Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Het Muntje Valt
Het Muntje Valt

Let op: anticiperend op de 'EU vs Disinformation campaign' van de 'European External Action Service East Stratcom Task Force' en vanwege invoering van onder meer de Duitse 'Netzwerkdurchsetzungsgesetz' heeft de redactie van deze website besloten per 1 februari 2018 op alle politiek gevoelige items preventief 'SelfCensuur'* toe te passen.


Amnesty International over 'Vrijheid van Meningsuiting':
"Het recht op vrijheid van meningsuiting wordt in het VN-verdrag (BuPo) beschreven als de vrijheid om inlichtingen en denkbeelden van welke aard ook te vergaren, te ontvangen en door te geven, ongeacht grenzen en ongeacht de vorm."

'Het Muntje Valt' ('Het Corona Manifest') 30 mrt 2020 (laatst bijgewerkt op 12 apr 2021)

Wat een Coronacrisis in onze samenleving zoal aan inzichten oplevert
Zie ook: 'Economie voor Ecodummies' (Gratis instapcursus met gegarandeerd rendement), 'Natuurlijk!', 'Eco Manifest', 'Energietransitie', 'Politiek',  'Anarchisme' en 'Het Gekleurde Plastic Polder Rietje' (Met prognose uitslag TK Verkiezing 2021!).

Een beetje 'social distancing' verleidde me om nog eens wat in de bronnen te duiken van de economie, de politiek, het milieu en hun onderlinge relatie.

In een studie Geschiedenis aan de RUG kwam uiteraard het vak economie voorbij. Weliswaar als bijvak, maar toch. Om eerlijk te zijn snapte ik het niet echt goed. Pim Kooij legde ons ooit uit dat de slavernij in Amerika was afgeschaft omdat slaven niet meer rendabel waren. Het klonk in mijn oren onthutsend en harteloos, maar als de deskundige het zegt, dan zal het wel zo zijn.
Als linkse rakker was me wel duidelijk geworden dat ik weinig sympathie voelde voor het kapitalistische systeem, zonder overigens direct een groot aanhanger te worden van de CCCP of types als Mao in China. Mijn sympathie ging een beetje richting PSP, maar echt heel politiek geëngageerd was het allemaal niet.

In 1989 viel de Berlijnse Muur en de westerse wereld vierde feest. Het communisme was verslagen (Zie: 'De invloed van het Communistisch Manifest' in Historiek) en daarmee kwam alles wat maar een beetje links, groen en progressief was in een ander daglicht te staan. Wie geen aanhanger meer was van de overwinnaar, het kapitalisme, politiek vertaald in het neoliberalisme, werd geframed als aanhanger van Stalin, voorstander van de dictatuur, Stasi, noem maar op. Het leek ook wel alsof het klopte: The Sky Is The Limit.

In 2008 kregen we de bankencrisis, ook wel de kredietcrisis genoemd. Velen dachten helaas "het zal wel", zo gauw mogelijk maar weer 'business as usual'. Er werden extra kredieten gegeven, er kwam virtueel geld op tafel en reëel geld werd 'zomaar' bijgedrukt. Wie snapte nu eigenlijk nog hoe dat zat? Wij waren opgevoed met zaken als de Gouden Standaard, geloofden dat tegenover elke gulden een staafje goud ergens in de USA in een kluis lag, met allemaal bewakers eromheen. Een beetje naïef, maar wel de realiteit.

Groei, krediet en vertrouwen is waar het in het kapitalisme vooral om draait. Het gaat om een religie, waarbij het vertrouwen in een oneindige groei de basis vormt. Die kan plaats vinden als we maar genoeg krediet hebben. En krediet kun je jezelf verstrekken, dus wat staat ons in de weg? Zolang we dat verhaal geloven kan het systeem voortbestaan. Tenzij? Tenzij we ontdekken dat de 'taart' niet oneindig kan groeien, omdat de bronnen op aarde eindig zijn en niet oneindig. Wil je een grotere 'taart' dan heb je meer graan nodig en waar je extra graan verbouwt heb je geen natuur meer. Bij het item 'Energietransitie' kwam dit al aan de orde. Johan Cruijff wist het ook al: "Elk nadeel heb zijn voordeel". Dat klopt, maar het houdt ook het omgekeerde in: "Niets voor niets".

