Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Politiek
Politiek
2016年07月08日
vastgemaakt bericht
Let op: anticiperend op de 'EU vs Disinformation campaign' van de 'European External Action Service East Stratcom Task Force' en vanwege invoering van onder meer de Duitse 'Netzwerkdurchsetzungsgesetz' heeft de redactie van deze website besloten per 1 februari 2018 op alle politiek gevoelige items preventief 'SelfCensuur'* toe te passen.
De ongecensureerde originele items zullen vanaf deze datum uitsluitend nog per PDF via het 'contactformulier' nabesteld kunnen worden.

vastgemaakt bericht
'Vrijheid Van Meningsuiting':
“The ability to express ourselves freely is fundamental to a free society,” said Jodie Ginsberg, chief executive officer of 'Index on Censorship'. “This includes the freedom to publish, to satirise, to joke, to criticise, even when that might cause offence to others. Those who wish to silence free speech must never be allowed to prevail". Bron: The Guardian 08-01-2014.
Zie ook: Amnesty International over 'Vrijheid van Meningsuiting' en 'A History and a Warning'.


'Politiek'  Bram Vermeulen

"Ik praat niet en ik zeg niets
Ik luister niet en ik hoor niets"

In 1980 richtte Vermeulen een eigen groep op, Bram Vermeulen en De Toekomst. bron: Wikipedia.

Een lied getiteld 'Politiek' doet vermoeden dat het over politiek en politici gaat en daar gaat het hier natuurlijk in eerste instantie ook om bij Bram Vermeulen. Toch kan je ook zeggen dat het een veel bredere aanklacht is tegen egocentrisme, lafheid, wegkijken, opportunisme, narcisme en dat soort dingen van mensen in het algemeen.  Geldt niet veel vaker voor ons allemaal: "Wist ik er niets van" en "Kunnen ze mij niets maken"?

Het dilemma van de politiek:

"Ik doe niet aan politiek", maar "de politiek doet wel aan mij" (mede daarom dit album).

Wat ik zelf als het fundamentele 'probleem' van de politiek zie is het 'debatteren om te winnen'. In het vak Geschiedenis (of Filofsofie en eigenlijk natuurlijk in de hele wetenschap) vormt het onderscheid tussen feit en mening de basis van het debat. Het gaat er daarbij om die twee te onderzoeken en te ontrafelen. Het is een zoektocht naar de waarheid, ook al wordt die misschien nooit gevonden. Een feit ligt vast, ook al kennen we de feiten soms niet. Een mening is een subjectieve opvatting. In de dagelijkse praktijk worden deze twee nogal eens verwisseld. Het gevolg kan zijn dat een mening die door velen gedeeld wordt als een feit verder gaat. Dat zien we vaak terug in de politiek, maar ook in de journalistiek. We gaan dan debatteren om te winnen in plaats van debatteren om te leren. We gaan niet meer op zoek naar de waarheid, maar naar de winst. Politiek wordt dan 'jurysport' en 'de man in de straat' bepaalt wat waar of niet waar is en daarmee ook wie wint. Wie de meeste 'likes' en volgers op social media heeft krijgt gelijk, ook al heeft hij of zij het niet. Demagogie en populisme liggen zo op de loer (zie ook TED Talk Daniel H. Cohen). Het gebruik van drogredenen, waar demagogen en populisten zich zo graag van bedienen, zorgt daarbij voor een enorme vervuiling in het politieke debat. Het 'probleem' is op zich niet nieuw: lang geleden maakten de Griekse filosofen Socrates en Plato zich hier al druk over.

De kwaliteit van onze politici (op 27 januari 2017):

Waarom vind ik bovenstaande analyse zorgwekkend?
Laat ik een vergelijking maken met de sportwereld, met name de tenniswereld, waar ik wel een beetje in zit. In 2016 staan Andy Murray en Novak Djokovic op plek een en twee bij de mannen van de ATP. Loopt er ergens iemand op deze aardbol rond die op dit moment klassen beter tennist dan deze twee die wij niet kennen? Het antwoord is nee. Wij zouden het weten, want dan zou hij toernooien winnen en bij ons bekend zijn. Murray en Djokovic staan als nummer een en twee op de ATP-ranglijst omdat zij de nummer een en twee van de wereld zijn en niet omdat wij als toeschouwer voor de buis dat vinden. Tennis is, gelukkig, geen jurysport.
Nemen we dan de politiek. Is op driehonderdmiljoen Amerikanen Donald Trump de beste kandidaat om President te worden? Is Mark Rutte het meest geschikt om Minister President te zijn van Nederland? Ze zijn het wel geworden. Hoe komt dat? Omdat de kwaliteiten die nodig zijn om een verkiezingsstrijd te winnen niet dezelfde zijn als die over welke je moet beschikken om een tenniswedstrijd te winnen. Roger Federer hoeft op zijn Twitter-account niet met modder te gooien om zijn tegenstanders te verslaan. Hij hoeft de media er niet voor te bespelen. Dat is leuk voor zijn sponsoren, maar hij wint er geen wedstrijden mee. Wedstrijden winnen doet hij met een racket en een bal. Natuurlijk worden er in topsport ook 'spelletjes' gespeeld, maar met een grote bek, charmeoffensieven of manipulatie van de media word je geen kampioen. Met dopinggebruik alleen word je dat evenmin. Zelfs al doe je aan matchfixing, dan levert je dat nog niet zomaar een Grand Slam titel op; je wordt immers omgekocht om te verliezen. Dat zijn mede de redenen dat ik zo hou van de tennissport: alles moet kloppen en alles moet meezitten, maar uiteindelijk wint toch alleen de beste speler of speelster.
Als je dan de vergelijking maakt met de politiek, dan vind ik het zorgelijk hoe het er daar aan toegaat. Krijgen wij de beste leiders? Nee dus, niet bij voorbaat. Op het moment dat wij naar de stembus gaan is er al niet veel meer te kiezen. En zijn de mensen uit wie we kunnen kiezen wel geschikt voor hun functie? Het enige wat wij feitelijk kunnen doen is hopen en dan de minst slechte kandidaat kiezen. Soms zit er dan toch een goede bij. Dat is maar een erg schrale troost.
Gerelateerd hieraan de volgende analyse: 'Wie heeft het in Nederland voor het zeggen?', Het Parool 27 januari 2017.
"In navolging van de Verenigde Staten leunen de partijen steeds meer op het advies van ­communicatie-experts, die in de commercie gangbare technieken toepassen. We kunnen langzamerhand wel spreken van manipulatie van het ­kiezersvolk. Bovendien schrikken partijen niet terug voor onversneden bedrog. Vóór de verkiezingen is de AOW heilig, na de verkiezingen blijkt dat een leugen".
Hoe het anders zou moeten is overigens nog een knap lastige vraag.

