Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Energietransitie
Energietransitie
2018年02月20日
Energiestransitie (laatste update 14 nov 2018). Meer ook bij 'Landschap en Natuur', 'Politiek' en 'Nederland Polderland'.

Soms hoor je mensen zeggen: wat heb ik nou voor invloed op het behoud van onze natuur? De pessimisten denken dat hun bijdrage een druppel op de gloeiende plaat is: maakt die ene Vega burger nu het verschil? De optimisten komen met het verhaal dat die ene uitzondering toch niet zoveel kwaad zal doen: wat maakt één steak van de grill nu uit? Ze hebben beiden gelijk denk ik. Maar als we met z'n allen zo gaan denken, dan maakt het wel degelijk uit. Dan verandert er niets of er gebeurt juist wel wat. Aan eenieder is die keus.

Vanwaar dit item?

In de media wordt erg veel aandacht besteed aan de Energietransitie en net als vermoedelijk  veel medeburgers overvalt mij soms het gevoel door de bomen het bos niet meer te zien. Wat is de kern van het probleem, wat zijn de oplossingen, wie beschikt over betrouwbare informatie, hoe zit het met de diverse lobby’s, wat kan ik zelf doen en wat mag ik van de overheid verwachten, om maar een paar vragen te noemen.
Het zou wat al te ambitieus zijn om, ondanks enige kennis van zaken uit het, inderdaad verre, verleden in de energiesector, te pretenderen hier even in het kort met pasklare antwoorden en oplossingen te komen. Wat misschien wel zin heeft is een poging te doen om een paar kernvragen te verwoorden en zaken een beetje te duiden die vaak ter sprake komen.

Eerste wet van de thermodynamica

De eerste wet van de thermodynamica, ook wel Eerste Hoofdwet genoemd, stelt dat energie niet verloren kan gaan of uit het niets kan ontstaan. De wet staat algemeen bekend als de "Wet van behoud van energie". Er kunnen alleen omzettingen van energie plaatsvinden. Bron: Wikipedia.
Het belang hiervan in de energietransitie is te begrijpen dat niets voor niets gebeurt.
We kunnen dus zonne-energie wel omzetten in stroom, met stroom chemische processen op gang brengen en gassen produceren enz., maar uiteindelijk neemt de hoeveelheid energie er niet mee toe. Dat is goed om in het achterhoofd te houden.

Het CO2 verhaal

Over sommige dingen bestaat in de wetenschap wel enige consensus. We mogen wel aannemen dat de opwarming van de aarde een feit is en dat wij daar als mens met ons gedrag mede invloed op hebben. Dat broeikasgassen daarbij een belangrijke rol spelen staat ook wel buiten discussie.
Consensus bestaat er ook wel over de conclusie dat we op termijn, liefst op korte termijn, van de fossiele brandstoffen af moeten. Fossiele brandstoffen zijn koolwaterstofverbindingen die zijn ontstaan uit plantenresten en dierlijk leven in het geologisch verleden van de aarde, vooral in het Carboon. Tot deze groep brandstoffen behoren aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool. Deze brandstoffen stoten bij verbranding CO2 uit, een van de belangrijke broeikasgassen.
Naast fossiele brandstoffen hebben we ook andere brandstoffen die bestaan uit koolwaterstofverbindingen en die dus eveneens bij verbranding broeikasgassen, waaronder CO2 uitstoten. Te denken valt dan aan bijvoorbeeld biomassa, houtsnippers, methaangas uit de vleesindustrie, of het gebruik van zeewier.
Het verschil tussen verbranding van fossiele en niet-fossiele koolwaterstofverbindingen is dat bij de eerste groep, aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool, er wel broeikasgassen worden uitgestoten, maar dat deze op geen enkele manier gecompenseerd worden.
Bij de tweede groep kun je zeggen dat tegenover de uitstoot van gassen ook een opname staat. Een boom neemt CO2 op tijdens de groei en stoot bij verbranding CO2 uit. Het probleem voor ons is alleen dat ons energieverbruik zo hoog is dat wij veel meer broeikasgassen uitstoten dan dat er door hergroei gecompenseerd kan worden.  Netto levert dat dus toch een toename op van de uitstoot van broeikasgassen.

