Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Bomen
Bomen
09/09/2020

Let op: anticiperend op de 'EU vs Disinformation campaign' van de 'European External Action Service East Stratcom Task Force' en vanwege invoering van onder meer de Duitse 'Netzwerkdurchsetzungsgesetz' heeft de redactie van deze website besloten per 1 februari 2018 op alle politiek gevoelige items preventief 'SelfCensuur'* toe te passen.


'Vrijheid Van Meningsuiting':
“The ability to express ourselves freely is fundamental to a free society,” said Jodie Ginsberg, chief executive officer of 'Index on Censorship'. "This includes the freedom to publish, to satirise, to joke, to criticise, even when that might cause offence to others. Those who wish to silence free speech must never be allowed to prevail." Bron: The Guardian 08-01-2014
Zie ook: Amnesty International over 'Vrijheid van Meningsuiting' en 'A History and a Warning'

'Bomen' 09 sep 2020 (Laatste bewerking 19 sep 2020)

In tal van items op deze site komen bomen aan de orde, zoals in 'Landschap en Natuur', waarin onder meer: 'Lente', 'Herfst', '2019 Staatsbosbeheer -2.0', 'Bomensloop Archemerberg', 'Tussengebied' en 'Plan Toek'. Ook in het album 'Regenboog', 'Energietransitie' (waarin oa. Autorijden en Bomenkap voor EcoDummies) en in 'Natuurlijk!' komen bomen aan bod.
Het leek me een goed idee om al die losse stukje maar eens samen te brengen in een enkel item over bomen, dat hebben ze wel verdiend lijkt me.

Behalve dat bomen mooi kunnen zijn, zoals te zien in diverse albums die hierboven vermeld staan, als 'Lente' en 'Herfst', zijn bomen van grote betekenis voor het leven op aarde, voor het klimaat bijvoorbeeld en de biodiversiteit.

'De rol van bomen voor de biodiversiteit'

20 nov 2018 stuurde ik een mail naar Landschap Overijssel, als antwoord op hun reactie op een eerdere vraag van me naar het waarom van hun keuzes, met de volgende inhoud:

Mijn eerste vraag was: wie gaat er nu in 2018 massaal bomen kappen met 2050 in het vooruitzicht?
De antwoorden die u geeft zijn niet echt een antwoord op de door mij gestelde vragen. Ik zal hier uitleggen waarom:
Je kunt nog zoveel bomen aanplanten, de schade die kap veroorzaakt heeft blijvende negatieve gevolgen voor het klimaat, flora en fauna. Een boom heeft zo'n dertig jaar nodig om tot volledige groei te komen. Massaal bomen kappen zet de natuur op een achterstand van dertig jaar. Daar helpt op korte termijn herplanten niets aan.
Volgens Han Olff bijvoorbeeld, hoogleraar ecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, moet er altijd gekeken worden naar de functies van bomen, zoals bijdrage aan verdamping en het opvangen van stof, maar ook het huisvesten van vogels en vleermuizen. 'Met het kappen van oude bomen en het herplanten van nieuwe bomen heb je niet direct dezelfde functies van bomen terug. Zo hebben oude bomen holtes en takstructuren waar dieren in leven, die er bij nieuwe bomen niet direct zijn.'

'Bomen en de verdroging in Nederland'

Zie 'Verdroging Nederland'

'Bomen en terug naar vroeger'

Naar aanleiding van massale bomenkap op de Archemerberg in 2019 deed ik wat onderzoekjes, ter plekke en met een camera en in wat bronnen, letterlijk en digitaal:
"Na deze ijstijd brak een nieuw tijdperk aan, het huidige Holoceen".
"In dit klimaat maakte de mens zijn opwachting. Geleidelijk zette hij de omgeving naar zijn hand. Op de hoger gelegen zandgronden legde hij akkers aan. De lagere gronden dienden als wei- en hooilanden. De bossen werden gekapt en maakten plaats voor heidevelden met schapen. Ook het hoogveen werd ontgonnen".
Voordat er heidevelden kwamen waren er dus bossen.
Mijn vraag was daarom: waarom terug naar 'vroeger' en zo ja naar welk 'vroeger' dan?
Bronnen: Beek, R. van, Reliëf in tijd en ruimte. Interdisciplinair onderzoek naar bewoning en landschap van Oost-Nederland tussen vroege prehistorie en middeleeuwen (Wageningen 2009).

