Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Energietransitie
Energietransitie
2018年02月20日
Energiestransitie 23 feb 2018 (laatste update 08 jul 2018). Meer ook bij 'Landschap en Natuur'.

Soms hoor je mensen zeggen: wat heb ik nou voor invloed op het behoud van onze natuur? De pessimisten denken dat hun bijdrage een druppel op de gloeiende plaat is: maakt die ene vegaburger nu het verschil? De optimisten komen met het verhaal dat die ene uitzondering toch niet zoveel kwaad zal doen: wat maakt één steak van de grill nu uit? Ze hebben beiden gelijk denk ik. Maar als we met z'n allen zo gaan denken, dan maakt het wel degelijk uit. Dan verandert er niets of er gebeurt juist wel wat. Aan eenieder is die keus.

Vanwaar dit item?

In de media wordt erg veel aandacht besteed aan de Energietransitie en net als vermoedelijk  veel medeburgers overvalt mij soms het gevoel door de bomen het bos niet meer te zien. Wat is de kern van het probleem, wat zijn de oplossingen, wie beschikt over betrouwbare informatie, hoe zit het met de diverse lobby’s, wat kan ik zelf doen en wat mag ik van de overheid verwachten, om maar een paar vragen te noemen.
Het zou wat al te ambitieus zijn om te pretenderen hier even in het kort met pasklare antwoorden en oplossingen te komen. Wat misschien wel zin heeft is een poging te doen om een paar kernvragen te verwoorden en zaken een beetje te duiden die vaak ter sprake komen.

De lobby's en de politiek

Wie een energietransitie in gang wil zetten krijgt te maken met lobby's, belangengroepen die vaak tegen verandering zijn uit commerciële overwegingen. Zij oefenen druk uit, via onder meer de media, op de politiek. Voor politici is draagvlak van groot belang. Omdat wij maar een keer per vier jaar verkiezingen hebben geldt voor politieke partijen dat zij meestal liever niet verder kijken dan die vier jaar. Een keuze maken die electoraal verlies zou kunnen opleveren wordt daarom het liefst uitgesteld tot na de volgende verkiezingen. Dat levert vaak vertraging op in de besluitvorming. Lobby's die tegen verandering zijn spinnen daar garen bij. Zij zien het liefst ook vertraging in de besluitvorming. Voor behoudende lobby's is tijdrekken daarom een belangrijk middel in hun belangenbehartiging. Sommige lobby's zaaien doelbewust twijfels in de media en in de politiek over bijvoorbeeld de wetenschap teneinde processen te beïnvloeden. Dit hebben we in de praktijk bijvoorbeeld jarenlang gezien in de aanpak van de aardgasproblematiek.
Update 02 juni 2018:
Naarmate de energietransitie meer vorm krijgt zien wie ook een nieuw soort lobby's opkomen. Tal van bedrijven trachten een graantje mee te pikken van de te verwachten winsten die er te behalen lijken in de 'groene' economie. Zolang dat integer gebeurt is er natuurlijk niets aan de hand. Het gevaar dat loert zijn zaken als bijvoorbeeld het Greenwashen en het misbruik maken van het gebrek aan kennis bij bestuurders en politici om 'groene' producten aan de man te brengen die dat etiket helemaal niet verdienen. Een voorbeeld hiervan is de handel in biomassa, die zeer omstreden is. Volgens talloze wetenschappers is de toepassing ervan zelfs schadelijker dan het gebruik van fossiele brandstoffen. Ook hier geldt dat het zaak is de vinger aan de pols te houden en op zoek te blijven gaan naar wetenschappelijk verantwoorde en aanvaardbare oplossingen. Zoniet dan dreigt de 'groene' economie gekaapt te worden door vergelijkbare lobby's (bijvoorbeeld Shell) als ten tijde van het fossiele tijdperk.

Het CO2 verhaal

Over sommige dingen bestaat in de wetenschap wel enige consensus. We mogen wel aannemen dat de opwarming van de aarde een feit is en dat wij daar als mens met ons gedrag mede invloed op hebben. Dat broeikasgassen daarbij een belangrijke rol spelen staat ook wel buiten discussie.
Consensus bestaat er ook wel over de conclusie dat we op termijn, liefst op korte termijn, van de fossiele brandstoffen af moeten. Fossiele brandstoffen zijn koolwaterstofverbindingen die zijn ontstaan uit plantenresten en dierlijk leven in het geologisch verleden van de aarde, vooral in het Carboon. Tot deze groep brandstoffen behoren aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool. Deze brandstoffen stoten bij verbranding CO2 uit, een van de belangrijke broeikasgassen.
Naast fossiele brandstoffen hebben we ook andere brandstoffen die bestaan uit koolwaterstofverbindingen en die dus eveneens bij verbranding broeikasgassen, waaronder CO2 uitstoten. Te denken valt dan aan bijvoorbeeld biomassa, houtsnippers, methaangas uit de vleesindustrie, of het gebruik van zeewier.
Het verschil tussen verbranding van fossiele en niet-fossiele koolwaterstofverbindingen is dat bij de eerste groep, aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool, er wel broeikasgassen worden uitgestoten, maar dat deze op geen enkele manier gecompenseerd worden. Dat wil dus zeggen dat er uitsluitend een extra hoeveelheid gassen vrijkomt in de atmosfeer, zonder dat dit op enigerlei wijze teniet wordt gedaan.
Bij de tweede groep kun je zeggen dat tegenover de uitstoot van gassen ook een opname staat. Een boom neemt CO2 op tijdens de groei en stoot bij verbranding CO2 uit. Het probleem voor ons is alleen dat ons energieverbruik zo hoog is dat wij veel meer broeikasgassen uitstoten dan dat er door hergroei gecompenseerd kan worden.  Netto levert dat dus toch een toename op van de uitstoot van broeikasgassen.
Een extra kanttekening die bij de tweede groep brandstoffen gemaakt kan worden is dat het gebruik ervan een aantasting vormt van de natuur, op plaatsen waar deze brandstoffen geproduceerd worden. Te denken valt hierbij aan het vervangen van gekapt regenwoud door bijvoorbeeld productiebos of palmolieplantages.
Een ander punt is bijvoorbeeld dat bij het gebruik van methaangas uit de vleesindustrie er enorm inefficiënt met grondstoffen wordt omgesprongen. Voor het ‘produceren’ van methaangas door rundvee zijn enorme hoeveelheden plantaardig voedsel nodig. Vermindering van de vleesproductie zou op zich al tot een grote reductie van broeikasgassen leiden.