De mythe van biomassa

Het idee dat biomassa een duurzame grondstof is voor energieopwekking is een fabeltje. Het gebruik van biomassa is absoluut geen win-win situatie. 'Schone' diesel, 'schone' kerosine, 'schone groene energie uit biomassa', 'biofuel uit frituurvet': het zijn allemaal sprookjes qua duurzaamheid en biodiversiteit, ze bestaan niet.
Biogas uit koemest bijvoorbeeld is eigenlijk letterlijk 'bullshit'. Eerst ga je gewassen verbouwen om koeien mee te voeren (ipv die plantaardige producten zelf op te eten), vervolgens stoot die koe methaan uit en stront. Die stront gaan vergisten en vervolgens opbranden is een erg ineffectieve manier om  met landbouwgewassen om te gaan.
Het beste dat we met biomassa kunnen doen is het duurzaam te recyclen en het zou nog beter zijn als we er minder van zouden hebben. Dat kunnen we bereiken door zuiniger met grondstoffen en afval om te gaan, meer bomen aan te planten en minder te kappen of te snoeien, zuiniger met voedsel om te gaan ook en door vooral de vleesindustrie sterk te laten krimpen, de eigen consumptie en de export naar het buitenland.

Energietransitie in een stukje historische context: World War II

Soms is de werkelijkheid nog onwaarschijnlijker dan de fantasie. Zo ook in het geval dat ik eens wat dieper nadacht over het onderwerp biomassa en de huidige problematiek van de fossiele brandstoffen.
Waarom ik erover nadacht? Vanwege de discussie over het gebruik van biomassa als alternatief voor fossiele brandstof. En waarom dan? Omdat ik me toch wel wat ongerust maak over de massale kap van bomen wereldwijd onder het motto van win-win. Deskundigen waarschuwen dat er helemaal geen sprake is van win-win en we juist voorzichtig en zuinig moeten omgaan met onze bossen.
Is dit eigenlijk wel zo'n nieuw probleem bedacht ik me: het einde van de klassieke fossiele brandstoffen als aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool? En het idee dat biomassa een acceptabel alternatief zou kunnen zijn? Ergens sluimerde er iets van vroeger en op een gegeven moment schoot het me weer te binnen: hadden we gedurende World War II niet een groot tekort aan fossiele brandstoffen en stond de Europese mens niet met de rug tegen de muur om het brandstofprobleem op te lossen? En daar kwam hij boven: de 'houtgasauto'. De plaatjes stonden nog op mijn netvlies.


Wie op de site kijkt van Lowtech Magazine, 11 jan 2010: 'Houtgasauto's: rijden op brandhout', kan een indruk krijgen van de geschiedenis van de houtvergasser en de toepassing ervan in de vervoersector. Hier wordt af en toe zelfs enigszins juichend gepraat over de technische mogelijkheden om ook in het huidige tijdperk houtvergassers in te zetten. Toch is de eindconclusie vernietigend:
"Helaas deelt de houtgasauto ook een belangrijk ecologisch probleem met biobrandstoffen: als we ons volledige wagenpark, of een betekenisvol deel ervan, zouden omschakelen naar houtgas, dan staat er nergens ter wereld nog een boom overeind en sterven we van de honger omdat elke vierkante centimeter landbouwgrond wordt ingepalmd door energieplantages. Zo zorgde de houtmobiel tijdens de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk voor ontbossing op grote schaal. Net als biobrandstoffen is de technologie dus niet schaalbaar".
"De houtmobiel bevestigt nog maar eens dat de moderne automobiel een product is van fossiele brandstoffen. Hoe je het ook draait of keert (waterstof, elektriciteit, perslucht, biobrandstoffen, houtgas), geen enkele alternatieve brandstof biedt het gemak en het comfort van benzine of diesel. Als er op een dag een einde komt aan de (goedkope) olievoorraden, is de alomtegenwoordigheid van de private automobiel geschiedenis. Hopelijk wordt dat op tijd beseft, zodat we tijd genoeg hebben om een alternatief uit te bouwen".
En daarmee kwam ik weer bij het verhaal van de biomassa van 22 nov 2017 (update 06 mrt 2018), zie hieronder:
'Waarom biomassa een grotere klimaatkiller is dan steenkool'. bron: Trouw 22 nov 2017.
"Biomassa is helemaal niet koolstofneutraal, stellen ze, op de korte termijn is het verbranden van houtkorrels zelfs slechter voor het klimaat dan fossiele brandstoffen".
Niks geen win-win situatie dus. Toch maar niet doen en stoppen met fantasieën om het verleden naar het heden te exporteren. Het enige dat hier en nu geldt is: Op = Op, Leeg = Leeg, Om = Om.
Kappen met kappen dus! Nu doen!

