Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Nederland Polderland
Nederland Polderland
2017年11月17日
Op Wikipedia vinden we het volgende over het Poldermodel:

"Het poldermodel is de naam die gegeven wordt aan het Nederlandse consensusmodel waarin werkgevers, vakbonden en overheid met elkaar aan tafel gaan zitten om te onderhandelen over arbeidsvoorwaarden en lonen"...
"Het consensusmodel bestaat echter al langer. Het gaat terug tot de middeleeuwen. Toen moesten boeren, edelen, stedelingen en overige burgers samenwerken om dijken te bouwen en zo droge voeten te houden. Dit was alleen mogelijk door, ongeacht afkomst of stand, samen te werken. Als het ware met terugwerkende kracht wordt ook daarvoor thans de aanduiding poldermodel gehanteerd, alsook het werkwoord polderen voor compromissen sluiten en samenwerken".

Compromissen sluiten en samenwerken is dus waar het in de kern om gaat in dit model.

Op 22 maart 2017 schreef ik een stukje getiteld 'De kiezer is de verliezer?' TOEK Talks (20 maart 2017, update 22 mrt 2017) in 'Kabinetsformatie TK2017'. Dit als reactie op de eerste verkennende gesprekken die volgden op de Verkiezingen TK2017.

Na het 'uitruilkabinet' Rutte II stelde ik mezelf de vraag: hoe democratisch is Nederland eigenlijk vandaag de dag met zijn Poldercoalities? Wat moeten we met de kwalificaties van bijvoorbeeld Thierry Baudet, die het heeft over 'Kartelpartijen'?

Aan de hand van een enkel voorbeeld wil ik hier graag op deze vragen wat nader ingaan.

De huidige coalitie bestaat uit VVD (33), D66 (19), CDA (19) en CU (5). Samen hebben deze vier partijen een krappe meerderheid in de Tweede Kamer van een enkele zetel: 76.

Laat ik nu twee issues uit de kabinetsplannen halen en die gebruiken als test van het democratisch gehalte van ons politiek bestel.
Als eerste wil ik dan de afschaffing van de dividendbelasting nemen en als tweede punt het thema van het Wilhelmus in het basisonderwijs.

Het kabinet Rutte III kiest voor afschaffing van de dividendbelasting voor grote internationale bedrijven. Het blijkt dat de ChristenUnie hier helemaal niet zo'n voorstander van is: "ChristenUnie-fractievoorzitter Gert-Jan Segers zei in het debat over de regeringsverklaring dat de afschaffing van de dividendbelasting voor hem niet had gehoeven", aldus het AD van 03 nov 2017.
Eigenlijk is er dus geen meerderheid in de coalitie voor afschaffing van die wet. Segers hoorden we in dit verband ook zeggen dat "je soms tekent voor een pakket, waar je het niet op alle punten mee eens bent". Dit kun je een compromis noemen in het kader van het Poldermodel. Je geeft iets weg aan de ander en je krijgt op een ander gebied weer iets terug.
Is dat democratisch? Mark Rutte sprak in de Tweede Kamer zijn voorkeur uit voor de representatieve vertegenwoordiging, met andere woorden: laat de Kamerleden beslissen en niet de gewone.normale Nederlander op straat. Die laatste wordt wel weer in staat geacht zijn verantwoordelijkheid te kunnen dragen om zijn of haar juiste vertegenwoordig(st)er te kunnen kiezen. Een beetje dubbel dus weer onze Mark Rutte.

Terug naar het onderwerp van de afschaffing van die wet. Gezien de standpunten van de diverse volksvertegenwoordigers in de Tweede Kamer en gezien de woorden van Gert-Jan Segers is het niet raar te veronderstellen dat er, zonder eerder gemaakte afspraken, geen meerderheid in de Kamer zou zijn voor afschaffing van deze belasting.
We hoeven denk ik ook geen Maurice de Hond erbij te halen om te mogen veronderstellen, dat ook een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking niet voor afschaffing van deze belasting is.
Gaan we ervan uit dat onze volksvertegenwoordigers uw, mijn en ons belang behartigen dan zou deze belasting dus hoogstwaarschijnlijk niet afgeschaft worden. Dat zou een democratisch besluit zijn.
Waarom gebeurt het dan toch? Hier komt het Poldermodel om de hoek kijken. Gert-Jan Segers zat niet te wachten op dit voorstel, maar stemde er toch mee in. Waarom? Omdat de CU een compromis heeft gesloten en daarbij wisselgeld heeft gekregen. Segers heeft voor het 'pakketje' getekend en daar zitten ongetwijfeld cadeautjes bij die de CU graag wou binnenhalen. Laten we hier het voorbeeld van het Wilhelmus nemen, ook al was het meer het idee van het CDA van Sybrand Buma. Het maakt ook niet echt uit, er zullen genoeg andere voorbeelden zijn. Rutte heeft zijn cadeautje gegeven en Segers is loyaal aan de handtekening, die hij onder het pakket heeft gezet.