'Bomenkap'. Bron: De Monitor 31 mrt 2019

"Het rommelt in de Nederlandse bossen. Al een tijdje ontvangen we veel tips van kijkers die ons wijzen op kaalgekapte vlaktes, waar eerst bomen stonden.
Het lijkt erop alsof het verzet tegen deze boomkap groeit. Door het hele land zijn actiegroepen opgestaan die zich keren tegen wat ze zien als doorgeslagen natuurbeheer, met winst als belangrijkste doel. Vooral Staatsbosbeheer moet in het in de publieke opinie ontgelden. De grootste boseigenaar van ons land zou roofbouw plegen in de bossen die het beheert, sinds de organisatie zijn eigen geld moet verdienen."
Voor de oplettende kijker samengevat gaat het hierom: een korte cursus leunstoel- dan wel klapstoelbeheer versus wensbeheer.
Naar aanleiding van deze uitzending met Teun van der Keuken 'Bomenkap', op 26 apr 2019 maar eens richting Hezingen en het Springendal getogen om onder toeziend oog van Moedertje Maria nog eens een kijkje te nemen langs de Hooidijk en de Mosbeekweg. Zelf kijken en dan pas een oordeel vellen was het devies.
Op zoek dus naar de nieuwe heide, de zandhagedis, de salamander en het Springendal uit ergens rond 1900, zoals beschreven in Natura 2000. Op zoek naar het nieuwe snoeien, zoals dat in Nederland standaard aan de bosbouwscholen wordt aangeleerd in verband met gevaar voor de omgeving, vanwege taksterfte, bezonning, verkeersgevaar en zo nog een paar risicofactoren. Op zoek dus naar technieken als het 'opkronen', 'paraplusnoeien', 'lantarenpaalsnoeien', 'toppen', 'kandeleren', 'kandelaberen' en het 'aspergesnoeien' van Staatsbosbeheer.

'Snoeien'

Meer over dat snoeien is ook hier te vinden: 'Verkeerd Snoeien'. Bron: Boomwachters Groningen. 'Don't Top:  5 Reasons Not to Top'. Bron: PlantAmnesty. 'Toppen van bomen'. Bron: PKS Boomverzorging.
"Binnen de huidige boomverzorging is er al jaren consensus dat toppen niet meer kan. Dit blijkt ook uit dat toppen volgens de meeste gemeentes gelijk staat aan kappen en dat er dus net zo goed een kapvergunning vereist is als voor het weghalen van een boom", lezen we bij PKS.

'Bomenkap voor EcoDummies' door boswachter Joop Stamhakker (cartoon van Hugo Freutel)

Joop** doet haarfijntjes uit de doeken dat compensatie voor bomenkap niet bestaat. Ja, u leest het goed:
"Er wordt vaak geroepen door Gemeenten of Staatsbosbeheer: 'Wij compenseren 1 op 1. Geweldig hè?' Het lijkt misschien geweldig, maar er klopt niets van, er vindt helemaal geen compensatie plaats. Huh, zult u denken, hoe zit dat dan? Welnu, stel er staat ergens een boom van 30 jaar. Die wordt gekapt. Dat levert een boomjaren verlies op van dertig. Nu komt daar op die plek, of ergens anders, een nieuwe boom van 15 jaar. Dan zegt de beheerder: 'Nou, goed bezig toch, hooguit verlies van 30-15 = 15 jaar'
Maar zo zit het niet. De oude boom is gekapt en we verliezen 30 boomjaren. De nieuw aangeplante boom komt van een kweker of uit het bos of waar ook vandaan. Die is verplaatst van A naar B en netto levert dat dus 0 boomjaren op. De gehele operatie, kappen en herplanten (verhuizen) levert netto dus een verlies op van 30 boomjaren. Compensatie van bomenkap is dus 100% een fabel. Houdt u dit wel onder ons, mijn baas mag dit niet weten hoor!"
De betreffende gemeente kijkt echter niet verder dan haar gemeentegrens lang is en 'verkoopt' haar beleid als win-win. "Netto doet onze gemeente het toch fantastisch?" Niet dus, ja binnen de grens lijkt het neutraal, maar waar kwam die herplante boom vandaan? Uit het bos? Van een kweker in Noord-Brabant? Daar staat nu een oude boom minder en daar is de netto score dus het verlies van een oude boom.
En of we dat nu doen met een enkele oude boom of tien kleinere en jongere boompjes, netto maakt het niets uit. Elke boom die onnodig gekapt wordt levert dus een netto verlies op ter grootte van de ecologische waarde van de gekapte boom."
Wie miljoenen bomen wil gaan planten, zoals Frans Timmermans aankondigt met zijn Green Deal, die heeft dus ook een probleem: waar haal je die extra miljoenen bomen vandaan? Ze staan niet bij de kweker, en zelfs als het wel zo was dan betekent het verhuizen en niet nieuw aanplanten. Zaden hebben zo'n dertig jaar nodig om een volwassen boom te worden.
**Satire
Zie ook: '2019 Staatsbosbeheer -2.0'
'Voor ieder mens staan er 420 bomen op aarde' Bron RTL Nieuws 03 sep 2015
"Per jaar worden er zo'n 15 miljard bomen gekapt. Daarvoor worden er slechts 5 miljard terug geplant."
Uitgaande van een groei van de wereldbevolking in het huidige tempo zouden er zo'n 40 miljard bomen per jaar extra geplant moeten worden.