Groen is gratis?

De grootste fout die we naar mijn mening kunnen maken is te denken dat omdat zonne- en windenergie in principe oneindig en gratis beschikbaar zijn, dat groene stroom daarmee ook gratis is. Voor groene stroom zijn grondstoffen nodig en als we naar een circulaire economie toe willen, dan moeten we leren accepteren dat die stoffen beperkt beschikbaar zijn. Ook bij de transitie naar duurzame energie blijft dus onverlet dat het van belang is om zuinig met onze grondstoffen en ons milieu om te gaan.
In de praktijk houdt dit in dat we er rekening mee moeten houden dat hoe meer groene stroom we verbruiken, hoe groter ons beslag wordt op grondstoffen. Dat betekent bijvoorbeeld dat we meer zonnepanelen of meer windmolens moeten plaatsen.
Laten we eens het voorbeeld nemen van de elektrische auto. Wie denkt er niet: als ik op groene stroom rijd, wat maakt het verbruik dan nog uit? Die redenering klopt dus niet.
Even wat natuurkunde:
De weerstand die een object ondervindt bij het bewegen in een vloeistof (en dat is de lucht dus ook) kan berekend worden met een relatief eenvoudige formule:
F = A×Cw×ρ×v²/2
Waarbij:
F = weerstandkracht
A = relevante oppervlakte van het bewegende voorwerp
Cw = weerstandscoëfficiënt (afhankelijk van de vorm van het voorwerp)
ρ = dichtheid van de vloeistof waarin het voorwerp zich voortbeweegt
v = snelheid ten opzichte van de stof waarin het voorwerp zich voortbeweegt.
Voor de kracht F geldt dus dat die afhankelijk is van het kwadraat van de snelheid v. Voor het benodigde vermogen geldt P = F.v. Dat betekent dat de snelheid v tot de derde macht doortelt in het benodigde vermogen, waar het gaat om het overwinnen van de luchtweerstand.
Het benodigde vermogen heeft geen enkele relatie met de soort aandrijving van een auto: benzine, diesel, waterstof of stroom. Wie twee keer zo hard rijdt, heeft in principe acht keer zoveel vermogen nodig om de luchtweerstand te overbruggen. Naast de luchtweerstand speelt ook de rolweerstand een rol. Die is onafhankelijk van de snelheid. De luchtweerstand maakt zo'n vijftien procent uit van de totale rijweerstand, de rolweerstand de andere vijfentachtig.
Bij een verlaging van de snelheid van 130 km/h uur naar 90 km/h scheelt dat in het totaal benodigde vermogen maar zo tien tot vijftien procent, fossiel of groen doet er daarbij niet toe.
Om die extra benodigde stroom bij hogere snelheden op te wekken heb je ook navenant meer windmolens of zonnepanelen nodig. Bespaar je op het verbruik, dan kun je ook besparen op groene energie of die voor andere nuttige doeleinden aanwenden.
Kortom, ook bij gebruik van groene stroom speelt het verbruik een grote rol in de duurzaamheid.
Om deze redenen verdient het aanbeveling om vandaag al, fossiel of groen, maatregelen te nemen om de snelheid in het verkeer te verlagen. Het vergt geen enkele investering. Met regelgeving en handhaving is het al gepiept. Gewoon doen!


Een kabinet dat zichzelf 'groen' noemt en de maximum snelheid niet verlaagt kun je nauwelijks serieus nemen.
Lees ook maar eens hier. Ook aanbevolen: 'Natuurkunde voor Dummies' en voor de diehards 'Rijweerstanden'.