Dan komt de volgende vraag? Hoe staat het met de meerderheid in de Tweede Kamer en het Wilhelmus idee? We mogen aannemen dat, opnieuw zonder eerder gemaakte afspraken, er geen Kamermeerderheid te vinden was geweest voor dit plan. Ook hier hebben we geen Maurice de Hond nodig om te mogen veronderstellen dat er niet zomaar een meerderheid onder de Nederlandse bevolking te vinden is die achter dit Wilhelmus-plan staat. Ook hier geldt dat het dus democratisch zou zijn om van dit plan af te zien.

Ons Poldermodel, geanalyseerd op bovenstaande punten, laat zien dat het werken met regeerakkoorden weinig of niets te maken heeft met het democratisch onderhandelen en compromissen sluiten namens een meerderheid van de bevolking. Er worden deals gesloten en zaken uitgeruild waarvoor geen meerderheid, opnieuw zonder afspraken vooraf, te vinden is. Noch onder de kamerleden, noch onder de bevolking.
Dat lijkt ook een van de hoofdargumenten van een Mark Rutte om tegen referenda te zijn en de voorkeur uit te spreken voor de 'representative vertegenwoordiging'. Ben ik zelf ook wel voor, maar dan is wel de randvoorwaarde dat die volksvertegenwoordigers ook werkelijk hun volk vertegenwoordigen. Wanneer dat niet meer gebeurt liggen kritische kreten als de 'Kartelpartijen' voor het inkoppen.

Nog even terug naar de huidige coalitie van VVD, CDA D66 en de CU. Opvallend is dat van alle vier de partijen de lijsttrekker geen ministerpost heeft aanvaard, maar dat deze als fractieleider de Tweede Kamer in is gegaan: Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (CU). Mark Rutte werd Minister President en voor de VVD nam Halbe Zijlstra deze taak op zich. Menigeen suggereert dat een en ander zo is overeengekomen tussen de vier coalitiegenoten teneinde de fractiediscipline binnen de Kamer te kunnen waarborgen. Bij een enkele 'dissident' zou het kabinet immers kunnen vallen.

Als we het dan toch over partijdiscipline hebben dan moet ik toch ook direct denken aan mensen als Ybeltje Berckmoes (VVD), Sharon Gesthuizen (SP) en recentelijk Roelf van Laar (PvdA), die hun politieke kamerervaringen op papier zetten:
"Het boek van Van Laar past in wat inmiddels een bescheiden trend mag heten: Kamerlid klapt uit de school na verlaten fractie. Sharon Gesthuisen doet in Schoonheid macht liefde een boekje open over de partijcultuur bij de SP, Ybeltje Berckmoes beschrijft in Voorlichting loopt met u mee tot het ravijn de rol van de afdeling voorlichting bij de VVD. Een constante: de partijleiding moet het ontgelden; bij Gesthuizen is dat Jan Marijnissen, bij Berckmoes komt Halbe Zijlstra er slecht vanaf". bron: De Volkskrant 17 nov 2017.

Het uitruilen van programmawensen waar geen meerderheid binnen de Tweede Kamer noch bij de Nederlandse bevolking voor bestaat kan op deze manier dus gerealiseerd worden. Met democratie heeft dit weinig of niets meer te maken. Het is puur kiezersbedrog.

Tegen deze achtergrond was het dat ik me destijds afvroeg: "is de kiezer de verliezer?"

Het politieke stelsel van Nederland in bovenstaande context kan eigenlijk het best geschetst worden als een Meerpartijendictatuur.

De vraag is: hoe kan het anders, of om met Naomi Klein te spreken 'Nee Is Niet Genoeg'.
In het huidige bestel zou je kunnen beginnen met het invoeren van bijvoorbeeld getrapte parlementsverkiezingen. Na afloop van de eerste ronde, conform de huidige situatie, kunnen de partijen dan coalities gaan formeren. In een tweede kiesronde kan de kiezer zich hierover uitspreken. Hij of zij zou kunnen kiezen tussen meerdere combinaties, of een enkele optie goed- dan wel afkeuren. Hetzelfde zou ook kunnen met een of meerdere regeerakkoorden.
Dit zou een tussenvorm kunnen betekenen tussen het huidige stelsel en een dat gebaseerd is op referenda.


: zoiets als , 'Geprüfte Sicherheit', voor de persvrijheid? Zie ook Sheila Sitalsing op 30 aug 2017 en #traphierdusooknietin op 15 nov 2017.