of 'Index on Censorship'. "This includes the freedom to publish, to satirise, to joke, to criticise, even when that might cause offence to others. Those who wish to silence free speech must never be allowed to prevail." Bron: The Guardian 08-01-2014
Zie ook: Amnesty International over 'Vrijheid van Meningsuiting' en 'A History and a Warning'

Journalistieke Handel

Vanwaar dit item?
Directe aanleiding was de uitspraak onlangs van een medewerker van een regionale omroep die reageerde op de ophef in de media over het toenemende populisme: "Als mensen van links ons rechtse populisten vinden en rechtste mensen vinden het omgekeerde, dan doen we het nog niet zo slecht!"

Al veel langer geleden, in 1985 in een scriptie aan de RUG, stelde ik mezelf de vraag: hoe komt het dat steeds meer regionale kranten verdwijnen? Dat speelde in de nadagen van de Verzuiling. Mijn conclusie destijds was dat het niet het einde van de Verzuiling was geweest die kranten ten onder deed gaan, maar de zogenaamde 'dekkingsgraad' (het aantal abonnees per vierkante kilometer). De kosten van de dagbladen stegen, maar de inkomsten uit advertenties namen niet toe. Het gevolg was dat om te overleven de dekkingsgraad omhoog moest. Maar dat gebeurde vrijwel nergens, het aantal abonnees nam niet toe, maar daalde merkwaardigerwijs, ondanks de ontzuiling, evenmin dramatisch. De verhouding inkomsten en uitgaven dook als gevolg hiervan wel in een neerwaartse spiraal. Het verdwijnen van Dagbladen bleek daarmee eerder een economisch verhaal dan een ideologisch.
Uitgevers van Dagbladen vroegen zich verontrust af: hoe nu verder? Talloze kranten verdwenen en vele fusies en overnames volgden. Er moest een nieuw verdienmodel bedacht worden, dat niet meer gestoeld was op de oude Zuilen.

Het probleem dat zich aandiende voor de uitgevers van Dagbladen, was dat zij abonnees nodig hadden uit de gelederen van de voormalige Zuilen van de concurrent.
Nieuws werd daarmee, meer dan tevoren, handelswaar. Zo kwamen fora's op en allerlei platforms waar iedereen zijn of haar mening kwijt kon, ongeacht de kwaliteit van de inhoud.
Zoals ik bij het item 'Politiek' al eerder uiteenzette werd de trend enorm versterkt om te gaan debatteren om te winnen en in veel mindere mate om te willen leren. Dat ging op voor de Dagbladen, maar natuurlijk evengoed voor alle andere media. Kijk- en oplagecijfers werden steeds belangrijker.

Redacties van Dagbladen en Omroepen moesten dus zwaar op de centjes gaan passen en er werd enorm bezuinigd op het journalistieke werk. Nog recentelijk werd er alarm geslagen door de persfotografen in Nederland, die nog nauwelijks een droge boterham kunnen verdienen.

Een praktijkvoorbeeldje:
Onlangs werd in de Media melding gemaakt van een VN rapport aangaande de staat van onze natuur. Een groot aantal wetenschappers had daar onderzoek naar gedaan en duizenden rapporten bestudeerd. Vrijwel alle Dagbladen en Omroepen in Nederland maakten er gewag van. Een aantal daarvan kwam enige dagen later met koppen als: 'Is het allemaal wel zo erg?' Een paneltje van lokale schrijvers, in dit geval het RTV Noord Kennisteam, zoiets als 'Lopend Vuur' (79,3 % is het er niet mee eens, dus is het niet waar*) dus, werd naar haar mening gevraagd. Er kwamen reacties die diverse kanten uitgingen.
Bij veel lezers werd op deze manier de indruk gewekt dat het allemaal maar moeilijk en ingewikkeld is. Wat moet je geloven? De een zegt dit en de ander dat. Wat vergeten wordt is dat een paar amateurs het gezag van de wetenschap er volledig mee onderuit halen. De redactie kan echter tevreden vaststellen dat er weer lezers langs geweest zijn, dat er weer inkomsten gegenereerd zijn. Nieuws als koopwaar dus.

Zo kunnen we weer terug gaan naar de man die zo juichend riep: "Als mensen van links ons rechtse populisten vinden en rechtste mensen vinden het omgekeerde, dan doen we het nog niet zo slecht!"
Misschien is het juist wel heel slecht. Misschien maakt het uitgevers en redacties niets uit waar de inkomsten vandaan komen: van links of van rechts, van de waarheid of van de leugen. Misschien is het nieuws wel verworden tot Journalistieke Handel.