De rol van bomen

De discussie over het stoppen van de opwarming van de aarde spitst zich meestal toe op de reductie van broeikasgassen, met als voornaamste gas CO2.
Stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen, CO2 compensatie of opvang van CO2 worden genoemd als oplossingen van het probleem.
Onlangs kwam ik tot een besef dat ik zelf eigenlijk te simpel vond om serieus genomen te worden, maar ik vond het toch wel interessant genoeg om nog eens verder op in te gaan.
In steden doet zich het probleem voor van de 'hitte-eilanden'. Iedereen kent ze wel: pleinen in het hart van een stad, waar geen boom staat en je wegbrandt als de zon er 's zomers lustig schijnt. Groen-deskundigen kennen dat probleem en dragen als oplossing aan het aanplanten van bomen. Het zou in stedelijk gebied kunnen leiden tot een temperatuurdaling van wel vijf graden. (Zie 'Bomen tegen Hitte', van Wageningen Universiteit in De Groene Stad van 10 jul 2015)
Plotseling ging er bij mij een (led)lampje branden. Kennen we niet allemaal de simpele ervaring dat het in het bos en in de schaduw koeler is dan in de zon? Ik nam het altijd aan als een gegeven, zonder een causaal verband te zien tussen oorzaak en gevolg. Ja, in de woestijn schijnt de zon en is het heet, net als in de binnenlanden van Spanje of Griekenland. Maar waarom? Komt het omdat het nu eenmaal een kaal en heet gebied is, of komt het omdat er geen bomen zijn? Wat voor klimaat zou er in die woestijn heersen indien we er bomen zouden aanplanten?
Zo kwam ik op het niet te geloven simpele idee om dit principe in een groter verband te zien. Hoeveel graden gaat de temperatuur op het platteland dalen indien we grasland, woestijn en andere gebieden met weinig vegetatie zouden veranderen in bos? Dit niet vanwege de beoogde CO2 opname (ja natuurlijk ook wel), maar vanwege de directe daling van de luchttemperatuur in de omgeving? Hoe groot zou de impact van deze daling zijn op de gemiddelde temperatuur op aarde? Een daling van meerdere graden lijkt niet onwaarschijnlijk.
Een boom kun je, hoe gek het ook mag klinken, vergelijken met een koelkast. Koelkasten werken volgens het principe dat verdamping van een vloeistof tot een gas energie kost, verdampingsenergie. Daartoe wordt gas met een compressor eerst samengeperst. Dat kost stroom, grijs of groen.
Bij de boom werkt het vergelijkbaar. De boom zuigt water uit de bodem en leidt dat via de stam naar de bladeren. Van daaruit verdampt het water de lucht in. De omgeving rondom de boom koelt daardoor af. De benodigde energie hiervoor komt direct van de zon. Zonne-energie zorgt er dus voor dat het water verdampt en de omgeving koelt, net als bij de koelkast.
Het klinkt te simpel om geloofwaardig te zijn, maar kan dit niet een substantiële bijdrage zijn aan het verlagen van de temperatuur op aarde, compleet los gezien van het CO2 verhaal?
In plaats van de focus te leggen op de Sahara of Oost Groningen, op Zuid Italië of de Spaanse Hoogvlakte als potentiële locaties voor zonnepanelen of plantages voor biomassa, zouden we ook eens kunnen denken aan massale herbebossing. Een bos doet er zo'n dertig jaar over om tot volwassen groei te komen. Beginnen we vandaag dan zijn deze bossen rond 2050 volgroeid.
Het project zou zonder verdere aantasting van natuurlijke hulpbronnen en zonder grote industriële activiteiten wellicht op redelijk korte termijn al tot een substantiële daling van de warmte op aarde kunnen leiden.

De Transitie

Wanneer we stoppen met het gebruik van brandstoffen op basis van koolwaterstofverbindingen, fossiel of niet, rijst de vraag: wat dan wel?
Op dit moment wordt het meest gesproken over duurzame energiebronnen, die rechtstreeks gevoed worden door zonnewarmte en de aantrekkingskracht van de aarde: zonne-energie, windenergie, waterkracht en getijdenenergie. De meest gangbare gedachte over de toepassing van deze energiebronnen is om de gewonnen energie te gebruiken voor de opwekking van stroom. Deze stroom kan dan weer gebruikt worden om een elektromotor aan te drijven. De stroom kan ook gebruikt worden om warmte op te wekken, in bijvoorbeeld huishoudens.
Een van de problemen die zich hierbij voordoen is de vraag hoe we elektrische energie kunnen opslaan. De meest toegepaste oplossing is op dit moment de accu. Een stuwmeer of watertoren kan als alternatief gezien worden. Die wateropslagen kun je dan op een later moment gebruiken om stroom mee op te wekken. De opslagcapaciteit van accu’s is echter beperkt. Bovendien vormen accu’s een grote aanslag op onze grondstoffen, die vaak ook nog in kwetsbare natuurgebieden gedolven worden. Bij een sterke groei van deze markt is dit niet op te vangen in een circulaire economie, een economie van hergebruik.
Sommige energiedeskundigen pleiten daarom voor alternatieven, bijvoorbeeld het gebruik van waterstof. Waterstof kan verkregen worden als we water door middel van stroom, elektrolyse, zodanig behandelen dat er waterstof vrijkomt. Het kan ook met warmte, thermolyse, of op biologische wijze. De waterstof kunnen we vervolgens als een vloeibaar gas opslaan. Dit waterstofgas in een tank kan vergeleken worden met de stroom die wordt opgeslagen in een accu, maar ook met de klassieke koolwaterstofbrandstoffen, alleen is deze bij verbranding vrij van broeikasgassen.
De waterstof kan vervolgens op twee manieren gebruikt worden. De eerste is het gas direct te verbranden, vergelijkbaar met het gebruik van koolwaterstofverbindingen. Bij verbranding komt water en zuurstof vrij. De tweede mogelijkheid is de waterstof te gebruiken in een brandstofcel en deze op die manier om te zetten in elektriciteit. Daarmee creëer je elektrische energie, waarmee je bijvoorbeeld een elektromotor kunt aandrijven. Dit proces is een omweg, omdat je met stroom waterstof maakt en deze dan eerst weer gebruikt om stroom op te wekken, om vervolgens mechanische energie op te wekken. Het grote voordeel is wel dat je de stroom voor het proces kunt opwekken met groene stroom uit zonneparken, windmolens of bijvoorbeeld getijdenenergie, terwijl je geen grote elektrische accu’s nodig hebt. In plaats daarvan gebruik je de waterstoftank als opslag.

De Keuze

Kiezen we voor het stoppen met het gebruik van koolwaterstofverbindingen, zoals het aardgas, zoals door velen wordt voorgesteld, dan gaan we in bijvoorbeeld de Nederlandse huishoudens goeddeels over op stroom. ‘Van het gas af’ betekent dan dus woonwijken zonder gasaansluitingen. De stroom voor deze projecten kan dan komen van duurzame energiebronnen, zoals de wind- en zonne-energie. Om pieken en dalen in de vraag op te kunnen vangen, is dan wel weer een buffer nodig. In principe zou dat dus opnieuw de accu kunnen worden.
Er gaan ook stemmen op om de waterstof als energiebron te gebruiken, ook voor huishoudens. In dat geval is het noodzakelijk daarvoor de mogelijkheid te hebben van de distributie, zoals die nu plaats vindt middels het gasleidingnet. Sommige deskundigen veronderstellen dat het oude aardgasnet hiervoor zou zijn aan te passen. Het is wel van belang hiermee rekening te houden, want 'van het gas af' zou kunnen betekenen dat je ook van de waterstof af gaat, omdat je geen gasaansluitingen meer hebt.
Ook in het vervoer zou waterstof verder toegepast kunnen worden. Op dit moment wordt zelfs al geëxperimenteerd met waterstoffietsen.