Onze aarde is niet onuitputtelijk. De biodiversiteit kan niet oneindig aangetast worden en toch blijven bestaan. Oneindige groei, de basis gedachte van het kapitalistische geloof, is dus een misvatting. Op sommige vlakken kun je groeien, bijvoorbeeld bij het maken van schulden, maar tegenover die (schijn)groei staat dus krimp op andere gebieden, zoals de biodiversiteit. Daar kun je wel tegenover stellen dat op allerlei gebieden technologische foefjes te verzinnen zijn die voor oplossingen zorgen en dat de mens dat altijd al gedaan heeft, maar dat verhaal klopt niet. Waarom staan wij nu anders met de rug tegen de muur? Waarom dreigt er een klimaatcatastrofe? Als wij de laatste tweehonderd jaar met onze 'Verlichtingsmoraal' het allemaal zo goed wisten, hoe kan de huidige situatie dan het resultaat zijn? De conclusie kan slechts luiden, dat elke vooruitgang intrinsiek een achteruitgang met zich heeft mee gebracht.

Het lijkt er sterk op, het wordt ook aangetoond door wetenschappers, dat het Coronavirus gelinkt kan worden aan de bio-industrie. Onze boeren rammen zichzelf op de borst waar het gaat om de export van varkens naar China. Onze regering en onze economen kunnen ons voorrekenen wat voor geweldige winsten er worden geboekt. Klopt allemaal, maar het is zoals gewoonlijk het halve verhaal. China zit te springen om varkens, omdat ze die willen eten, en omdat bij hun de Varkenspest heerst. Onze prachtige economische groeicijfers gaan dus ten koste van dierenwelzijn en volksgezondheid, zowel hier als daar. In de monoculturen van de westerse vleesindustrie is de paniek al zo groot, dat een nieuw 'IJzeren Gordijn' wordt geplaats in Oost-Europa om de Varkenspest, die onder wilde zwijnen heerst, de baas te kunnen blijven. Omdat onze bio-dieren vrijwel allemaal nagenoeg klonen van elkaar zijn, kan deze industrie alleen overleven dankzij antibiotica en vernietiging van in het wild levende dieren. Zo kwetsbaar is ons bestaan geworden. De Coronacrisis lijkt ook in dit beeld te passen. Hoogstwaarschijnlijk is deze een direct gevolg van ons economisch handelen en onze misvattingen omtrent het begrip groei.
'Het is niet de schuld van de vleermuis', zo lezen we in De Groene Amsterdammer van 08 apr 2020
"Virussen als Ebola en Corona zijn waarschuwingssignalen van de natuur. Want de mens zet de balans tussen (wilde) dieren en hun omgeving op z’n kop. De consensus onder wetenschappers is dat we daarom steeds meer epidemieën moeten verwachten."
"Terwijl we onze omgeving verwoesten, vernietigen we overal dieren, schimmels, bomen en planten. Al die organismen dragen unieke virussen met zich mee en door ze te vernietigen stellen we hen in staat om zichzelf te 'redden' door verder te evolueren en menselijke virussen te worden."

Nog even een praktisch voorbeeldje, nu dicht bij huis, niet direct gelinkt aan Corona, maar wel aan onze omgang met de natuur. Een Gemeente kapt een boom en herplant op dezelfde plek of elders een 'nieuwe' boom van een kwekerij. Economisch gezien levert dat flink wat op. Ambtenaren aan het werk, kappen door hoveniers, biobrandstof voor de centrale, transporteurs aan het werk, kwekerij weer aan de slag en ga zo maar door. Maar ecologisch gezien ga je van twee bomen terug naar een. Dat levert dus een groot verlies op qua natuurwaarde.
Een ander voorbeeld in onze directe leefomgeving. Om ons huis af te koelen kunnen we een of meerdere bomen planten voor de deur of in de tuin. We kunnen ook een airco installeren. Het boompje kan als klein stekje gratis de grond in en levert economisch dus niks op, maar verrijkt wel de natuur. De airco levert economisch tal van voordelen op. Maar wat kost een airco aan energie, grondstoffen en aan milieu? Wat als mensen er ook nog eens groen voor gaan kappen, net als bij het plaatsen van zonnepanelen op het dak, waarbij je regelmatig ziet dat bomen uit de tuin er voor opgeofferd worden?

Wat zeker zo belangrijk lijkt te zijn als die bomenkap op zich is dat door het kappen van bomen, het doodspuiten van akkers, het uitroeien van dieren (Vossen, Steenmarters, Wilde Zwijnen) en insecten (Eikenprocessierupsen, Wespen, Muggen, Vliegen), de virussen (Corona) en Bacteriën juist op zoek (moeten) gaan naar nieuwe plekken om te overleven. We creëren zo dus juist problemen in plaats van ze op te lossen. Als we de Vleermuis uitroeien zullen de op hen levende parasieten op zoek (moeten) gaan naar nieuwe 'gastheren', zoals daar is de mens.