Voetnoten:
De twee bronnen waarover hierboven werd geschreven:
10 mei 2019:
'Is het echt zo slecht gesteld met de biodiversiteit in onze provincie?' Bron: RTV Noord 10 mei 2019
06 mei 2019:
'Belangrijke VN-commissie: Het gaat heel slecht met de biodoversiteit in de wereld' Bron: AD 06 mei 2019

Een ander voorbeeld, in dit geval van het Dagblad van het Noorden (DvhN) op een en dezelfde dag.
03 okt 2019:
'Wetenschap waarschuwt: 'Biomassa is broeikasbom' (en toch geeft de regering miljarden euro’s subsidie)'. Bron: DvhN 03 okt 2019
03 okt 2019:
'Onderzoekers: 'Boeren beschermen de natuur juist tegen stikstof'. Bron: DvhN 03 okt 2019
Eigenlijke bron van het 'Onderzoek': Mesdag Zuivelfonds NLTO, staat in artikeltje.
En wat lezen we op hun site?
"Cruciaal voor de continuïteit van de melkveehouderij is de verdere ontwikkeling van de bedrijven naar een grotere schaal. Juist deze schaalvergroting wordt zodanig gerealiseerd zodat ze de motor is achter de ontwikkeling van het Nederlandse platteland (zoals het ook altijd is geweest)."
En dat noemt het DvhN 'Onderzoek', terwijl we hier domweg te maken hebben met een boerenlobby van ene 'Onderzoeker' Jan Cees Vogelaar (hahaha)?
En daar laat het DvhN zich kennelijk door inpakken. En staat dus ook toe dat hetzelfde met de lezer gebeurt.
Als we maar lezers hebben dus, maakt niet uit wat ze lezen: de waarheid of de leugen. "Als u het er niet mee eens bent dan stuurt u toch een stukje naar de redactie?" Was getekend: 'Boerenlobby Onderzoeksjournalist' Aan Dirk van der Meulen.
Misschien is het nieuws wel verworden tot Journalistieke Handel, veronderstelde ik eerder al.

Sheila Sitalsing over de staat van de journalistiek:

12 mei 2019:
Persvrijheidslezing
'Radicale onafhankelijkheid en onverschrokkenheid van de journalistiek kunnen ook van binnenuit worden aangetast' Bron: Sheila Sitalsing in De Volkskrant van 12 mei 2019

Nog een analyse van de Nederlandse media:

29 okt 2018:
'Polarisatie als product'. Bron One World 26 okt 2018
"De Nederlandse media zijn grondig verrechtst de afgelopen dertig jaar. Aandacht vasthouden is cruciaal voor advertentie-inkomsten, waarmee ophef een belangrijk verdienmodel is geworden. Experts en nuance zijn daarbij maar lastige stoorzenders".

Wat echte ervaringsdeskundigen uit de journalistieke wereld ervan vinden:

29 okt 2018:
'De verrechtsing van de media'. Bron: One World 26 okt 2018
"Vier (ex)journalisten van de Volkskrant, Trouw en de NOS over onkunde, slordigheid en populisme op de redactie".

Bijsluiter:

Met een * aangeduide citaten behoren tot de grotere groep der Parodialen. Ze worden vooral veel gebruikt in de vierdelijns zorg. Parodialen worden specifiek ingezet bij klachten van verhoogd ego. De werkzame stof bestaat meestal uit Parodie of Satire, maar soms bevat het medicijn ook Ironie, Spot, Humor of aanverwante stoffen. Bijwerkingen zijn niet bekend. Het middel moet wel met terughoudendheid worden toegepast bij mensen met een chronisch tekort aan 'Selfspot'. Humor kan bij deze groep patiënten soms dodelijk zijn. In mildere vorm zijn effecten waargenomen van allergie en irritatie.  Deze verschijnselen verdwijnen meestal binnen een paar minuten. Wanneer de reactie heftiger is en langer aanhoudt is het raadzaam contact op te nemen met de huisarts. Neem altijd de betreffende Parodial mee, zodat uw arts weet welke stof van toepassing is.

: zoiets als , 'Geprüfte Sicherheit', voor de persvrijheid? Zie ook Sheila Sitalsing op 30 aug 2017