De politiek is een lastige arena om persoonlijk in te kunnen groeien. Wie tegen zichzelf zegt: "follow your bliss", wordt in de politiek snel geconfronteerd met een wereld die door machtsdenken wordt beheerst. Niet iedereen voelt zich daarin thuis of is daar tegen bestand. Vandaar dat we in Nederland nog recentelijk afhakers zagen als Ybeltje Berckmoes, Sharon Gesthuizen en Roelof van Laar. Zij konden hun persoonlijke idealen niet meer terugvinden in de politieke wereld waarin ze beland waren.
Zie ook De Volkskrant van 01 sept 2017: Sharon Gesthuizen (SP), 25 spetember: Ybeltje Berckmoes (VVD) en 17 nov 2017: Roelof van Laar (PvdA).

Als ik als buitenstaander de politieke arena volg, dan betrap ik mezelf erop dat het me vaak een beetje 'Almelorig' maakt. Hoe ik dat bedoel? Nou, een beetje als toen ik voorbij dat stoplicht in Almelo reed en ik die bekeuring kreeg:


"U reed door rood", zegt die agent.
Ik zeg: "Ja klopt, maar ik reed ook door groen".

Een vergelijkbaar gevoel overviel me toen ik ooit een nachtje doorbracht bij de Navajo Indianen in Arizona (USA). Toen hun geschiedenis ter sprake kwam en de houding van de 'blanken' sprak een van hen de legendarische woorden: "Witte man praat met gespleten tong".

Interessant in deze context is het boek uit 2011 'Why Leaders Lie' van John J. Mearsheimer, 'The Truth About Lying in International Politics'. Bron: The Washington Post van 15 apr 2011.
"Widespread lying makes it harder for citizens to make good choices in the voting booth, Mearsheimer writes, since they’ll often be working with false information".

Mijn persoonlijke visie op de huidige vorm van het kapitalisme en het liberale denken duidt ik het kortst als volgt: "ik heb het zelf verdiend!", maar "wie heeft de rekening dan betaald?" is vervolgens mijn vraag.
Mooi uitgebeeld is hier ook de vraag wie in dit systeem de baas is: 'the kid, the dog or the sausage?'.


Een mooie illustratie van de werking van het kapitalisme en de 'vrije markt':
20 jul 2018:
'Wonen in een schilderij van Van Ruisdael – huizenbezitters die Amsterdam verlaten rekenen zich rijk in de regio'. Bron: De Volkskrant 20 jul 2018.
"Lucas keek een beetje naar de historische bewegingen op de huizenmarkt en dacht: dat komt wel goed. Vorig jaar verkocht hij zijn appartement, inmiddels voor 60 duizend euro verbouwd, voor 539 duizend euro. Winst: 239 duizend euro in vijf jaar".
"De ongekend grote stijging van de huizenprijzen in randstedelijke centra kent veel verliezers, met name jonge starters die de stad niet meer in komen".
"In Woerdense Verlaat stonden de huizen vorig jaar nog onder water; de verkopers van de woonboerderij leden verlies".

Voor wie me naar het verschil vraagt tussen het kapitalisme/liberalisme en het communisme/socialisme is mijn kortste reactie: in het ene 'geloof' gaat het om de maakbaarheid van succes en geluk van de mens als individu en in het andere om diezelfde maakbaarheid van de mens als onderdeel van de groep.

Wie mocht denken dat de issues van de hedendaagse politiek, zoals het populisme, nieuw zijn zou zich nog eens kunnen verdiepen in het 'Machiavellisme':
"Machiavellisme is de politieke theorie die stelt dat alles is toegestaan voor het verwerven of behouden van macht, onafhankelijk van recht en moraal. De naam verwijst naar de Italiaanse politicus en filosoof Niccolò Machiavelli die in zijn geschriften, met name in De vorst, dergelijk politiek handelen beschrijft. De term "machiavellisme" is doorgaans negatief beladen.
Behalve in de staatkunde wordt de term ook gebruikt in de psychologie. Het vormt daar met psychopathie en narcisme de donkere drie". Bron: Wikipedia.

Onderstaande artikelen kunnen wellicht nog wat extra duiding geven, toegespitst op de situatie in Nederland:

20 aug 2018:
'De Nederlandse elite leeft in een gedroomde wereld'. Bron: Het Parool 20 aug 2018.
Tot mijn verbazing kreeg ik geregeld te horen: 'Je bent te pessimistisch', 'We hebben de plicht om optimistisch te zijn' en 'Ik wil niet uit deze mooie droom gewekt worden'. Ook gehoord: 'Ik heb een tweede huis en een nieuwe suv ­gekocht. Ik richt me op mijn loopbaan, geld ­verdienen en mijn privéleven', aldus Frits Bosch, macro-econoom en socioloog.

08 aug 2018:
'Rijk Nederland doet het waanzinnig, maar de rest staat stil'. Bron: Quote van 08 aug 2018.
"De economie groeit harder dan toeristenaantallen in Amsterdam, maar schever dan de toren van Pisa. Het opmerkelijke is dat Nederlanders hier zelf geen idee van hebben. Met deze cijfers zou men denken dat links Nederland de barricade opgaat. Maar nee, die hebben hun handen vol met de non-issues van identiteitspolitiek".
Toch bizar dat Quote ons hier opmerkzaam op moet maken. Overall conclusie: van werken wordt je niet rijk, wel van voor je laten werken. Zoals ik eerder al defeniëerde: "ik heb het zelf verdiend", "maar wie betaalt de rekening?". Het kapitalisme in een notendop.

05 aug 2018:
'We waren altijd al nationalistisch'. Bron: Rogier van Reekum op Sociale Vraagstukken 26 okt 2011.
"De nationale identiteit is gedemocratiseerd,  iedereen gaat erover. Op zijn kortst gezegd: in het verleden vroegen we een historicus wie we zijn, vandaag vragen we het Maurice de Hond. Verrassend en teleurstellend genoeg is deze democratische identiteitsvorming nauwelijks minder vatbaar voor uitsluitende tendensen dan haar karakterologische en biologische voorgangers".