De rol van bomen

De discussie over het stoppen van de opwarming van de aarde spitst zich meestal toe op de reductie van broeikasgassen, met als voornaamste gas CO2.
Stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen, CO2 compensatie of opvang van CO2 worden genoemd als oplossingen van het probleem.
Onlangs kwam ik tot een besef dat ik zelf eigenlijk te simpel vond om serieus genomen te worden, maar ik vond het toch wel interessant genoeg om nog eens verder op in te gaan.
In steden doet zich het probleem voor van de 'hitte-eilanden'. Iedereen kent ze wel: pleinen in het hart van een stad, waar geen boom staat en je wegbrandt als de zon er 's zomers lustig schijnt. Groen-deskundigen kennen dat probleem en dragen als oplossing aan het aanplanten van bomen. Het zou in stedelijk gebied kunnen leiden tot een temperatuurdaling van wel vijf graden. (Zie 'Bomen tegen Hitte', van Wageningen Universiteit in De Groene Stad van 10 jul 2015)
Plotseling ging er bij mij een (led)lampje branden. Kennen we niet allemaal de simpele ervaring dat het in het bos en in de schaduw koeler is dan in de zon? Ik nam het altijd aan als een gegeven, zonder een causaal verband te zien tussen oorzaak en gevolg. Ja, in de woestijn schijnt de zon en is het heet, net als in de binnenlanden van Spanje of Griekenland. Maar waarom? Komt het omdat het nu eenmaal een kaal en heet gebied is, of komt het omdat er geen bomen zijn? Wat voor klimaat zou er in die woestijn heersen indien we er bomen zouden aanplanten?
Zo kwam ik op het niet te geloven simpele idee om dit principe in een groter verband te zien. Hoeveel graden gaat de temperatuur op het platteland dalen indien we grasland, woestijn en andere gebieden met weinig vegetatie zouden veranderen in bos? Dit niet vanwege de beoogde CO2 opname (ja natuurlijk ook wel), maar vanwege de directe daling van de luchttemperatuur in de omgeving? Hoe groot zou de impact van deze daling zijn op de gemiddelde temperatuur op aarde? Een daling van meerdere graden lijkt niet onwaarschijnlijk.
Een boom kun je, hoe gek het ook mag klinken, vergelijken met een koelkast. Koelkasten werken volgens het principe dat verdamping van een vloeistof tot een gas energie kost, verdampingsenergie. Daartoe wordt gas met een compressor eerst samengeperst. Dat kost stroom, grijs of groen.
Bij de boom werkt het vergelijkbaar. De boom zuigt water uit de bodem en leidt dat via de stam naar de bladeren. Van daaruit verdampt het water de lucht in. De omgeving rondom de boom koelt daardoor af. De benodigde energie hiervoor komt direct van de zon. Zonne-energie zorgt er dus voor dat het water verdampt en de omgeving koelt, net als bij de koelkast.
Het klinkt te simpel om geloofwaardig te zijn, maar kan dit niet een substantiële bijdrage zijn aan het verlagen van de temperatuur op aarde, compleet los gezien van het CO2 verhaal?
In plaats van de focus te leggen op de Sahara of Oost Groningen, op Zuid Italië of de Spaanse Hoogvlakte als potentiële locaties voor zonnepanelen of plantages voor biomassa, zouden we ook eens kunnen denken aan massale herbebossing. Een bos doet er zo'n dertig jaar over om tot volwassen groei te komen. Beginnen we vandaag dan zijn deze bossen rond 2050 volgroeid.
Het project zou zonder verdere aantasting van natuurlijke hulpbronnen en zonder grote industriële activiteiten wellicht op redelijk korte termijn al tot een substantiële daling van de warmte op aarde kunnen leiden.
Update 12 okt 2018: Justdiggit.