'De rol van bomen in de energietransitie'

De discussie over het stoppen van de opwarming van de aarde spitst zich meestal toe op de reductie van broeikasgassen, met als voornaamste gas CO2.
Stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen, CO2 compensatie of opvang van CO2 worden genoemd als oplossingen van het probleem.
Onlangs kwam ik tot een besef dat ik zelf eigenlijk te simpel vond om serieus genomen te worden, maar ik vond het toch wel interessant genoeg om nog eens verder op in te gaan.
In steden doet zich het probleem voor van de 'hitte-eilanden'. Iedereen kent ze wel: pleinen in het hart van een stad, waar geen boom staat en je wegbrandt als de zon er 's zomers lustig schijnt. Groen-deskundigen kennen dat probleem en dragen als oplossing aan het aanplanten van bomen. Het zou in stedelijk gebied kunnen leiden tot een temperatuurdaling van wel vijf graden. (Zie 'Bomen tegen Hitte', van Wageningen Universiteit in De Groene Stad van 10 jul 2015)
Plotseling ging er bij mij een (led)lampje branden. Kennen we niet allemaal de simpele ervaring dat het in het bos en in de schaduw koeler is dan in de zon? Ik nam het altijd aan als een gegeven, zonder een causaal verband te zien tussen oorzaak en gevolg. Ja, in de woestijn schijnt de zon en is het heet, net als in de binnenlanden van Spanje of Griekenland. Maar waarom? Komt het omdat het nu eenmaal een kaal en heet gebied is, of komt het omdat er geen bomen zijn? Wat voor klimaat zou er in die woestijn heersen indien we er bomen zouden aanplanten?
Zo kwam ik op het niet te geloven simpele idee om dit principe in een groter verband te zien. Hoeveel graden gaat de temperatuur op het platteland dalen indien we grasland, woestijn en andere gebieden met weinig vegetatie zouden veranderen in bos? Dit niet vanwege de beoogde CO2 opname (ja natuurlijk ook wel), maar vanwege de directe daling van de luchttemperatuur in de omgeving? Hoe groot zou de impact van deze daling zijn op de gemiddelde temperatuur op aarde? Een daling van meerdere graden lijkt niet onwaarschijnlijk.
Een boom kun je, hoe gek het ook mag klinken, vergelijken met een koelkast (Justdiggit). Koelkasten werken volgens het principe dat verdamping van een vloeistof tot een gas energie kost, verdampingsenergie. Daartoe wordt gas met een compressor eerst samengeperst. Dat kost stroom, grijs of groen.
Bij de boom werkt het vergelijkbaar. De boom zuigt water uit de bodem en leidt dat via de stam naar de bladeren. Van daaruit verdampt het water de lucht in. De omgeving rondom de boom koelt daardoor af. De benodigde energie hiervoor komt direct van de zon. Zonne-energie zorgt er dus voor dat het water verdampt en de omgeving koelt, net als bij de koelkast.
Het klinkt te simpel om geloofwaardig te zijn, maar kan dit niet een substantiële bijdrage zijn aan het verlagen van de temperatuur op aarde, compleet los gezien van het CO2 verhaal?
In plaats van de focus te leggen op de Sahara of Oost Groningen, op Zuid Italië of de Spaanse Hoogvlakte als potentiële locaties voor zonnepanelen of plantages voor biomassa, zouden we ook eens kunnen denken aan massale herbebossing. Een bos doet er zo'n dertig jaar over om tot volwassen groei te komen. Beginnen we vandaag dan zijn deze bossen rond 2050 volgroeid.
Het project zou zonder verdere aantasting van natuurlijke hulpbronnen en zonder grote industriële activiteiten wellicht op redelijk korte termijn al tot een substantiële daling van de warmte op aarde kunnen leiden.