Conclusie

Aan de energietransitie zitten een hoop haken en ogen. Een conclusie trekken zou kunnen inhouden de antwoorden te weten. De vragen zijn duidelijk, maar de antwoorden misschien een stuk minder. Technieken ontwikkelen zich razendsnel. Het enige dat buiten kijf lijkt te staan is dat we hoe dan ook voortgang moeten maken met de transitie naar duurzame energie. Energiebesparing, minder vliegen, minder vleesproductie, zijn maatregelen die op de kortste termijn zoden aan de dijk kunnen zetten. Voor de rest is waarschijnlijk een breed pakket aan maatregelen nodig om de doelstellingen te behalen.
De grootste fout die we naar mijn mening kunnen maken is te denken dat omdat zonne- en windenergie in principe oneindig en gratis beschikbaar zijn, dat groene stroom daarmee ook gratis is. Voor groene stroom zijn grondstoffen nodig en als we naar een circulaire economie toe willen, dan moeten we leren accepteren dat die stoffen beperkt beschikbaar zijn.
Ook bij de transitie naar duurzame energie blijft dus onverlet dat het van belang is om zuinig met onze grondstoffen en ons milieu om te gaan.

De sociale transitie

Wanneer we kiezen voor de transitie naar een duurzame circulaire economie, dan is een van de belangrijkste vragen wie die gaat betalen. Een andere vraag is of duurzaamheid en groei wel samen kunnen gaan.
Om met dat laatste te beginnen lijkt het me dat je op sommige gebieden wellicht kunt groeien, maar in zijn totaliteit per definitie niet. Meer consumptie betekent domweg meer gebruik van , schaarse, grondstoffen en meer energieverbruik. Die groei gaat dan altijd ten koste van natuur en van natuurlijke hulpbronnen.
Zouden we 'de markt' haar werk laten doen als het om behoud van bijvoorbeeld de Neushoorn gaat en verder alleen de prijs van jachtvergunningen verhogen, dan zou het resultaat bekend zijn. De prijs van de laatste Neushoorn stijgt en de laatste Neushoorn wordt gedood.
In dit licht is een korte cursus 'Kapitalisme' misschien nog wel aardig. Wie is de baas: 'the kid, the dog or the sausage?'. 'Meer, meer, meer' werkt niet meer.


Dan naar het punt van wie de transitie gaat betalen. Stel dat we de vleesconsumptie gaan afremmen middels een vleestax, wat is het effect dan? De consumptie zal zeker afnemen, maar wie betaalt de rekening? De welgestelden zullen er geen biefstuk minder om eten, maar voor de 'gewone man' wordt vlees eten dan te duur. Verhoging van accijnzen op fossiele brandstoffen hebben hetzelfde effect, net als verhoging van de prijzen van vliegtickets.
Die groep welgestelden zou dan gewoon door kunnen gaan met vervuilen en Jan Modaal mag daar dan de rekening van betalen. Zoals een kennis mij in het verleden al eens influisterde: "als jij nou een zuinig autootje koopt, dan kan ik die SUV met een gerust hart bestellen" (we hebben het destijds beiden nog gedaan ook).
Het zou een geweldige verdere tweedeling betekenen en de kans is groot dat daar geen draagvlak voor zal bestaan.
Betere oplossingen lijken toch te liggen in 'volumebeperkende maatregelen' in bijvoorbeeld de veeteelt, in beperking van het aantal vluchten binnen ons luchtruim en meer van dat soort maatregelen.
Een duurzame energietransitie zal alleen kans van slagen hebben als het draagvlak groot is. Daarvoor is een sociale acceptatie nodig. Daarmee lijkt een sociale transitie toch wel de randvoorwaarde voor de transitie naar een duurzame, circulaire maatschappij.
Ps.
Nog even terugkomend op die vriend met zijn SUV. De tijden zijn inmiddels veranderd en naast zijn SUV rijdt hij nu daags in een mooie elektrische bolide. Die kan ik me niet veroorloven, maar voor de goede zaak ben ik wel overgeschakeld op groene stroom. Nou blijkt hij dat ook gedaan te hebben en het toeval wil dat we bij dezelfde groene stroomboer zitten.
Nu kreeg ik van de week een appje van onze boer met het verzoek of ik een paar elektrische apparaten, de koelkast en mijn PC bijvoorbeeld, zou willen uitschakelen. De elektrische auto van mijn goede vriend bleek zijn zonnepanelen te hebben leeg getrokken. Hij stelde voor of het ook niet handig zou zijn als wij via een appje zelf de stroom zouden kunnen verdelen. Ik nam contact op met mijn vriend en die vond het een goed idee: "als jij nou je huis in de zomermaanden met stroom verwarmt, dan doe ik het in de winter". Ik dacht: 'The Times They Are A Changin', 'He was a friend of mine'.
Wie mij dezer dagen in de weer ziet met de ouderwetse houtskool BBQ, die weet het: mijn vriend is elektrisch aan het cruisen.

Voetnoten:

24 jun 2018:
'Thorium - een goed idee?'. Bron Wise Nederland.
"Thorium-lobby"
"De onderzoekers van de TU Delft beseffen dat twee miljoen euro slechts een druppel op de gloeiende plaat is. Het onderzoek naar en de ontwikkeling van een commerciële MSR reactor zal tientallen miljarden vergen. Vandaar dat er in 2015 door een groep vooraanstaande Nederlandse thorium aanhangers een goed georkestreerde lobby werd opgezet om thorium als energie van de toekomst te promoten. In een zogenoemde 'grassroots campagne' wordt er sindsdien planmatig gewerkt aan de beïnvloeding van de publieke opinie".
Oppassen geblazen dus weer met die lobby's.

20 jun 2018:
'Milieuvriendelijke diesel in opkomst'. Bron: NOS 26 apr 2018.
'Blauwe diesel is groene diesel'. Bron: Adviesbureau van der Meulen Bosma B.V. op 02 mei 2018.
De mythe van biodiesel:
"Dieselbrandstof wordt gezien als smerig, vervuilend en slecht voor het milieu. Steeds meer steden keren zich om die reden ook tegen deze auto's. Maar er is een alternatief voor de fossiele diesel. Blauwe diesel, gemaakt van afvalproducten van de voedingsmiddelenindustrie, zoals oud frituurvet. Biologisch afbreekbaar én het kan in elke dieselmotor worden gebruikt".
Tot zover het sprookje.
"Maar er kleven ook nadelen aan. Reststromen zijn er in ons land onvoldoende. Import dreigt dus van bijvoorbeeld oud frituurvet. Dat moet dan ook weer worden vervoerd. Ja, dan vervallen de voordelen natuurlijk".
"Als het van bijvoorbeeld palmolie wordt gemaakt, werkt het zelfs averechts en is het slechter voor het milieu. Gelukkig gebeurt dat niet veel en wil Europa dat ook gaan verbieden. Als biodiesel wordt gemaakt van koolzaadolie of zonnebloemen in de EU, dan gaat het ten koste van landgebruik voor voedsel. Dat willen we ook liever niet".
"Ook wordt afval gebruikt van producten welke vrijkomen als daar etenswaren voor menselijke of dierlijke consumptie van wordt gemaakt. Tot voor kort werd dit afval gestort of verbrand. Nu is er dus een beter alternatief voor", betoogt Adviesburo van der Meulen Bosma B.V.
Dus als je het in je auto opstookt is dat beter voor het milieu dan wanneer je het bij de afvalverwerking verbrandt?
Het adviesbureau vervolgt:
"De diesel heeft weer toekomst. Overheden willen diesels verbannen in de binnensteden. Krijg je een boete als je met je oude diesel, maar met schone brandstof aan boord toch een verboden zone binnenrijdt? Je uitstoot voldoet immers aan de norm? Daar komt bij dat er al autofabrikanten zijn die de ontwikkeling van de dieselmotor al hebben stopgezet. De electrische auto is immers de auto van de toekomst nu de fossiele brandstoffen langzamerhand op beginnen te raken? De vraag is ook produceren we zoveel voedsel dat er genoeg afval is om er blauwe diesel van te maken?".
Dus we zouden meer voedsel moeten produceren, meer frites moeten eten en meer groenafval moeten aanvoeren om 'groene' blauwe diesel te kunnen produceren?
Het antwoord is hier toch al wel gegeven: de hele redenering klopt maar bitter weinig van. Dat plantaardige voedsel kunnen we beter opeten en de bomen beter laten staan in plaats van ze te kappen voor biodiesel. En als we minder vlees eten helpt dat het milieu nog veel meer. Dan kunnen we op landbouwgrond de natuur weer haar gang laten gaan. Die keuze kunnen we als consument vandaag met zijn allen maken.