03 aug 2018:
'Linkspopulisme krijgt voet aan grond in Europa: hoelang nog voordat PVV en SP opgaan in de SPVV?' Bron: Ariejan Korteweg in De Volkskrant van 03 aug 2018.
"Sociaaleconomisch links en cultureel rechts – het is een combinatie die op diverse flankpartijen in Europa aantrekkingskracht uitoefent. In Duitsland, Frankrijk, Engeland en Denemarken groeit de ontvankelijkheid voor een verzorgingsstaat met nationalistische trekken. Ook in Nederland is beweging".

03 aug 2018:
'Nieuwe linkse beweging in Duitsland beoogt sociale agenda te combineren met een nationalistische'. Bron: Sterre Lindhout in De Volkskrant van 03 aug 2018.
"Deze Sahra Wagenknecht wil nu samen met haar partij- en echtgenoot Oskar Lafontaine (74) een nieuwe linkse beweging beginnen, die een sociale agenda combineert met een nationalistische. Het moet een thuis worden voor gedesillusioneerde politici uit de drie linkse partijen in de Bondsdag: Die Linke, de Groenen en de SPD".
Mijn gedachten dwaalden bij het lezen af naar een blogje van vorig jaar over de combinatie sociaal en nationalistisch:
15 feb 2017:
'Programma Wilders: een vorm van nationaal-socialisme'. Bron: Louis van Overbeek, freelance publicist op 15 feb 2017 op zijn weblog.
"Vaak doet men het voorkomen alsof deze mix van nationalistische rechtse en sociaal economisch linkse elementen binnen één partijprogramma iets nieuws is. Degenen die dat doen, ontbreekt het echter aan historisch besef. In de jaren dertig van de vorige eeuw - de parallellen tussen toen en nu blijven zich opdringen - ontwikkelde zich in Duitsland een electoraal uiterst succesvolle beweging die precies dezelfde mengeling van nationalistische en sociaal vooruitstrevende elementen kende: het nationaal-socialisme, de naam zegt het al". Zie voor 'Nationaalsocialisme' ook Wikipedia.

23 jul 2018:
'Oproep: Politici, stop met het inspelen op xenofobie en racisme'. Bron: De Volkskrant 23 jul 2018.
"Beste politici, wij verzoeken u dringend om uw verantwoordelijkheid te nemen. Stop met het inspelen op de alsmaar groeiende xenofobe en racistische angsten in onze samenleving. Stop met het verschuiven van de grens van het acceptabele in ons maatschappelijk debat. Stop met het voeden van de tweedeling tussen een fictief ‘wij’ en ‘zij’".

20 juli 2018:
'Daar klinkt de onderbuik van de VVD'. Bron: Ariejan Korteweg in De Volkskrant van 20 jul 2018.
"De grote lijn die Huffnagel ontwaart: de VVD wordt aanvankelijk beschimpt om opvattingen die later breed worden gedeeld. De kiezer lijkt er net zo over te denken. Ruim een jaar na de verkiezingen heeft de partij – anders dan coalitiegenoten D66 en CDA - in de peilingen geen aanhang verloren. Voorzichtige conclusie: de verrechtsing in de VVD houdt gelijke voet met die in de samenleving".
Precies de analyse zoals ik die ook maak, met de kanttekening dat PVV en FvD samen wel degelijk grote winst boeken. Er ontstaat daarbij een geflatteerd beeld als we het accent alleen leggen op de VVD als grootste partij, die geen zetels verliest en naar rechts opschuift.
Het lijkt me niet gek om te veronderstellen dat wie tweedeling in de maatschappij zaait ook tweedeling oogst. Tweedeling zaaien is een hoofdkenmerk van het populisme (en van het narcisme). De VVD doet hier aan mee en is opgeschoven naar extremer rechts. Deze strategie is in zoverre succesvol, dat het aantal zetels stabiel blijft. De 'bijwerking' van dit rechtse, zogenaamd 'goede', populisme blijkt evenwel dat het 'foute' populisme van PVV en Fvd wel degelijk groeit. Als de VVD dit populisme 'light' heeft gekozen uit landsbelang, om 'het goede volk' te beschermen tegen het 'foute populisme', dan lijkt dit netto behoorlijk te zijn mislukt. En dat mag de VVD van onder meer Mark Rutte, Klaas Dijkhoff, Halbe Zijlstra en Stef Blok, met in het kielzog CDA, D66 en CU, zich als 'liberale' partij aantrekken.
In het commentaar op onderstaand interview met Madeleine Albright was deze conclusie ook al te lezen en nu wordt het beeld opnieuw bevestigd.
Hier nog even wat reacties in het toch niet bepaald als revolutionair bekend staand dagblad Trouw:
21 jul 2018:
'Bloks woorden onthullen een zeer nauw perspectief: dat van de witte, rijke Nederlander'. Bron: Trouw 21 jul 2018.
"Bloks woorden schilderen een pessimistische visie op onze samenleving, zelfs op de mensheid, op het vermogen van verschillende etniciteiten en culturen om vreedzaam samen te leven".
20 jul 2018:
'De uitspraken van Blok tekenen de liberale spagaat van de VVD'. Bron: Trouw 20 jul 2018.
"Een klassiek liberale stroming, en een die de nadruk legt op de eigen natie en bevolking, wat kan uitmonden in ideeën om aan nieuwkomers minder rechten toe te kennen".
20 jul 2018:
'Een Nederlandse minister die bij apartheid in de buurt komt, kan beter wegwezen'. Bron: Trouw 20 jul 2018.
“Als iemand zegt dat hij zijn woorden terugneemt, vraag ik me toch af waar ze vervolgens worden opgeborgen. Die woorden, bedoel ik. In welk laatje. Op welke plank. In welk broeierig donker. En of ik dan een keer mag komen kijken.”
19 jul 2018:
'De uitglijder van Blok laat zien hoe het integratiedebat is opgeschoven'. Bron: Trouw 19 jul 2018.
"“Het is een bekend fenomeen dat gevestigde politieke partijen delen van de boodschap overnemen om zo’n partij de wind uit de zeilen te halen".