In het kapitalisme blijkt alles wat geen economisch rendement, lees vergroting van het krediet of schuld, oplevert niet interessant te zijn. Vandaar de desinteresse voor de zwakkeren (in onze natuur en in onze samenleving) en de participatiegedachte (red jezelf maar). Vandaar ook de verwaarlozing van de biodiversiteit. Vandaar ook de reden dat een Coronavirus zo ongenadig kan toeslaan. Want in het kapitalisme is het bijvoorbeeld erg dom om te investeren (is lenen) in het ontwikkelen van een vaccin als de kans op ziekte klein is. Korte termijn investeringen met vertrouwen op winst en kans op (economische) groei, daar gaat het om in dat systeem. Dat verklaart voor een fors deel waarom wij niet waren voorbereid op een Coronacrisis en is er mogelijk zelfs de oorzaak van. De kennis was er wel, maar de wil om er iets maatschappelijk nuttigs mee te doen ontbrak. Omdat de economie op de eerste plaats kwam.

Sommigen onder ons voeren aan dat als puntje bij paaltje komt de meeste mensen wel deugen, dat mensen niet met voorbedachte rade slecht zijn en het meestal 'wel goed bedoelen'. Daarover kun je twisten, maar laten we er maar eens optimistisch vanuit gaan dat het echt wel zo is dat de meeste mensen 'deugen'(1). Dan blijven er toch twee cruciale vragen over. Wat hebben we aan die kennis, want de keten is zo sterk als de zwakste schakel. Het touwtje uit de deur laten hangen, omdat de meeste mensen deugen, is toch niet zo'n goed idee als er een dief door je buurt struint?
Maar zelfs als je dat vertrouwen wel kunt hebben in jezelf en de medemens, dat we het 'goed bedoelen', komt toch de volgende vraag: wat is dat 'goed bedoelen' dan?
(1) RTV Noord 09 jul 2020: "De meeste mensen deugen (niet)" (82,3/82,7%)

Diverse deskundigen  stellen dat onze identiteit voor een groot deel wordt bepaald door de normen en waarden (goed en kwaad) waarmee we worden grootgebracht. Een adoptiekindje uit Azië zou in Nederland dezelfde identiteit ontwikkelen als de meeste Nederlanders, even afgezien van dat het te maken zou kunnen krijgen met discriminatie op grond van uiterlijk of paspoort.
Wat is de Nederlandse identiteit anno 2020? Onze maatschappij lijkt tot in de haarvaten doordrenkt met het neoliberale geloof, inhoudende dat het individu op de eerste plaats staat, het ikke, ikke. Groei en succes zijn de belangrijkste waarden waar we mee worden opgevoed. Kijk maar naar de kleine kindertjes die op de Vrijmarkt op Koningsdag al ingepompt krijgen dat ze als ondernemertjes alles moeten doen om met de vetste winst thuis te komen. Oh wee als er niks verkocht is.
En nu, tijdens deze Coronacrisis zitten we gedwongen op de bank eventjes met de confronterende vraag: waartoe dient groei eigenlijk? Waarom hebben we altijd haast? We worden geconfronteerd met de vraag of groei een doel is of een middel? Velen zijn zich gaan  afvragen: wat is de fundamentele zin van ons leven?

De meeste Nederlanders zitten met het 'probleem', dat ze zelf nauwelijks meer weten waar hun gedachten over 'goed en kwaad' vandaan komen. Wat de meeste burgers om hen heen doen zal dan wel 'goed' zijn veronderstellen ze waarschijnlijk. Als onze overheid dan vanaf de val van De Muur in 1989 op het neoliberalisme heeft ingezet, inclusief de PvdA, dan kunnen we vaststellen dat onze bevolking vrijwel volledig besmet is met het neoliberale virus en er maar weinigen in staat zullen zijn zich daar nog van te bevrijden. We bedoelen het dan misschien wel 'goed', maar zijn we nog wel in staat om echt kritisch over onze normen en waarden na te denken?