14 jun 2018:
'Klimaatgoeroe Ed Nijpels redt de planeet, namens de vrrroempartij'. Bron: Toine Heijmans in de verslaggeverscolumn van de De Volkskrant op 14 jun 2018.
"Ed Nijpels, de showmaster van de vrrroempartij, deelt in dit zaaltje een rechtse hoek uit aan de industrie die komt vertellen dat bedrijven uit Nederland verdwijnen als het klimaat voorrang krijgt".
"Overigens zijn dit hoofdlijnen. Voor concrete maatregelen rekent Ed op de provincies en de gemeenten waar ‘bestuurders met een rechte rug’ het echte werk mogen doen. Handigheidje van het can-do-kabinet dat lastige kwesties graag uitbesteed en pas op resultaten rekent in ‘twintig-dertig’, een tijd ver over hun horizon".
"Ondertussen suddert op de lage pitjes van de Haagse politiek al twee jaar een Klimaatwet. Stevige beslissingen nemen is lastig, aangaande dit controversiële onderwerp. Dat laat je beter aan ‘de sectortafels’ en ‘het lokale’".
Ed Nijpels: de nieuwe Kop van Jut bij de VVD?
Zie ook: 01 mei 2018 (update 14 mei 2018) in 'Nederland Polderland' over de populistische relatie tussen lokale bestuurders en die van 'Den Haag'.

08 jun 2018:
'Verdeel de lusten en de lasten van de groene revolutie eerlijk'. Bron: De Volkskrant 08 jun 2018.
"Zonder ingrijpen zal de nieuwe energietransitie leiden tot nieuwe ongelijkheid. Michiel Hulshof en Koen Straver pleiten voor ‘energie-rechtvaardigheid’. Voorkom dat het klimaat de nieuwe splijtzwam wordt".
Vandaar ook mijn stukje hierboven over 'De sociale transitie'.

04 jun 2018:
'Is rundvlees eten vervuilender dan autorijden?'. Bron: NOS 03 juni 2018. Zie ook de bron: Science.
"Wat bleek? Als er geen vlees en zuivel meer geproduceerd zou worden, wordt driekwart van de landbouwgrond wereldwijd overbodig. En terwijl vlees en zuivel maar 18 procent van de calorieën leveren, komt bij de productie 60 procent van alle broeikasgassen vrij die door de landbouw geproduceerd worden".
Kunnen we vandaag  gewoon mee beginnen, minder vlees eten, om te beginnen met rundvlees!

04 juni 2018:
'Meer aandacht nodig voor groene waterstof in het klimaatakkoord'. Bron: NOS 02 jun 2018.
"Volgens de ondertekenaars van het Waterstof Manifest kan waterstof helpen om de klimaatdoelen van Parijs te halen, CO2-reductie te realiseren en de Nederlandse economie te vergroenen".
"Groene waterstof wordt gemaakt uit duurzame energie zoals windenergie en zonne-energie".

28 mei 2018:
'Dutch government appeals against court ruling over emissions cuts'. Bron: The Guardian 28 mei 2018.
"But Mark Rutte’s government on Monday put the ball back in the plaintiffs’ court, arguing that judges in The Hague had overstepped their authority and were in danger of outflanking public opinion".
Dus als rechters in Nederland de regering corrigeren, dan gaan ze hun boekje te buiten en negeren ze de wil van het volk? Het moet toch niet gekker worden met de demagogie en het populisme van Rutte en Wiebes.

16 mei 2018:
'Nederland is rijk, maar scoort superslecht op duurzame ranglijsten'. Bron: Trouw 16 mei 2018.
"Het CBS kijkt bovendien niet alleen naar de brede welvaart ‘hier en nu’, maar richt de blik ook op ‘later en elders’. Daaruit wordt duidelijk dat de Nederlandse welvaart consequenties heeft voor mensen in andere landen. De goederen en diensten die Nederland invoert, zijn in andere landen geproduceerd. Dat levert daar banen en inkomens op, maar belast ook het milieu. Zo is de Nederlandse ‘broeikasgasvoetafdruk’, die duidelijk maakt hoeveel broeikasgas andere landen uitstoten vanwege Nederlandse vraag naar producten, vorig jaar gestegen".
We steken onze kop liever in het zand: hier de lusten, daar de lasten. Deden we met de slavernij en met de gaswinning ook al.

14 mei 2018:
'Weet waar je energie vandaan komt'. Bron: Organicenergy 14 mei 2018. Site is gelinkt aan energieleverancier Vandebron.
"Om te weten of je de kolenindustrie steunt, moet je weten waar de energie die jij koopt vandaan komt. Best logisch, toch? Helaas is de energiemarkt niet zo transparant als we zouden willen. We zochten uit welke Nederlandse leveranciers energie opwekken in kolencentrales. Doe de steenkolencheck en zie meteen of jij steenkolen steunt".

11 mei 2018:
'CO2 maakt de wereld groener, zeggen klimaatsceptici graag. Daar valt wel wat op af te dingen'. Bron: De Volkskrant 11 mei 2018.
"De onderzoekers hebben alleen naar het effect van CO2 gekeken. In werkelijkheid zal er de komende decennia meer gebeuren. De temperatuur zal stijgen. Er komt meer verdamping waardoor er minder water beschikbaar komt. Als het te warm wordt, gaan bepaalde planten dood – dan is er helemaal geen CO2-opname meer. Er komt een verschuiving van soorten naar het noorden, maar daar is een grens aan. Er zijn meer factoren die invloed hebben op vergroening van de aarde dan alleen toename van de hoeveelheid CO2".

09 mei 2018:
RIVM waarschuwt voor biomassa: 'Het kan de gezondheid schaden'. Bron: Trouw 09 mei 2018.
"Het klonk als een oerdegelijk alternatief: de stook van biomassa als schone energiebron. Helaas, als ideale klimaatoplossing kunnen we dit wegstrepen. Het RIVM waarschuwt dat de stook van hout en groenafval zorgt voor een serieuze toename van fijnstof".
Opnieuw: biomassa is dus geen win-win.

28 apr 2018:
'Waarom het eten van vlees 'totaal immoreel' is'. Bron: Trouw 7 mrt 2018 (Religie en Filosofie).
Vegetariër worden uit milieuoverwegingen blijft lastig. Wat belasten mijn Texelse schapen nou onze planeet?
"Deze vraag heeft te maken met wat bekend staat als de sorites paradox: op welk moment wordt een korrel zand een zandhoop? Om het milieu te ontlasten moeten we geen vlees meer eten, geen vliegtuigen nemen, geen auto meer rijden. Maar jouw individuele gedrag is statistisch gezien totaal irrelevant. Wanneer draagt jouw kruimeltje bij aan de hoop zand? Als jij een keertje een schaap opeet, is dat niet relevant - al vind ik het sneu voor het schaap. De voorspellingen zijn dat de vleesconsumptie wereldwijd - dus niet híer, maar wereldwijd - gaat verdubbelen. Dat zal de druk op de planeet alleen maar vergroten".