'Energietransitie en biomassa in een stukje historische context: World War II'

Soms is de werkelijkheid nog onwaarschijnlijker dan de fantasie. Zo ook in het geval dat ik eens wat dieper nadacht over het onderwerp biomassa en de huidige problematiek van de fossiele brandstoffen.
Is dit eigenlijk wel zo'n nieuw probleem bedacht ik me: het einde van de klassieke fossiele brandstoffen als aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool? En het idee dat biomassa een acceptabel alternatief zou kunnen zijn? Ergens sluimerde er iets van vroeger en op een gegeven moment schoot het me weer te binnen: hadden we gedurende World War II niet een groot tekort aan fossiele brandstoffen en stond de Europese mens niet met de rug tegen de muur om het brandstofprobleem op te lossen? En daar kwam hij boven: de 'houtgasauto'. De plaatjes stonden nog op mijn netvlies.
Bizarre update 19 feb 2020: Het DvhN komt met een terugblik op WOII met dit bericht aan: 'Verbod op kappen van bomen wordt streng gehandhaafd' Bron DvhN 19 feb 1945
"Het gebrek aan brandstoffen heeft ertoe geleid dat de bevolking willekeurig bomen en struiken in straten, op wegen en pleinen verwijdert", laat Rauter weten. "Dit is niet toelaatbaar."
Wie op de site kijkt van Lowtech Magazine, 11 jan 2010: 'Houtgasauto's: rijden op brandhout', kan een indruk krijgen van de geschiedenis van de houtvergasser en de toepassing ervan in de vervoersector. Hier wordt af en toe zelfs enigszins juichend gepraat over de technische mogelijkheden om ook in het huidige tijdperk houtvergassers in te zetten. Toch is de eindconclusie vernietigend:
"Helaas deelt de houtgasauto ook een belangrijk ecologisch probleem met biobrandstoffen: als we ons volledige wagenpark, of een betekenisvol deel ervan, zouden omschakelen naar houtgas, dan staat er nergens ter wereld nog een boom overeind en sterven we van de honger omdat elke vierkante centimeter landbouwgrond wordt ingepalmd door energieplantages. Zo zorgde de houtmobiel tijdens de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk voor ontbossing op grote schaal. Net als biobrandstoffen is de technologie dus niet schaalbaar."
Onlangs heb ik het nog eens uitgezocht, nagelezen en grofweg nagerekend en ik kwam tot de conclusie dat indien we 'duurzaam' op hout uit eigen bossen zouden gaan rijden, we per jaar niet meer mogen rijden dan nog geen 200 km totaal. Zouden we bij het huidig rijgedrag uitsluitend op hout uit eigen bos rijden, dan kunnen we dat ongeveer zes maanden doen en dan zou de laatste boom van Nederland opgestookt zijn. Als klimaatsceptici mij mochten betrappen op een mega rekenfout van desnoods wel honderd procent, dan mogen we 400 km per jaar rijden en is de laatste boom 'pas' over een jaar aan de beurt.
Overigens: "Nederland heeft volgens Global Forrest Watch tussen 2001 en 2017 gemiddeld 21.000 hectare bosbedekking verloren" Bron: De Monitor van 25 feb 2019
"De houtmobiel bevestigt nog maar eens dat de moderne automobiel een product is van fossiele brandstoffen. Hoe je het ook draait of keert (waterstof, elektriciteit, perslucht, biobrandstoffen, houtgas), geen enkele alternatieve brandstof biedt het gemak en het comfort van benzine of diesel. Als er op een dag een einde komt aan de (goedkope) olievoorraden, is de alomtegenwoordigheid van de private automobiel geschiedenis. Hopelijk wordt dat op tijd beseft, zodat we tijd genoeg hebben om een alternatief uit te bouwen."
En daarmee kwam ik weer bij het verhaal van de biomassa: 'Waarom biomassa een grotere klimaatkiller is dan steenkool'. bron: Trouw 22 nov 2017
"Biomassa is helemaal niet koolstofneutraal, stellen ze, op de korte termijn is het verbranden van houtkorrels zelfs slechter voor het klimaat dan fossiele brandstoffen."
Niks geen win-win situatie dus. Toch maar niet doen en stoppen met fantasieën om het verleden naar het heden te exporteren. Het enige dat hier en nu geldt is: Op = Op, Leeg = Leeg, Om = Om.
Kappen met kappen dus! Nu doen!