29 jun 2018:
'Trump krabt het korstje op het fascisme open, ziet Madeleine Albright'. Bron: Trouw 29 jun 2018.
"Een terugkerend kenmerk van fascistische leiders is dat ze een groep buitensluiten. Wat destijds de Joden waren, zijn nu vaak de migranten".
"Albright had nooit verwacht dat het zo zou lopen. Samen met de halve wereld geloofde ze dertig jaar geleden nog dat de democratie voor altijd de tegenstand had overwonnen".
Het lezen van dit artikel bracht me bij de hamvraag van het populisme:
Populisme (van het Latijnse populus, "volk") is een politieke stijl (soms een ideologie genoemd) waarin de centrale tegenstelling die tussen "het volk" en "de elite" is, en waarbij de populist de kant van "het volk" kiest. Deze begrippen kunnen op verschillende manieren worden ingevuld, zodat men links-populisten, rechts-populisten en diverse andere typen kan onderscheiden. In het algemeen spraakgebruik heeft populisme doorgaans een negatieve bijklank, hoewel er politici en denkers zijn die het als geuzennaam voeren. Bron: Wikipedia.
De kant van 'het volk' kiezen is vaak op zich niks mis mee, zolang als je als politicus je tenminste kunt vinden in het gedachtegoed van 'het volk'. Uiteraard kan dat ook bedenkelijk zijn, maar dat kan elk gedachtegoed zijn. Anders wordt het wanneer je voor 'het volk' kiest uit pragmatische overwegingen, als je puur op de macht uit bent en je je eigenlijk helemaal niet kunt vinden in 'het volk'. 'Het volk' wordt dan een machtsinstrument in de handen van de 'gevestigde orde'.
Tegenwoordig horen we nogal eens de kreten 'goed populisme' en 'fout populisme'. 'Goed populisme' zou een geoorloofde strategie zijn om het 'foute populisme' te kunnen bestrijden.
Met name onze premier Mark Rutte bedient zich graag van deze redenering.
Je kunt daar toch wel je bedenkingen bij hebben.
Het beleid ten aanzien van vluchtelingen is hier waarschijnlijk het beste voorbeeld van.
In Nederland lijdt een deel van de bevolking aan xenofobie, de angst voor vreemdelingen en alles wat 'anders' is. Die angst slaat gemakkelijk om in haat. Een populist kan hier eenvoudig op inspelen en zich onder deze groep gewild maken, door deze angstgevoelens verder aan te zetten. Partijen als het FvD en de PVV drijven hier vooral op.
De reactie die je hierop zou kunnen geven is een poging te doen om dit angstbeeld te ontmaskeren en 'het volk' in alle eerlijkheid tegemoet te treden met de werkelijkheid middels opvoeding en scholing.
Wat we echter zien gebeuren is dat de 'gevestigde orde' hetzij omdat ze zelf bevangen is door dezelfde angsten, hetzij uit puur pragmatisch machtsdenken, de strategie van eerder genoemde partijen gaat overnemen.
Dat is natuurlijk uitermate kwalijk en zorgwekkend. De 'Turkije-deal' was er een voorbeeld van. Een beetje gechargeerd, maar waarschijnlijk toch wel aardig waar, kunnen we wel stellen dat de grondslag van de deal domweg lag in de wens van onze leiders dat wij niet meer geconfronteerd zouden worden met bootvluchtelingen en asielzoekers. Reden? De confrontatie met vluchtelingen zou koren op de molen zijn van de populisten in Nederland en Europa.
Met de 'Turkije-deal' verdwenen de vluchtelingen uit beeld, nam de VVD een fors deel van de PVV-kiezer over en kon Rutte III van start gaan.
De VVD verdedigde zich met het argument dat ze zo Nederland had 'gered' van het 'foute populisme' van Geert Wilders en de PVV.
Qua verkiezingsuitslag was dat ook wel het geval. Maar waar zat hem dat 'foute populisme' ook alweer in? In xenofobie, in vreemdelingenhaat.
De VVD en ook het CDA kozen voor deze aanpak (PvdA ging er ook in mee trouwens). Wat was netto nu het resultaat van hun keuze en van die 'Turkije-deal'? Was de vluchteling hier beter mee af? Vielen er minder slachtoffers op de Middellandse Zee? Het antwoord was een duidelijk nee.
In feite voerden de 'gevestigde partijen' het programma van de populisten gedeeltelijk zelf uit, onder het mom van het voorkomen van een machtsgreep door deze populisten.
Het is toch wel een naargeestige optie waar partijen als de VVD en het CDA voor kiezen. Hier even het geheugensteuntje: 'Programma's CDA en VVD zijn dat van PVV genaderd'. Bron: Trouw 11 feb 2017. In plaats van stelling te nemen tegen populisten en de strijd met ze aan te gaan, ga je hun programma gedeeltelijk overnemen.
Waarom doen ze dit? Is het omdat ze uiteindelijk hetzelfde gedachtegoed aanhangen? Is het uit pragmatische overwegingen om de macht te behouden? Is het uit angst en gebrek aan zelfvertrouwen in het eigen gedachtegoed?
Het stemt droevig dat in Europa het populisme op deze manier geïntegreerd is geraakt in de gevestigde orde. Consensus over migratieproblemen betekent op deze manier helemaal niet meer zekerheid voor de vluchteling. Het wordt louter een middel om politiek te overleven en in het ergste geval is het een teken hoe we met zijn allen steeds verder afglijden naar een gedachtegoed waar we ons decennialang voor hebben geschaamd.
In plaats van te kiezen voor 'populisme-light' zouden onze leiders er ook voor kunnen kiezen de rug recht te houden en te staan voor ons eigen gedachtegoed en dat met vertrouwen uit te dragen.
Zoals Angela Merkel het ooit positief en optimistisch durfde te zeggen: "Wir schaffen das!".

26 jun 2018:
'Als je Shell heet, of Unilever, mag je vrij pinnen bij het Torentje'. Bron: Column van Sheila Sitalsing in De Volkskrant van 26 jun 2018.
"Waarmee de afschaffing van de dividendbelasting voor een paar geprivilegieerden symbool is komen te staan voor alles wat er mis is met deze vorm van politiek bedrijven. Er is een politiek establishment gecreëerd dat zo vaak is weggekomen met verduistering van informatie en met niet uitleggen van het onuitlegbare, dat het een tweede natuur is geworden".
Dat wordt door sommigen dan weer uitgelegd als karakteristiek voor 'Het Kartel'. En daar moet je dan als politiek establishment natuurlijk niet raar van opkijken. Je roept het over jezelf af, zeker als je het niet afstraft terwijl je achterban, je kiezers, niet achter je staan. Zelf kwam ik eerder zo op het begrip 'Meerpartijendictatuur'.