28 apr 2018:
'Hierom vinden we vegetariërs vaak irritant' Bron: AD 27 apr 2018.
"Worden we niet allemaal vegetariër, dan zal de wereld vergaan", kopt Trouw.
"Als je aan een groep mensen vraagt wie een goed mens wil zijn, zal vrijwel iedereen zijn of haar hand opsteken. En dit is waar de irritatie begint. Op het moment dat vlees eten als iets 'fouts' wordt gezien terwijl jij wel nog elke dag vlees eet, kan dit er voor zorgen dat je je een slecht mens voelt".
"Uit vele rapporten is de afgelopen tijd namelijk duidelijk geworden hoe slecht vleesconsumptie voor het milieu is. Zo staat een kilo rundvlees volgens de NOS gelijk aan 180 kilometer autorijden. Het inperken van de vleesindustrie zorgt voor vermindering van CO2-uitstoot en daarnaast ook voor afname van land- en watergebruik. Die vegetariërs zijn lekker bezig dus, niet alleen voor de dieren ook voor onze toekomst".
Mag ik nog, op groene stroom, in mijn elektrische Lamborghini rijden met een vleeskroket in de mond? Lastig, lastig.

27 apr 2018:
'Advies: Nederland moet meer inzetten op ‘groen gas’, bijvoorbeeld van zeewier'. Bron: Trouw 27 apr 2018.
"Energiefabriekjes door het hele land kunnen groen gas gaan maken van restafval. Dat kan gft-afval zijn, rioolslib of snoeiresten. Duizenden veeboeren kunnen gas gaan maken uit mest. Grote kansen ziet de studie verder voor groen gas van zeewier, te kweken bij windmolens in de Noordzee. Bulkafval uit de voedingsindustrie, zoals zetmeel, is ook een gasbron. Zelfs windenergie kun je omzetten in groen waterstofgas".
Daar waar het werkelijk gaat om restafval, daar zou je aan dit soort oplossingen kunnen denken. Maar nemen we nu de boeren en hun mestoverschotten. Mest is op dit moment een afval, dat uiteindelijk komt uit de landbouwproductie. Eerst veevoeder verbouwen, dan vee fokken, met alle milieuproblemen die dat veroorzaakt, en dan de mest gaan 'verduurzamen', lijkt toch wel een enorme omweg. Als we de vleesproductie terugdraaien, dan komt er helemaal geen restafval meer in de vorm van mest. Dat is een veel efficiëntere oplossing.
Een zelfde gevaar lopen we met de redenering over snoeiafval. Ja, snoeiafval kun je als biomassa gebruiken voor vergassing. Maar een boom groeit zo langzaam, dat 'groen gas' produceren uit bomen een leugen is. Overheden komen dan vaak aan met bijvoorbeeld het verhaal: voor elke gerooide boom herplanten we er een. Klinkt leuk, maar gaat voorbij aan de natuurschade van de kap en bovendien is voor elke gekapte boom een tig aantal vervangers nodig om tot gelijkwaardige compensatie te komen. Het gaat dan om schijnoplossingen. Op grote schaal 'snoeiafval' gebruiken betekent vernietiging van natuur en milieu.
En daarmee kom ik opnieuw bij het verhaal van de biomassa van 22 nov 2017 (update 06 mrt 2018), zie hieronder:
'Waarom biomassa een grotere klimaatkiller is dan steenkool'. bron: Trouw 22 nov 2017.
Biomassa is geen win-win.

25 apr 2018:
'Meer CO2 lijkt toch niet goed voor plantgroei'. Bron: New Scientist 25 apr 2018.
"Juist de planten waarvan verwacht werd dat ze het goed zouden doen bij hogere CO2-concentraties – en daarmee extra veel van dit broeikasgas uit de lucht zouden halen – deden het slechter in het langstlopende experiment van zijn soort. Dit kan betekenen dat de aarde op lange termijn meer zal opwarmen dan klimaatmodellen nu voorspellen".
"Als hij gelijk heeft dan zal de CO2-opname op land in de toekomst afnemen".
"Zijn werk suggereerde al dat een tekort aan fosfor – net als stikstof een belangrijk element voor planten – ervoor zorgt dat bossen niet zullen profiteren van grotere hoeveelheden atmosferisch CO2".

25 apr 2018:
'Nederland bouwt mee aan een sojaroute die de Amazone nog verder vernielt'. Bron: Trouw 25 apr 2018.
"Inheemse volkeren en andere lokale gemeenschappen in Brazilië worden structureel bedreigd door grote infrastructurele projecten, zoals dammen en snelwegen, omdat dit leidt tot landconflicten".
"Dergelijke economische activiteiten vormen in Brazilië een bedreiging voor de biodiversiteit en dragen bij aan grootschalige ontbossing. In veel gevallen is er namelijk een gebrek aan toezicht en wordt er te weinig belang gehecht aan een duurzame ontwikkeling".
Stoppen dus ermee. Hoe? Beginnen met drastisch verminderen vleesconsumptie en vleesproductie wereldwijd, om te beginnen in Nederland.  Doen.

23 apr 2018:
'De staat van het klimaat: gaat de wereld naar de haaien of is het allemaal flauwe praat?'. Bron: HUMO 23 apr 2018.
"De mens neemt steeds meer ruimte in ten nadele van de dieren. Dat is te wijten aan verstedelijking, maar ook aan boskap voor landbouw. Dat heeft niets met klimaatverandering te maken".
Lastig om te zeggen wat je hier van moet vinden. Een ding lijkt duidelijk: klimaat is niet hetzelfde als milieu. Zoals elders ook beschreven staat zit aan CO2 uitstoot niet alleen het aspect van de opwarming van de aarde, maar ook dat van de biodiversiteit en natuurbehoud.
Relativering van het klimaatprobleem, "de zeeën stijgen misschien toch minder dan gedacht", wil niet zeggen dat je de redeneringen om kunt draaien. Als de CO2 uitstoot minder negatieve impact heeft op het klimaat kan het kappen van oerwoud voor winning van biomassa nog steeds wel degelijk een grote impact hebben op natuur en milieu.

19 apr 2018:
'Nederlandse gaswinning dreigt verder in te storten'. Bron: AD 19 apr 2018.
"De ruimte op de Noordzee is relatief beperkt. Er is sterke concurrentie van windparken, zandwinning en natuurgebieden".
"De infrastructuur op zee kan later nog van pas komen, bijvoorbeeld bij CO2-opslag. In het regeerakkoord staat dat we op termijn 20 megaton CO2 in lege gasvelden willen opslaan. Maar dan moeten die velden wel beschikbaar blijven. Als bedrijven vertrekken uit de Noordzee, wordt dat een stuk moeilijker".
Dus als je het goed leest moeten we aardgas winnen en opstoken, CO2 uitstoten dus, teneinde op termijn daarmee ruimte te creëren voor CO2 opslag? Die redenering is ongeveer als die van mensen die geloven in het Perpetuum Mobile. Dat schiet dus niet op. We moeten gewoon van de fossiele brandstoffen af en wel nu.