Kernenergie

Sinds kort is er weer enige discussie over kernenergie, dit vooral naar aanleiding van een rapport dat het VN-klimaatpanel IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) begin oktober 2018 uitbracht.
Greenpeace reageerde hier als volgt op: 'De onbelangrijke rol van kernenergie in de toekomst'.
"Het is je de afgelopen weken misschien niet ontgaan dat kernenergie weer een onderwerp van gesprek is in het nieuws. Aanleiding is een belangrijk rapport dat het VN-klimaatpanel IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) begin oktober uitbracht. Dit rapport laat zien dat de opwarming van de aarde tot 1.5 graden beperkt kan én moet worden. In dit rapport speelt kernenergie geen bepalende rol". Bron: Greenpeace 05 nov 2018.
Greenpeace kan zich dan ook niet vinden in het, naar hun mening eenzijdige, scenario zoals Arjen Lubach dat schetste.
Marc Davidson evalueert hetzelfde rapport op 07 nov 2018 in De Volkskrant: 'Kernenergie alleen als allerlaatste redmiddel'.
"Indien de maatschappij eerder de waarschuwingen van het IPCC ter harte had genomen en eerder een transitie naar een duurzame energievoorziening had ingezet, had gevaarlijke klimaatverandering prima zonder kernenergie kunnen worden vermeden".
"Een kwart eeuw na het eerste IPCC-rapport moet serieus klimaatbeleid echter nog steeds van de grond komen: we vliegen nog onbeperkt over de gehele wereld, we eten nog onverminderd vlees en we wekken pas een klein deel van onze energie duurzaam op. Vandaar dat het IPCC nu tot de conclusie komt dat transitiepaden die ten tijde van eerdere waarschuwingen nog mogelijk waren inmiddels gepasseerde stations zijn. Om nu de milieubeweging te verwijten dat juist bij haar koers de klimaatdoelen uit zicht raken, lijkt daarom chantage". Hij vervolgt:
"De inzet van kernenergie mag dan inmiddels wellicht onvermijdelijk zijn geworden, maar dan wel enkel als sluitstuk van een klimaatbeleid waarin alle andere opties redelijkerwijze zijn uitgeput".
De grote energiereuzen blijken, zoals Greenpeace al opmerkte, niet in de rij te staan voor nieuwe kerncentrales. Op zich geen doorslaggevend argument natuurlijk, maar wel veelzeggend: 'Energiereuzen fileren VVD-voorstel voor nieuwe kerncentrales'. Bron: AD 06 nov 2018.
"De grote energiebedrijven in Nederland verwijzen het pleidooi van VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff om snel één of meerdere nieuwe kerncentrales te gaan bouwen naar de prullenbak. Het is commercieel totaal onrendabel en er is in Nederland geen draagvlak voor".
Los van de discussie of kernenergie iets bijdraagt aan het behalen van klimaatdoelen maakt de VVD-woorvoerder Klaas Dijkhoff zichzelf en zijn partij natuurlijk volslagen belachelijk. Wie echt bezorgd is om de nabije toekomst neemt vandaag alle noodzakelijke maatregelen die al binnen handbereik liggen. Die worden bewust niet genomen, zoals daar zijn: maximumsnelheid naar beneden, de vleesindustrie en vleesconsumptie aanpakken, vliegen terugdringen. Duurzaam beleid traineren met proefballonnen en klimaattafels, ja dan schiet het natuurlijk niet op. Wat was deze keer het doel van de spindoctors van de VVD?

De lobby's en de politiek

Wie een energietransitie in gang wil zetten krijgt te maken met lobby's, belangengroepen die vaak tegen verandering zijn uit commerciële overwegingen. Zij oefenen druk uit, via onder meer de media, op de politiek. Voor politici is draagvlak van groot belang. Sommige lobby's zaaien doelbewust twijfels in de media en in de politiek over bijvoorbeeld de wetenschap teneinde processen te beïnvloeden. Dit hebben we in de praktijk bijvoorbeeld jarenlang gezien in de aanpak van de aardgasproblematiek.
Update 02 juni 2018:
Naarmate de energietransitie meer vorm krijgt zien wie ook een nieuw soort lobby's opkomen. Tal van bedrijven trachten een graantje mee te pikken van de te verwachten winsten die er te behalen lijken in de 'groene' economie. Zolang dat integer gebeurt is er natuurlijk niets aan de hand. Het gevaar dat loert zijn zaken als bijvoorbeeld het Greenwashen en het misbruik maken van het gebrek aan kennis bij bestuurders en politici om 'groene' producten aan de man te brengen die dat etiket helemaal niet verdienen. Een voorbeeld hiervan is de handel in biomassa, die zeer omstreden is. Volgens talloze wetenschappers is de toepassing ervan zelfs schadelijker dan het gebruik van fossiele brandstoffen. Ook hier geldt dat het zaak is de vinger aan de pols te houden en op zoek te blijven gaan naar wetenschappelijk verantwoorde en aanvaardbare oplossingen. Zo niet dan dreigt de 'groene' economie gekaapt te worden door vergelijkbare lobby's (bijvoorbeeld Shell) als ten tijde van het fossiele tijdperk.