Je kunt je dan ook eens afvragen of er feitelijk wel zo'n groot verschil is tussen de aanpak van de Coronacrisis in het 'dictatoriale' China en het 'liberale' Nederland. Beiden landen gingen uiteindelijk over tot een Lockdown, in China door de staat opgelegd, in Nederland door kabinet Rutte 'intelligent' geïmplementeerd. In China wordt het direct duidelijk dat de overheid beslist over de burger. Mark Rutte durft dat niet, zijn tactiek is altijd geweest om anderen de verantwoordelijkheid op te dragen, zodat wanneer het fout gaat hij zich daarachter kan verschuilen. Zijn spindoctor, gedragspsychologen, Willem-Alexander, Máxima, het RIVM en de media carousel staan hem hierin bij en draven voor hem op. In de Coronacrisis leunt Rutte op twee pijlers. De eerste is die van het neoliberalisme, die van de vrijheid van het individu, die van de Koopman: "In dit land mag iedereen zelf bepalen wat hij wil doen" (Mark Rutte op 06 mrt 2020). De tweede is die van de 'deugd', een pijler uit het 'christelijk denken': "Niet ik, ik, ik, maar samen" (Mark Rutte op 01 nov 2020).
Hoe die twee met elkaar vallen te rijmen weet alleen onze MP Mark Rutte, de Harry Houdini van de nederlandse politiek.
Door grote groepen van de bevolking te framen als 'goed volk', wordt de rest tot 'kwaad volk' gedegradeerd. Appelleer je nu handig aan de ene groep dan zet je de hele bevolking onder grote mentale druk. Want wie wil er nu 'slecht' genoemd worden? En wanneer je die grootste groep 'deugers' nu doordrenkt met het neoliberale gedachtegoed, dan kun je de bal het werk laten doen. Als het fout gaat weet je van niks.

Als we dan toch vergelijkingen maken met de voormalige DDR en onze huidige maatschappij dan is het aanzetten van de burger tot het in het gareel houden van de buurman toch wezenlijk niet heel veel anders dan wat de Stasi (lees Arnon Grunberg) in de DDR propageerde? Hier doen we het alleen wat subtieler, begeleid door wat balkonzang. "Maar een bon stopt het virus niet", zegt wijkagent Heidanus uit Groningen, die dus de opdracht heeft gekregen om niet te handhaven en zo de mensen te verdelen tussen 'goeden' en 'slechten'. Het gevolg van deze strategie is dat je chaos creëert, volgens de 'Wet van de Jungle'. Je zou het ook 'Gaslighting' kunnen noemen: verwarring zaaien en je vervolgens opwerpen als 'De Grote Leider', bij ons 'De Staatsman' ("Straks kan hij zich niet meer verschuilen achter deskundigen. Dan kan de crisis als een boemerang terugslaan").

Bedrijf je zo politiek dan is het eigenlijk gewoon een laffe en 'beschaafde' vorm van dictatuur, die de meeste mensen niet eens door zullen hebben. Je zet de ene burger op tegen de andere, onder het motto van solidariteit en kijkt zelf de andere kant uit. "De campings blijven open, maar het sanitair moet dicht". Zo polder je je verantwoordelijkheid door naar de burger.

Met betrekking tot het begrip solidariteit kun je je dus ook de vraag stellen: met wie zijn wij eigenlijk solidair? Met de kwetsbaren, met de zwakkeren, of komen we niet verder dan solidariteit met onszelf en de eigen groep, de mensen die in onze ogen 'deugen'? En waarom zijn we in deze crisis dan wel solidair en was solidariteit in de ogen van de neoliberalen sinds 1989 vooral een scheldwoord? Is het niet vooral uit angst voor het eigen hachie? Hoe solidair was Mark Rutte tot nog toe met de zwakkeren en de kwetsbaren? Hoe solidair waren wij, de 'goeden', tot voor kort met hen? En hoe solidair zouden wij zijn als we wisten dat we zelf immuun waren, maar mogelijk wel besmettelijk zouden kunnen zijn voor anderen?

Mochten wij uit 'solidariteit' met kwetsbaren in onze maatschappij 'vrijwillig' de Lockdown maatregelen geaccepteerd hebben, dan wordt de grote vraag straks: zijn wij daartoe ook bereid na de Coronacrisis? Ter bescherming van de natuur en de kwetsbaren? Zijn we dan ook bereid duurzamer te leven? Of wordt het 'business as usual' als we zelf geen direct risico meer lopen?

De Coronacrisis en de Lockdown kunnen we ook zien als de ultieme lakmoesproef van het neoliberalisme.
Velen zitten thuis wat op de bank te filosoferen over de zin van het bestaan. Een economische crisis staat voor de deur. In Den Haag moet gekozen worden wie daarbij steun verdient. Van ons wordt solidariteit verwacht m