18 apr 2018:
Energietransitie in een stukje historische context: World War II.
Soms is de werkelijkheid nog onwaarschijnlijker dan de fantasie. Zo ook in het geval dat ik eens wat dieper nadacht over het onderwerp biomassa en de huidige problematiek van de fossiele brandstoffen.
Waarom ik erover nadacht? Vanwege de discussie over het gebruik van biomassa als alternatief voor fossiele brandstof. En waarom dan? Omdat ik me toch wel wat ongerust maak over de massale kap van bomen wereldwijd onder het motto van win-win. Deskundigen waarschuwen dat er helemaal geen sprake is van win-win en we juist voorzichtig en zuinig moeten omgaan met onze bossen.
Is dit eigenlijk wel zo'n nieuw probleem bedacht ik me: het einde van de klassieke fossiele brandstoffen als aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool? En het idee dat biomassa een acceptabel alternatief zou kunnen zijn? Ergens sluimerde er iets van vroeger en op een gegeven moment schoot het me weer te binnen: hadden we gedurende World War II niet een groot tekort aan fossiele brandstoffen en stond de Europese mens niet met de rug tegen de muur om het brandstofprobleem op te lossen? En daar kwam hij boven: de 'houtgasauto'. De plaatjes stonden nog op mijn netvlies.


Wie op de site kijkt van Lowtech Magazine, 11 jan 2010: 'Houtgasauto's: rijden op brandhout', kan een indruk krijgen van de geschiedenis van de houtvergasser en de toepassing ervan in de vervoersector. Hier wordt af en toe zelfs enigszins juichend gepraat over de technische mogelijkheden om ook in het huidige tijdperk houtvergassers in te zetten. Toch is de eindconclusie vernietigend:
"Helaas deelt de houtgasauto ook een belangrijk ecologisch probleem met biobrandstoffen: als we ons volledige wagenpark, of een betekenisvol deel ervan, zouden omschakelen naar houtgas, dan staat er nergens ter wereld nog een boom overeind en sterven we van de honger omdat elke vierkante centimeter landbouwgrond wordt ingepalmd door energieplantages. Zo zorgde de houtmobiel tijdens de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk voor ontbossing op grote schaal. Net als biobrandstoffen is de technologie dus niet schaalbaar".
"De houtmobiel bevestigt nog maar eens dat de moderne automobiel een product is van fossiele brandstoffen. Hoe je het ook draait of keert (waterstof, elektriciteit, perslucht, biobrandstoffen, houtgas), geen enkele alternatieve brandstof biedt het gemak en het comfort van benzine of diesel. Als er op een dag een einde komt aan de (goedkope) olievoorraden, is de alomtegenwoordigheid van de private automobiel geschiedenis. Hopelijk wordt dat op tijd beseft, zodat we tijd genoeg hebben om een alternatief uit te bouwen".
En daarmee kwam ik weer bij het verhaal van de biomassa van 22 nov 2017 (update 06 mrt 2018), zie hieronder:
'Waarom biomassa een grotere klimaatkiller is dan steenkool'. bron: Trouw 22 nov 2017.
"Biomassa is helemaal niet koolstofneutraal, stellen ze, op de korte termijn is het verbranden van houtkorrels zelfs slechter voor het klimaat dan fossiele brandstoffen".
Niks geen win-win situatie dus. Toch maar niet doen en stoppen met fantasieën om het verleden naar het heden te exporteren. Het enige dat hier en nu geldt is: Op = Op, Leeg = Leeg, Om = Om.
Kappen met kappen dus! Nu doen!

04 apr 2018:
'Kabinet schuift 'vee-advies' terzijde'. Bron: AD 04 apr 2018.
"Zelfs als alle beschikbare maatregelen worden genomen om de uitstoot van broeikasgassen door de Nederlandse veehouderij te beperken, dan zal naar verwachting in 2050 de veehouderij toch nog beslag leggen op de totale toegestane broeikasgasuitstoot in Nederland. Het is daarom volgens de RLi onontkoombaar dat boeren minder dieren gaan houden. Nederland telt nu zo’n 4 miljoen runderen, ongeveer 12 miljoen varkens en 105 miljoen kippen".
Het 'groenste kabinet ooit' gaat dit dus niet 'gewoon doen'? Raar dat mensen vertrouwen in de 'Politiek' kwijt raken?

04 apr 2018:
Rechtszaak tegen Shell: 'investeringen in strijd met klimaatafspraken'. Bron: NOS 04 apr 2018.
"We willen dat het klimaatprobleem voor toekomstige generaties wordt aangepakt. Daartoe willen we twee dingen: dat Shell stopt met het veroorzaken van klimaatschade èn dat hun handelen in overeenstemming is met het klimaatakkoord van Parijs".

03 april 2018:
'Nederlandse veestapel moet fors krimpen om klimaatdoelen Parijs te halen, adviseert Raad. En snel ook'. Bron: De Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) in De Volkskrant van 03 apr 2018.
"De aanbevelingen van de Raad staan op gespannen voet met de kabinetsplannen. In het regeerakkoord staat namelijk dat 'volumebeperkende maatregelen' niet de voorkeur hebben bij het verduurzamen van de sector. Maar Nederland heeft geen keus, concludeert de Raad op basis van berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving".
Gewoon dus toch maar even doen!

02 apr 2018:
'Het Schipholtuig moet hardhandig worden gekneveld'. Bron: Bert Wagendorp in De Volkskrant van 02 apr 2018.
"Het is onwil en onvermogen. Het zijn botsende prioriteiten, gevestigde belangen en machtige lobby's. Maar het zijn ook politieke keuzes. Het Schipholtuig moet hardhandig worden gekneveld - anders maken ze er hier één grote vertrekhal van".
"Zelfs Pieter Elbers wil het, de baas van de KLM. Met vijftien extra internationale treinen, rekende mobiliteitswetenschapper Barth Donners onlangs voor, heb je helemaal geen Lelystad Airport nodig: 130 korte- en middellange Schipholvluchten per dag zijn zonder problemen te vervangen door de trein".
Kabinet Rutte III, het 'groenste ooit': nu gewoon eens doen!

31 mrt 2018:
'Gaswinning gaat naar nul, maar bij Pieterzijl gaat de NAM fracken'. Bron DvhN 31 mrt 2018.
"De risico’s van chemicaliën zijn bekend van de landbouw. De overheid dwingt boeren het gebruik van chemicaliën terug te dringen. De risico’s van gaswinning voor inwoners van Groningen zijn al heel groot. Gelijktijdig schroomt ‘Den Haag’ niet bewoners van deze regio nog eens aan extra risico’s bloot te stellen", stelt Veehouder Ate Hylke Kuipers uit Oldehove.
"Net terug uit Berlijn ben ik aan het rekenen geslagen. Tot 2030 wordt nog 177 miljard kuub uit het Groningen gasveld gehaald, voordat de kraan echt dichtgaat. Dat moet iedereen beseffen. We zijn er nog lang niet hier in Groningen", aldus Kuipers.
Lijkt me toch geen gekleurde linkse prietpraat.