25 jun 2018:
'Grappige' VVD-bijeenkomst over vluchtelingen valt verkeerd. Bron: AD 25 jun 2018.
"Een speciaal opgericht ontvangstcomité gaat protesteren tegen ‘Stand-up politics’, dat de VVD vanavond organiseert in Veldhoven. Tijdens de avond doet fractievoorzitter Klaas Dijkhoff zijn visie over de toekomst van Nederland uit de doeken. Dat cabaretier Rob Scheepers er 'iets grappigs van komt maken', schiet veel mensen in het verkeerde keelgat, omdat onder meer de vluchtelingenproblematiek op de agenda staat".
"Via Twitter was meteen veel kritiek te lezen op het voornemen van de VVD. Onder meer VVD-prominent Frans Weisglas, de directeur van Amnesty International Nederland Eduard Nazarski en cabaretier Erik van Muiswinkel lieten zich negatief uit. Met name de link tussen oorlogsvluchtelingen en een grappige avond viel verkeerd".
"Stand up politics, cabaret , bier. Met als onderwerp het beleid tov vluchtelingen. Not my cup of tea. @VVD", reageerde VVD-prominent Frans Weisglas op 18 juni via Twitter.
Wat een walgelijke narcistische en populistische houding van deze Klaas Dijkhoff. Beste remedie? Net als bij Donald Trump en andere lijders aan narcisme: vermijd elk onnodig contact met ze, zowel privé als zakelijk.

23 jun 2018:
'De populistische opmars wordt gevoed door de terugkomst van de migratiecrisis'. Bron: De Volkskrant 22 jun 2018.
"Angst voor immigratie bezorgt populisten stemmen en macht. Zij voelen zich zo sterk dat zij deze weken een bliksemoffensief ontketenden tegen open grenzen. De gevestigde politiek buigt om niet te barsten".
Precies dat is het enge. De gevestigde orde neemt het populisme over om de macht te behouden. In 'Nederland Polderland' is hier ook al aandacht aan besteed in de voetnoot van 01 mei 2018. Trouw had het over de cynische tactiek van Macron en Rutte en noemde hen 'neoliberale wolven in schaapskleren'.
Hier gaat het nu om vluchtelingen en migratie. De gewetensvraag waar het om draait is wat verwerpelijker is: een populist uit opportunisme of een vanwege xenofobie? VVDers als Mark Rutte en Klaas Dijkhoff zou je het liefst tot de eerste categorie rekenen, Thierry Baudet en Geert Wilders tot de tweede.
Op zich is het al droevig genoeg dat populisten zo'n grote aanhang hebben, maar het zou nog erger zijn als zou blijken, dat het opportunisme van de pragmatici eigenlijk geworteld is in dezelfde xenofobie. En dat dat niet onwaarschijnlijk is, blijkt uit de polls en verkiezingsuitslagen: de VVD is nog steeds de grootste partij in ons versplinterde partijenlandschap. De spindoctors van de VVD hebben het spelletje tot nog toe, zo lijkt het, sluw gespeeld.
Dat stemt tot nadenken: als je die partijen, eigenlijk met CDA er nog bij, bij elkaar op mag tellen, dan kan de conclusie niet anders luiden dan dat ook Nederland is afgegleden naar een land met een behoorlijk xenofoob sfeertje. Hier even het geheugensteuntje: 'Programma's CDA en VVD zijn dat van PVV genaderd'. Bron: Trouw 11 feb 2017. Als ik als kiezer een keuze moest maken, dan zou ik zelf toch nog altijd liever gaan voor een echte xenofoob dan voor een nepper, maar dat terzijde.
Het is natuurlijk niet raar om te concluderen dat je op deze manier een self-fulfilling prophecy krijgt. Als je je maar xenofoob genoeg opstelt worden de tegenstellingen vanzelf groter en krijgen de populisten meer aanhang, xenofoob of pragmatisch, of allebei. Sla de geschiedenisboeken er maar op na.

19 jun 2018:
'Enorme groep werknemers draagt helemaal niks bij aan de maatschappij', betoogt hoogleraar antropologie David Graber in het AD van 16 jun 2018.
"Het is cultureel bepaald. In de christelijke wereld geldt het idee dat de mens moest lijden. Na het verstoten van Adam en Eva uit het paradijs moesten ze in het zweet des aanschijns werken".
"Zowel linkse als rechtse politici roepen altijd om meer banen. Ze zeggen er nooit bij wat voor banen dan. Wat hebben we aan meer onzinbanen? Als je werkt, draag je een steentje bij aan de maatschappij, zeggen politici. Maar dat is helemaal niet zo. Een enorme groep werknemers draagt helemaal niks bij aan de maatschappij".
Zo is het maar net en dan gaat Rutte III mensen straffen die ziek zwak en misselijk zijn geworden van hun al dan niet zinloze werk? Goed bezig? Mark Rutte, de liberaal, die een populistisch neoliberaal 'Christenfundamentalisme' uitdraagt? Eigenlijk wel dus, dat laatste dan.

16 juni 2018:
'Partijdiscipline en geldgebrek hollen de onafhankelijkheid van politieke denktanks uit'. Bron: De Volkskrant van 15 jun 2018.
"Meer in het algemeen krijgt de partijdiscipline vat op de bureaus. Uit vrees voor negatieve publiciteit trekken de partijen hun bureaus naar zich toe. Daardoor leveren de bureaus aan onafhankelijkheid in. Volgens Patrick van Schie, sinds 2001 directeur van het aan de VVD gelieerde bureau, houdt de VVD de teugels duidelijk steviger in handen sinds de partij regeert".
Bij de andere partijen is het nauwelijks anders. Zorgwekkend voor onze democratie.

08 jun 2018:
'Discutabel wetenschappelijk onderzoek zorgde voor afschaffing dividendbelasting'. Bron: AD 08 jun 2018.
"Het besluit om de dividendbelasting af te schaffen zou genomen zijn op basis van een discutabel onderzoek van de Rotterdam School of Management dat werd gefinancierd door Shell". Zie ook FTM. "En wat zéggen jullie dus in het Landsbelang?!"
Het houdt maar niet op....

Gaswinning in Groningen, Dividendbelasting? "Mijn naam is Haas, het is allemaal zo complex"*.

"Als je niet voldoet aan de Nederlandse normen en waarden dan wordt je geacht het land te verlaten", sprak de VVD nog recentelijk. Je kunt dan ook wel 'oppleuren' sprak Mark Rutte nog niet zo heel lang geleden. Zie hier bij de NOS. Of zijn dit ze juist, die normen en waarden van onze 'bananenrepubliek'?