Aanvullende info:


'Climate Central' "Wetenschappers en journalisten geven hun visie op klimaatonderwerpen."
'Pulp Fiction' "As the world tries to shift away from fossil fuels, the energy industry is turning to what seems to be an endless supply of renewable energy: wood."
'Boomwachters Groningen' "Stichting Boomwachters Groningen houdt zich bezig met het bevorderen van de gezondheid, het behoud en de bescherming van bomen en groene ruimten in de gemeente en provincie Groningen. Ons doel is een echt groene en leefbare toekomst te creëren voor inwoners en de biodiversiteit in het (stedelijk) landschap te herstellen."
'Duurzaam Nieuws' "Duurzaamnieuws.nl wil de transitie naar een duurzame samenleving helpen versnellen."
'Greenpeace' "Wil jij een groene en eerlijke wereld? Dan zijn wij jouw grootste supporter. Als wij samen werken staan we niet langer machteloos tegenover misstanden, maar hebben we kracht en macht om er iets aan te doen."
'Groene11' "De Groene11 is het samenwerkingsverband voor public affairs van verschillende natuur- en milieuorganisaties."
'Kies Klimaat' "KiesKlimaat beoordeelde het stemgedrag van de landelijke politieke partijen."
'Klimaatverandering' "Voor een zinnige maatschappelijke discussie is het volgens ons belangrijk om de wetenschappelijke inzichten goed in beeld te hebben, en daar willen wij aan bijdragen."
'Milieu Centraal "Ontdek wat jij kan doen."
'Natuur & Milieu' "Vind hier alles wat jij wilt weten over Natuur & Milieu."
'Milieudefensie': 'Als onafhankelijke milieuorganisatie werkt Milieudefensie aan een duurzaam en eerlijk Nederland.'
'Federatie Tegen Biomassacentrales' "De FAB is de landelijke federatie tegen biomassacentrales, het verbranden van biomassa en ontbossing. Wij zijn zowel voor de bescherming van bestaande bomen en bossen als voor de uitbreiding hiervan binnen en buiten Europa."
'Global Forest Watch' "Forest monitoring designed for action. Global Forest Watch offers the latest data, technology and tools that empower people everywhere to better protect forests."

Bijsluiter:

Met een * aangeduide citaten behoren tot de grotere groep der Parodialen. Ze worden vooral veel gebruikt in de vierdelijns zorg. Parodialen worden specifiek ingezet bij klachten van verhoogd ego. De werkzame stof bestaat meestal uit Parodie of Satire, maar soms bevat het medicijn ook Ironie, Spot, Humor of aanverwante stoffen. Bijwerkingen zijn niet bekend. Het middel moet wel met terughoudendheid worden toegepast bij mensen met een chronisch tekort aan 'Selfspot'. Humor kan bij deze groep patiënten soms dodelijk zijn. In mildere vorm zijn effecten waargenomen van allergie en irritatie.  Deze verschijnselen verdwijnen meestal binnen een paar minuten. Wanneer de reactie heftiger is en langer aanhoudt is het raadzaam contact op te nemen met de huisarts. Neem altijd de betreffende Parodial mee, zodat uw arts weet welke stof van toepassing is.

: zoiets als , 'Geprüfte Sicherheit', voor de persvrijheid? Zie ook Sheila Sitalsing op 30 aug 2017