30 mrt 2018 (update 07 apr 2018):
'Dit is erg pijnlijk. Na alle ellende door #gaswinning wil de regering nu bij Pieterzijl juist gas gaan winnen door te fracken'. Bron: Sandra Beckerman Twitter.
Minister Eric Wiebes mag dan de beetje clowneske man van de empathie zijn, die soms ook best van goede wil lijkt te zijn, Minister President Mark Rutte heeft al drie kabinetten laten zien geen visie te hebben. Nou ja, hij heeft wel een kijk op de zaak en dat is alles te doen en te laten om al die 'betrouwbare' en 'loyale' lobbyende vriendjes uit zijn eigen omgeving te behagen. Rutte is eigenlijk de Sinterklaas 2.0 (opvolger van Joop den Uyl, hier op YouTube, en Hans Wiegel), daarom houdt hij waarschijnlijk ook zo van dit kinderfeest. Deze moderne Sint geeft het liefst belastingcadeautjes aan aandeelhouders van multinationals als Shell (een aandeelhouder is iemand die niet werkt, een soort profiteur dus, maar wel geld verdient. Dit type wordt in het dagelijks leven door sommigen, zoals Mark Rutte, ten onrechte verward met een werkloze, die van een uitkering rond moet zien te komen).
Zelfs met voormalig Greenpeace activist Diederik Samson als politiek bondgenoot maakte Rutte met zijn kabinet weinig of niets klaar op weg naar een duurzame energietransitie.

29 mrt 2018:
Groen is gratis?
Zoals ik hierboven al schreef: "De grootste fout die we naar mijn mening kunnen maken is te denken dat omdat zonne- en windenergie in principe oneindig en gratis beschikbaar zijn, dat groene stroom daarmee ook gratis is. Voor groene stroom zijn grondstoffen nodig en als we naar een circulaire economie toe willen, dan moeten we leren accepteren dat die stoffen beperkt beschikbaar zijn. Ook bij de transitie naar duurzame energie blijft dus onverlet dat het van belang is om zuinig met onze grondstoffen en ons milieu om te gaan".
In de praktijk houdt dit in dat we er rekening mee moeten houden dat hoe meer groene stroom we verbruiken, hoe groter ons beslag wordt op grondstoffen. Dat betekent bijvoorbeeld dat we meer zonnepanelen of meer windmolens moeten plaatsen.
Laten we eens het voorbeeld nemen van de elektrische auto. Wie denkt er niet: als ik op groene stroom rijd, wat maakt het verbruik dan nog uit? Die redenering klopt dus niet.
Even wat natuurkunde:
De weerstand die een object ondervindt bij het bewegen in een vloeistof (en dat is de lucht dus ook) kan berekend worden met een relatief eenvoudige formule:
F = A×Cw×ρ×v²/2
Waarbij:
F = weerstandkracht
A = relevante oppervlakte van het bewegende voorwerp
Cw = weerstandscoëfficiënt (afhankelijk van de vorm van het voorwerp)
ρ = dichtheid van de vloeistof waarin het voorwerp zich voortbeweegt
v = snelheid ten opzichte van de stof waarin het voorwerp zich voortbeweegt.
Voor de kracht F geldt dus dat die afhankelijk is van het kwadraat van de snelheid v. Voor het benodigde vermogen geldt P = F.v. Dat betekent dat de snelheid v tot de derde macht doortelt in het benodigde vermogen, waar het gaat om het overwinnen van de luchtweerstand.
Het benodigde vermogen heeft geen enkele realatie met de soort aandrijving van een auto: benzine, diesel, waterstof of stroom. Wie twee keer zo hard rijdt, heeft in principe acht keer zoveel vermogen nodig om de luchtweerstand te overbruggen. Naast de luchtweerstand speelt ook de rolweerstand een rol. Die is onanafhankelijk van de snelheid. De luchtweerstand maakt zo'n vijftien procent uit van de totale rijweerstand, de rolweerstand de andere vijfentachtig.
Bij een verlaging van de snelheid van 130 km/h uur naar 90 km/h scheelt dat in het totaal benodigde vermogen maar zo tien tot vijftien procent, fossiel of groen doet er daarbij niet toe.
Om die extra benodigde stroom bij hogere snelheden op te wekken heb je ook navenant meer windmolens of zonnepanelen nodig. Bespaar je op het verbruik, dan kun je ook besparen op groene energie of die voor andere nuttige doeleinden aanwenden.
Kortom, ook bij gebruik van groene stroom speelt het verbruik een grote rol in de duurzaamheid.
Om deze redenen verdient het aanbeveling om vandaag al, fossiel of groen, maatregelen te nemen om de snelheid in het verkeer te verlagen. Het vergt geen enkele investering. Met regelgeving en handhaving is het al gepiept. Gewoon doen!


Een kabinet dat zichzelf 'groen' noemt en de maximum snelheid niet verlaagt kun je nauwelijks serieus nemen.
Lees ook maar eens hier. Ook aanbevolen: 'Natuurkunde voor Dummies' en voor de diehards 'Rijweerstanden'.

28 mrt 2018:
'Kabinet bouwt stikstoffabriek om Gronings gas te verminderen'. Bron: RTL Nieuws 27 mrt 2018.
"Minister Eric Wiebes (Economische Zaken) geeft opdracht voor de bouw van een nieuwe stikstoffabriek. Daarmee kan Noors of Russisch gas worden aangelengd met stikstof, zodat het te gebruiken is in onze cv-ketels. Jaarlijks hoeft er dan 7 miljard kuub minder aan Gronings gas uit de bodem te worden gehaald"."De bouw van de stikstoffabriek kost 500 miljoen euro".
Wat meer achtergrond informatie over hoog- en laagcalorisch aardgas is hier te lezen:
'Nederland kent grofweg twee kwaliteiten aardgas: hoog- en laagcalorisch'. Bron Menterwolde.Info 04 jun 2015.
Wiebes wil dus 500 miljoen Euro investeren in een stikstoffabriek om minder Gronings aardgas te kunnen winnen. Tegelijkertijd moeten wij massaal van het aardgas af, over drie jaar zou het einde van de huidige CV-ketel gepland staan.
Het enige waar deze maatregel toe bijdraagt is de mogelijkheid om, bij gelijke vraag, de productie van Groninger aardgas te verlagen.
Maar wat levert bovenstaand verhaal over de stikstof toevoeging nu op voor de energietransitie? Er wordt een peperdure fabriek gebouwd, Noors of Russisch aardgas wordt geïmporteerd en gemengd met stikstof. Vervolgens is het de bedoeling dit pseudo Groningengas weer als vanouds door te leveren aan de consument. Qua duurzaamheid levert het dus niets op, de uitstoot van broeikasgassen gaat er nul komma nul mee omlaag.
Datzelfde verhaal gaat dus ook op voor bedrijven die van Wiebes van het aardgas af moeten. Wij als burger denken wellicht: wat mooi, die moeten dus overschakelen op duurzame energiebronnen. Maar zo zit het dus niet. Die ondernemingen moeten van het Groningengas af en worden aangemaand om zo spoedig mogelijk over te schakelen op het pseudo Groningengas. Ook daarvoor geldt dus dat het qua duurzaamheid helemaal niets oplevert.
Het verhaal van Wiebes heeft dus helaas niets te maken met een energietransitie in de zin van verduurzaming.
Nog wat achtergrondinformatie:
'Gaswinning in Groningen. Geschiedenis, gevolgen en toekomst' Bron: Historiek 16 jan 2018.
'Aardgaswinning in Nederland'. Bron: Wikipedia.
'Waarom we niet stoppen met de gaswinning'. Bron: RTL Z 09 jan 2018.
'Meer vaart achter dichtdraaien gaskraan Groningen dan verwacht: uiterlijk in 2030 dicht'. Bron: De Volkskrant 29 mrt 2018.
Tja, uiteindelijk geldt natuurlijk gewoon Op = Op en dat was al in 1959 bekend.