01 jun 2018 (en nog een keer het populisme):
'Goed volk'. Bron: laatste column van Tommy Wieringa in AD 01 jun 2018 over het populisme van VVDer Klaas Dijkhoff.
"Dijkhoff beweerde met zoveel woorden dat democratische rechten eigenlijk gunsten zijn, waar je met mate gebruik van moet maken, en liefst op voorwaarden die hij bepaalt. Misschien kan iemand hem vertellen dat demonstreren niet de vrijheid van meningsuiting inperkt, maar juist een uitdrukking is van dat recht. Dijkhoff zou, als de liberale democraat die hij zegt te zijn, zich sterk moeten maken voor dat recht, ongeacht zijn eigen opvattingen. Wie andersdenkenden vijanden van de vrijheid noemt, heeft meer van het populisme begrepen dan van democratie".
Nou, nog net op de valreep deze analyse van het hedendaagse populisme van de gevestigde orde in Den Haag. Zei ik eerder teveel?


30 mei 2018:
'Huiswerk' (uit de VVD-populisme basiscursus). Bron: De Groene Amsterdammer 30 mei 2018. Afbeelding: © Joep Bertrams.
"Het basisvertrouwen dat de meeste mensen werk willen, bezig willen zijn, niet de vernederende gang naar de bijstand willen maken, dat heeft Dijkhoff niet. Hij maakt de bijstand liever nog vernederender: eerst straf en pas bij goed gedrag meer geld".
Wat moet je er nog aan toevoegen?

28 mei 2018 (nog een case van populisme):
'Dutch government appeals against court ruling over emissions cuts'. Bron: The Guardian 28 mei 2018.
"But Mark Rutte’s government on Monday put the ball back in the plaintiffs’ court, arguing that judges in The Hague had overstepped their authority and were in danger of outflanking public opinion".
Dus als rechters in Nederland de regering corrigeren, dan gaan ze hun boekje te buiten en negeren ze de wil van het volk? Het moet toch niet gekker worden met de demagogie en het populisme van Rutte en Wiebes.

28 mei 2018 (een minicursus populisme aan de hand van een case):
Sjef van Gennip, bestuursvoorzitter Reclassering Nederland: ‘Iedereen weet dat je met vergelding de samenleving niet veiliger maakt’. Bron: De Volkskrant 28 mei 2018.
"Het is puur populisme, stelt Van Gennip. Inspelen op onderbuikgevoelens in de samenleving omdat het goed valt bij het electoraat".
"Ik weet niet waar die verrechtsing ooit is begonnen, ik denk bij Pim Fortuyn. Sindsdien proberen nogal wat partijen elkaar de loef af te steken".
"De VVD wil zich graag profileren als de partij van orde, tucht en regelmaat. Vergelden".
"Vorige week vroegen Kamerleden aan minister Dekker voor Rechtsbescherming: leg nou eens uit: waaróm wilt u die voorwaardelijke invrijheidstelling precies afschaffen? Welk wetenschappelijk rapport ligt daaraan ten grondslag? Toen zei hij bijna letterlijk: dat doe ik alleen maar omdat de samenleving het niet begrijpt".
"Ik ben ooit lid geworden van de VVD vanwege de liberale uitgangspunten, maar dat zinloze hard-harder-hardst, daar kan ik me inderdaad niet vinden. Ik heb lang gedacht: die partij wil Wilders rechts inhalen".
En dan dit:
'Vertrouwen in de politiek zit in de lift'. Bron: AD 28 mei 2018.
"Vooral het vertrouwen in de politiek is flink gestegen. In 2016 had 37 procent vertrouwen in de Tweede Kamer, vorig jaar was dat 4 procent hoger. Ook de EU kreeg een betere reputatie".
Wie die twee dingen koppelt krijgt een gratis cursus populisme voorgeschoteld: populisme loont en het volk zegt dan nog tevreden te zijn ook. Maar als politicus weet je dat je het volk en jezelf belazerd hebt.

25 mei 2018:
'Dijkhoff wil bijstandsuitkering verlagen, en alleen verhogen voor mensen die zich nuttig maken'. Bron: De Volkskrant 26 mei 2018.
Lees ook hierover de reacties in De Volkskrant op Twitter.
"Alsof een net afgestudeerd Marokkaans meisje verantwoordelijk zou zijn voor het wangedrag van een capuchonklootzakje".
Klaas Dijkhoff wil dus eigenlijk vooral de bijstandsuitkering van 'capuchonklootzakjes' verlagen.
Het is maar wat als je stemmen wilt afpakken van de PVV en het FvD en je je van de spindoctor moet verlagen tot triest populisme. Wat een treurige, xenofobe en doorzichtige demagogie. Maar het zal de VVD zeker stemmen opleveren. 'Goed Volk', brrrr eng.
Vanuit Engeland krijg ik wel eens de bezorgde vraag hoe het staat met het populisme in Nederland. Als je goed kijkt naar de Nederlandse politiek dan kun je wel de conclusie trekken dat het populisme hier allang geïnfiltreerd is in de gevestigde partijen en aan de macht is.
Het cynische aan dit alles is dat mensen die nog enig vertrouwen hadden in de politiek, door dit soort gedrag van de 'gevestigde orde', het politieke stelsel voor gezien gaan houden en hun vertrouwen in de democratie en de rechtsstaat kwijt raken.
Update 27 mei 2018, naar aanleiding van diverse reacties die ik ontving:
Toelichting: De demagoog ontmaskerd.
Het verhaal van Klaas Dijkhoff past precies in het op deze pagina omschreven 'debatteren om te winnen'. Dit in tegenstelling tot 'debatteren om te leren'.
Laten we eerst het bijstandsverhaal nemen. De VVD zegt als liberale partij te geloven in de vrijheid van het individu (Bolkestein, vers 1). De individuele mens weet zelf wat goed voor hem of haar is. Minder regeltjes, kansen grijpen, je dromen achterna en succes is maakbaar: doen. Dat succes leidt vervolgens tot geluk en voldoening. Het wordt dan een beetje raar als je mensen wil gaan straffen die er niet in slagen deze weg naar geluk te bewandelen. De veronderstelling dat 'leven in de bijstand' een te verkiezen optie in het leven zou kunnen zijn staat haaks op alle opvattingen van het liberalisme. De enige verklaring is demagogie.
Vervolgens de plaats van de immigranten. Dijkhoff komt in zijn betoog aan met het begrip 'goed volk', dat hij als kind thuis hoorde. Dat thuis is het katholieke zuiden van Nederland van eind vorige eeuw. Wat verstonden ze daar in Brabant in die tijd onder 'goed volk'? Behoorden LGTBers, kleurlingen, vluchtelingen, dierenactivisten, protestanten, atheïsten, linkse rakkers, hippies, hipsters bij de papa en mama van Klaas Dijkhoff tot het 'goed volk'? Waarschijnlijk niet. Hoe eng het alleen al klinkt te moeten horen tot het 'goed volk', het betoog van Dijkhoff slaat ook nog eens nergens op en is inconsistent. "Immigranten hebben wij teveel beoordeeld als groep, je moet meer kijken naar het individu", oreert hij. Prima idee, passend in het liberalisme zou je zeggen. De zaal onder aanvoering van Mark Rutte knikt instemmend. Maar dan de ontbrekende logica: nu moet volgens Dijkhoff die individuele immigrant individueel getoetst worden aan de collectieve groepsnorm van het 'goed volk'. Hoe eng is dat? Heel erg eng. Wie bepaalt de normen en waarden van het 'goed volk'? De staat, de VVD? Mogen wij in dit 'mooie en gave land' dan niet meer afwijken van de groepsnorm, opgelegd van bovenaf door de politiek? Hoe eng wordt ons land dan? Waar is de vrijheid van het individu dan nog om zich te mogen en kunnen onderscheiden van het 'goed volk'. Wat is er dan nog over van het liberale erfgoed, de Verlichting?
Ik wil geen nare vergelijkingen maken en eigenlijk al helemaal niet als kind van na de oorlog, maar bij dit soort demagogie komen er bij mij toch hele naargeestige beelden naar boven. "Wolven in schaapskleren", schreef Trouw over Rutte en Macron. Ik voeg Klaas Dijkhoff er aan toe.

06 mei 2018:
Opinie op zondag: 'Verhoog het democratisch gehalte van onze politiek'. Bron: classica Rosa van Gool in De Volkskrant 06 mei 2018.
"Liegende politici zijn niet de enige oorzaak van wijdverspreid cynisme over de politiek. Het debat over het dividendmemo bracht ook een ander, dieperliggend manco van onze democratie aan het licht: de Tweede Kamer blijkt, dankzij ijzeren fractiediscipline en dichtgetimmerde regeerakkoorden, nauwelijks in staat om de regering ter verantwoording te roepen en beleid bij te sturen. De oppositie stond machteloos tegenover het kabinet en de fracties van de coalitiepartijen".
Was mijn conclusie ook.

01 mei 2018 (update 14 mei 2018):
'Macron is een neoliberale wolf in schaapskleren'. Bron: Trouw 01 mei 2018.
"In Europees verband stemmen regeringsleiders in met regels die privatisering en liberalisering afdwingen om in eigen land te verklaren dat ze machteloos staan tegenover Brussel. Met deze cynische tactiek laten politici als onze eigen Mark Rutte en, zo blijkt, ook Macron de Europese Unie de klappen opvangen die hun eigen impopulaire rechtse agenda uitlokt".
En zo gedragen Rutte en Macron zich dus feitelijk als de door hen verketterde populisten. Het lijkt te werken en verklaart hun succes in eigen land.
De suggestie dat Mark Rutte zich gedraagt als een populist op de rechter flank komt niet helemaal uit de lucht vallen. Tijdens de campagne voor de Tweede Kamer verkiezingen in 2017 haalde Rutte er zelfs The New York Times mee:
24 jan 2017:
'Dutch Leader Takes Trump-Like Turn in Face of Hard-Right Challenge'. Bron: The New York Times 24 jan 2017.
"The letter from Mr. Rutte, which was published online on Sunday, seemed like an effort to head off that challenge by embracing some of Mr. Wilders’s populist messages". Zie hier de gewraakte brief.
Het werkte wel en Rutte en zijn partij scoorden aardig bij de verkiezingen.
In de NRC van 25 jan 2017 trachtte Tom-Jan Meeus dit bericht te duiden:
'Rutte en de onzin van The New York Times'. Bron NRC 25 jan 2017.
"Dus die vergelijking van The New York Times had niet onzinniger kunnen zijn: wat Rutte doet, is proberen te voorkomen dat ook in dit land het Trumpisme de baas wordt", was de uitleg die Tom-Jan Meeus er in de NRC van 25 jan 2017 aan gaf.
Ja, zo ken ik er nog wel meer. Een beetje naïeve uitleg in de trant van: "ik bash transgenders, want anders krijgen ze daar bij VI nog het monopolie op" of: "ik heb die fiets die daar stond maar in mijn busje meegenomen, want er liep daar een onguur type rond en ik dacht: straks jat dat gajes hem nog. Was nog best een leuk fietsje".
Meeus wou het gewoon niet weten, kan natuurlijk ook. Het was uiteraard gewoon verkiezingsstrategie en populistische manipulatie en demagogie, ingegeven door een spindoctor, in dezelfde trant als hierboven beschreven.
Zo zal Mark Rutte ook wel weer campagne voeren in november 2018 en maart 2019: een beetje populisme en dan weer 'aan tafel' met degenen die hij net vernederd heeft. 'Gewoon' weer verder polderen.
Voetnoot 14 mei 2018:
Eigenlijk kan je stellen dat populisme zich vooral laat kenmerken door het doen van vrijblijvende beloftes met de voorkennis ze niet gestand te willen, noch te zullen doen. Eigenbelang is daarbij het hoofdmotief.
Zo kan een lokale afdeling van een landelijke partij een stelling innemen, waarmee in de Gemeente of Provincie gescoord kan worden, terwijl de beslissingen landelijk genomen worden en al vast staat dat in Den Haag een ander standpunt wordt ingenomen.
Een paar mooie voorbeelden daarvan zijn de aardgasproblematiek en de 'Energietransitie'.
Uit Den Haag krijgt zo'n lokale afdeling via de spindoctor dan te horen dat er tegen bijvoorbeeld windmolens stelling genomen moet worden, omdat de bevolking redeneert vanuit het NIMBY (Not In My Back Yard) principe. Landelijk kiest die partij juist voor zo'n windmolenpark in de betreffende regio.
Zo kun je trachten lokaal zieltjes te winnen, maar de burger krijgt uiteindelijk niet waar je als lokale politieke afdeling voor zei te staan. Geen regio journalist die je op een leugen kan betrappen en toch belazer je de kluit. Den Haag versus Gemeente of Provincie werkt dan strategisch net als Brussel versus Den Haag uit bovenstaand verhaal.
Zowel de landelijke als de regionale politicus van dezelfde partij kunnen nu beiden met stalen smoelen zeggen dat ze de 'waarheid' hebben gesproken, maar in feite geldt dan opnieuw: 'De kiezer is de verliezer'.
Wie deze gedachtegang wat vergezocht vindt zou zich eens af kunnen vragen waarom zo'n lokale afdeling bij landelijke verkiezingen dan niet campagne voert voor een andere partij dan de eigen. Dat zou een bewijs kunnen zijn van integriteit.
Tip: bij lokale verkiezingen (Gemeenteraad en Provinciale Staten) is het zaak goed op te letten wie de zeggenschap heeft over het lokale beleid. Is dat Den Haag, dan is het verstandig naar het beleid daar te kijken en hoe jouw favoriete partij zich gedraagt in de Tweede Kamer. Wie zich laat leiden door de campagneretoriek van lokale politici loopt anders het risico van een koude kermis thuis te komen. 