07 mrt 2018:
'Provincie positief over Airport Eelde, ondanks niet doorgaan Brussel'. bron RTV Noord 07 mrt 2018.
"Volgens gedeputeerde Patrick Brouns (CDA) is de luchthaven juist 'heel erg actief op de markt'". "De luchthaven heeft met Londen, Kopenhagen en München al aantrekkelijke bestemmingen", zegt Brouns. "En daar komt dus nu nog een nieuwe bestemming bij in plaats van Brussel. Dus het vliegveld heeft de afgelopen tijd wel degelijk een ontwikkeling doorgemaakt".
CDA, ook regeringspartij in het 'groenste kabinet ooit'.

26 feb 2018:
'Het kabinet wil als 'groenste ooit' de geschiedenis in, maar mist een belangrijk punt: vlees'. bron: De Volkskrant 26 feb 2018.
"Volgens de FAO, de landbouworganisatie van de Verenigde Naties, is de veehouderij verantwoordelijk voor 14,5 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, evenveel als alle transport bij elkaar. 70 procent van de landbouwgrond staat direct (weiden) of indirect in dienst van de vleesproductie; 30 tot 40 procent van de wereldgraanoogst wordt gevoerd aan de 50 miljard dieren die jaarlijks geslacht worden".

23 feb 2018:
'We zijn verslaafd aan groei, maar zien dat niet onder ogen'. bron: Trouw 22 feb 2018.
"Onze hang naar meer staat haaks op het beperken van de opwarming".
"Een daadwerkelijke transitie naar een circulaire economie zal de exponentiële groei tot ingetogen proporties beteugelen; tot niet meer dan lineaire groei. Door onze politici en bankiers niet meer op groei af te rekenen maar op die transitie, kunnen we onze kleinkinderen iets cadeau geven dat ze niet kunnen kopen: een leefbare planeet".

23 feb 2018:
'Wiebes legt uit hoe Rutte III het 'groenste kabinet ooit' denkt te worden'. bron: De Volkskrant 23 feb 2018.
"Na afloop van de ministerraad vertelt hij hoe Nederland voor de zomer het zogenoemde Klimaatakkoord gaat sluiten".
"Aan een zestal 'tafels' gaan tientallen vertegenwoordigers van tal van maatschappelijke organisaties bepalen op welke manier Nederland in 2030 bijna de helft minder broeikasgassen uitstoot dan in ijkjaar 1990".
Het is niet meer de tijd om nog extra tijd te verspillen met denken, plannen te maken en aan 'tafel' te gaan zitten. Dat hebben we inmiddels wel geleerd van de aardgasproblematiek in Groningen. Maatregelen die al lang uitgedacht zijn zouden gewoon eens uitgevoerd moeten worden. Snelheid verlagen op snelwegen kan bijvoorbeeld al vandaag. Gewoon even doen.

23 feb 2018 (update 07 mrt 2018):
Groningen Airport Eelde: vertraging Lelystad is 'enorme kans'. bron RTV Noord 23 feb 2018.
"Wethouder Joost van Keulen van de gemeente Groningen - een van de aandeelhouders van het vliegveld - zei eerder deze week ook dat uitstel van de uitbreiding van Lelystad Airport positieve gevolgen heeft voor Eelde".
Tja, dit staat wel ver af van de plannen en het duurzaamheidsdenken van minister Wiebes.

16 feb 2018.
'Wiebes: geen zorgen maken over proefboring Schiermonnikoog' bron RTV Noord 16 feb 2018.
"Je kunt het nauwelijks zien. Op een heldere dag, als je heel goed kijkt, zie je een stipje".
"Ik besteed heel veel tijd en aandacht aan Groningen, maar ben tegelijkertijd een beetje streng, in dit geval voor Schiermonnikoog. Nu hier even geen zorgen over maken. Er is ook nog geen sprake van winning. Dat moeten we allemaal nog maar zien".
Klinkt een beetje badinerend schoolmeesterachtig. Bovendien, bodemdaling en aardebevingen is één punt, maar bij de Energietransitie gaan we toch zeker niet op zoek naar nieuwe aardgasvelden?
Als vrienden van mij in Londen de thermostaat omhoog zetten, dan gaat hier de bodem dalen en staat Groningen te shaken. Zie ook The Guardian van 01 mrt 2018: 'UK running out of gas, warns National Grid'.
Laten we eerst de uitverkoop naar het buitenland eens terugdraaien onder het motto 'nood breekt wet'. Proefboringen bij Schiermonnikoog staan toch wel ver af van de belofte van het 'groenste kabinet ooit'.

04/09 feb 2018:
'Groene stroom' Zondag met Lubach.
"Volgens het rapport Energiemonitor 2017 gebruikt inmiddels 69% van de consumenten groene stroom. Dat klinkt goed, maar het is niet waar. Aan de hand van vijf groene stroomschokken laat Arjen zien dat ons energieverbruik in Nederland helemaal niet zo groen is en dat het met allerlei boekhoudkundige trucs slechts lijkt alsof we bezig zijn met het redden van het klimaat".

28 nov 2017:
'De luchtvaart is de nagel aan de doodskist van het klimaat: zo gaan we 'Parijs' zeker niet halen'. bron: De Volkskrant 28 nov 2017.
"Als de luchtvaart door mag groeien zoals zij nu doet, stoot de reissector in zijn eentje rond 2070 meer CO2 uit dan de rest van de wereld. En dan verbruikt de sector ook in zijn eentje alle 'CO2-ruimte' voor de hele wereld. Volgens Paul Peeters, die recentelijk promoveerde op een studie naar de CO2-uitstoot van de reisindustrie, is de groei van de sector met de gebruikelijke middelen niet te beteugelen".

22 nov 2017 (update 06 mrt 2018):
'Waarom biomassa een grotere klimaatkiller is dan steenkool'. bron: Trouw 22 nov 2017.
"Biomassa is helemaal niet koolstofneutraal, stellen ze, op de korte termijn is het verbranden van houtkorrels zelfs slechter voor het klimaat dan fossiele brandstoffen".
Nog even een opmerking in dit verband gebaseerd op eigen waarneming: meer en meer zien we dat waar bomen gekapt worden, omwille van woningbouw, verkeerswegen of wat voor reden ook, deze bomen ter plekke volledig versnipperd worden. Overal kun je grote hopen houtsnippers aantreffen, in parken, bossen, langs wegen. Ten eerste kun je op die manier er de, mogelijk illegale, kap mee verdoezelen (in Drenthe zou zo al 120 km houtwal door boeren gekapt zijn) en ten tweede wis je er de sporen mee uit van de complete boomstammen. Dat het bij deze 'biomassa' van houtsnippers om 'restafval' zou gaan is dan dus pure misleiding.

25 okt 2017:
"We zullen geroosterd en gegrild worden": 'IMF-directeur waarschuwt voor klimaatverandering'. bron: DeMorgen 25 okt 2017.
"Christine Lagarde, directeur van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), schetst een bijzonder duister toekomstbeeld, als te weinig wordt gedaan om klimaatverandering en ongelijkheid tegen te gaan".

Zie ook: 'Politiek' en 'Nederland Polderland'.