18 apr 2018:
Krokodillentranen Halsema om 'linkse waarden'. Bron: Louis van Overbeek 18 apr 2018.
"Evenmin genoemd wordt het feit dat links onder het afschudden van zijn rode hanenveren misschien nog wel een veel groter stuk van de rechtse erfenis heeft gekaapt dan rechts van de linkse, te weten het neoliberalisme, waartoe niet alleen de PvdA zich - met desastreuze gevolgen - vanaf Wim Kok heeft bekeerd, maar ook, en met name onder Halsema’s leiding, GroenLinks".

Een recent debat in De Groene Amsterdammer tussen Ewald Engelen, Jan Willem Duyvendak, Rogier van Reekum en Willem Schinkel over de politieke stand van zaken in Nederland anno 2018:

04 april 2018:
'Eerst het vreten, dan de identiteit', Ewald Engelen in De Groene Amsterdammer van 04 april 2018.
"Kranten, tijdschriften, tv- en radioprogramma’s nodigen steevast dezelfde gelijkgeschakelde neoliberale economen uit om economische gebeurtenissen te duiden. En de economiepagina’s worden volgeschreven door voormalige economiestudenten die allemaal door dezelfde neoliberale wasstraat zijn gegaan".

16 mrt 2018:
'Wat links nu te doen staat'. Bron De Groene Amsterdammer 14 mrt 2018.
"We zijn in Nederland op een punt aanbeland waarop partijpolitiek links steeds verder gemarginaliseerd is, en waarop racistische en fascistische retoriek op rechts gemeengoed wordt".
"Uit angst om net zo hard getroffen te worden als mensen waarvoor volwaardig burgerschap geen vanzelfsprekendheid is, hechten veel mensen aan ‘normaal doen’, met al het racisme dat daarin geïmpliceerd is (zoals dit soort treurigheden van VVD en CDA red.). Zo blijven deze mensen in de dubbelrol van onderdrukker en onderdrukte. Dat is de tang waarin ze zitten. Goed bedoelde maar slecht bedachte vleierij over ‘witte arbeiders’ en ‘gewone mensen’ geeft ze geen enkel zicht op een bevrijding uit die tang. Wie kiest voor deelname in accumulatie in ruil voor participatie in onderdrukking moet beseffen dat hij met lege handen staat wanneer kapitaal dit akkoord eenzijdig weer intrekt. En dat is precies de situatie waarin we ons nu bevinden. Welke politieke partij durft het aan om met deze boodschap de strijd aan te gaan?".

14 feb 2018:
'Antwoord aan Engelen', van Jan Willem Duyvendak op 14 feb 2018 in De Groene Amsterdammer.
"In zijn economiecolumn in De Groene van 1 februari stelt Ewald Engelen dat links te veel bezig is met de vrouw, de homo en de migrant en te weinig met economische ongelijkheid. Links zou rechts daarmee in de kaart spelen. Dat is viermaal een misverstand".

31 jan 2018:
'Links narcisme', Ewald Engelen in De Groene Amsterdammer van 31 jan 2018.
"Zolang links zich verliest in het ‘narcisme van de kleine verschillen’ van de identiteitspolitiek lacht de factor kapitaal in zijn vuistje. En zullen we de uitbuiting van aarde en arbeid nooit tot staan brengen".

Zie ook: 'Nederland Polderland'.


'Politiek'  Bram Vermeulen

Als ik niet kijk
Heb ik het niet gezien
Heb ik het niet gezien
Wist ik er niets van
Kunnen ze mij niets maken
Dus ik kijk niet

Als ik niet praat
Heb ik het niet gezegd
Heb ik het niet gezegd
Wist ik er niets van
Kunnen ze mij niets maken
Dus ik praat niet

Politiek, politiek
Ik ben er niet, ik ken ze niet
Politiek, politiek
Ik kijk niet en ik zeg niets

Als ik niet lees
Weet ik het niet
Weet ik het niet
Wist ik er niets van
Kunnen ze mij niets maken
Dus ik lees niets

Politiek, politiek
Ik ben er niet, ik ken ze niet
Politiek, politiek
Ik kijk niet en ik zeg niets

Ik kijk niet en ik zeg niets
Ik praat niet en ik zeg niets

Als ik niet luister
Hoor ik het niet
Hoor ik het niet
Wist ik er niets van
Kunnen ze mij niets maken
Dus ik luister niet

Politiek, politiek
Ik ben er niet, ik ken ze niet
Politiek, politiek
Ik kijk niet en ik zeg niets

Politiek, politiek
Ik ben er niet, ik ken ze niet
Politiek, politiek
Ik kijk niet en ik zeg niets

Ik praat niet en ik zeg niets
Ik luister niet en ik hoor niets


Bijsluiter:

Met een * aangeduide citaten behoren tot de grotere groep der Parodialen. Ze worden vooral veel gebruikt in de vierdelijns zorg. Parodialen worden specifiek ingezet bij klachten van verhoogd ego. De werkzame stof bestaat meestal uit Parodie of Satire, maar soms bevat het medicijn ook Ironie, Spot, Humor of aanverwante stoffen. Bijwerkingen zijn niet bekend. Het middel moet wel met terughoudendheid worden toegepast bij mensen met een chronisch tekort aan 'Selfspot'. Humor kan bij deze groep patiënten soms dodelijk zijn. In mildere vorm zijn effecten waargenomen van allergie en irritatie.  Deze verschijnselen verdwijnen meestal binnen een paar minuten. Wanneer de reactie heftiger is en langer aanhoudt is het raadzaam contact op te nemen met de huisarts. Neem altijd de betreffende Parodial mee, zodat uw arts weet welke stof van toepassing is.

: zoiets als , 'Geprüfte Sicherheit', voor de persvrijheid? Zie ook Sheila Sitalsing op 30 aug 2017.