De transitie

Wanneer we stoppen met het gebruik van brandstoffen op basis van koolwaterstofverbindingen, fossiel of niet, rijst de vraag: wat dan wel?
Op dit moment wordt het meest gesproken over duurzame energiebronnen, die rechtstreeks gevoed worden door zonnewarmte en de aantrekkingskracht van de aarde: zonne-energie, windenergie, waterkracht en getijdenenergie. De meest gangbare gedachte over de toepassing van deze energiebronnen is om de gewonnen energie te gebruiken voor de opwekking van stroom. Deze stroom kan dan weer gebruikt worden om een elektromotor aan te drijven. De stroom kan ook gebruikt worden om warmte op te wekken, in bijvoorbeeld huishoudens.
Een van de problemen die zich hierbij voordoen is de vraag hoe we elektrische energie kunnen opslaan. De meest toegepaste oplossing is op dit moment de accu. Een stuwmeer of watertoren kan als alternatief gezien worden. Die wateropslagen kun je dan op een later moment gebruiken om stroom mee op te wekken. De opslagcapaciteit van accu’s is echter beperkt. Bovendien vormen accu’s een grote aanslag op onze grondstoffen, die vaak ook nog in kwetsbare natuurgebieden gedolven worden. Bij een sterke groei van deze markt is dit niet op te vangen in een circulaire economie, een economie van hergebruik.
Sommige energiedeskundigen pleiten daarom voor alternatieven, bijvoorbeeld het gebruik van waterstof. Waterstof kan verkregen worden als we water door middel van stroom, elektrolyse, zodanig behandelen dat er waterstof vrijkomt. Het kan ook met warmte, thermolyse, of op biologische wijze. De waterstof kunnen we vervolgens als een vloeibaar gas opslaan. Dit waterstofgas in een tank kan vergeleken worden met de stroom die wordt opgeslagen in een accu, maar ook met de klassieke koolwaterstofbrandstoffen, alleen is deze bij verbranding vrij van broeikasgassen.
De waterstof kan vervolgens op twee manieren gebruikt worden. De eerste is het gas direct te verbranden, vergelijkbaar met het gebruik van koolwaterstofverbindingen. Bij verbranding komt water en zuurstof vrij. De tweede mogelijkheid is de waterstof te gebruiken in een brandstofcel en deze op die manier om te zetten in elektriciteit. Daarmee creëer je elektrische energie, waarmee je bijvoorbeeld een elektromotor kunt aandrijven. Dit proces is een omweg, omdat je met stroom waterstof maakt en deze dan eerst weer gebruikt om stroom op te wekken, om vervolgens mechanische energie op te wekken. Het grote voordeel is wel dat je de stroom voor het proces kunt opwekken met groene stroom uit zonneparken, windmolens of bijvoorbeeld getijdenenergie, terwijl je geen grote elektrische accu’s nodig hebt. In plaats daarvan gebruik je de waterstoftank als opslag.

De keuze

Kiezen we voor het stoppen met het gebruik van koolwaterstofverbindingen, zoals het aardgas, zoals door velen wordt voorgesteld, dan gaan we in bijvoorbeeld de Nederlandse huishoudens goeddeels over op stroom. ‘Van het gas af’ betekent dan dus woonwijken zonder gasaansluitingen. De stroom voor deze projecten kan dan komen van duurzame energiebronnen, zoals de wind- en zonne-energie. Om pieken en dalen in de vraag op te kunnen vangen, is dan wel weer een buffer nodig. In principe zou dat dus opnieuw de accu kunnen worden.
Er gaan ook stemmen op om de waterstof als energiebron te gebruiken, ook voor huishoudens. In dat geval is het noodzakelijk daarvoor de mogelijkheid te hebben van de distributie, zoals die nu plaats vindt middels het gasleidingnet. Sommige deskundigen veronderstellen dat het oude aardgasnet hiervoor zou zijn aan te passen. Het is wel van belang hiermee rekening te houden, want 'van het gas af' zou kunnen betekenen dat je ook van de waterstof af gaat, omdat je geen gasaansluitingen meer hebt.
Ook in het vervoer zou waterstof verder toegepast kunnen worden. Op dit moment wordt zelfs al geëxperimenteerd met waterstoffietsen.

De sociale transitie

Wanneer we kiezen voor de transitie naar een duurzame circulaire economie, dan is een van de belangrijkste vragen wie die gaat betalen. Een andere vraag is of duurzaamheid en groei wel samen kunnen gaan.
Om met dat laatste te beginnen lijkt het me dat je op sommige gebieden wellicht kunt groeien, maar in zijn totaliteit per definitie niet. Meer consumptie betekent domweg meer gebruik van , schaarse, grondstoffen en meer energieverbruik. Die groei gaat dan altijd ten koste van natuur en van natuurlijke hulpbronnen.
Zouden we 'de markt' haar werk laten doen als het om behoud van bijvoorbeeld de Neushoorn gaat en verder alleen de prijs van jachtvergunningen verhogen, dan zou het resultaat bekend zijn. De prijs van de laatste Neushoorn stijgt en de laatste Neushoorn wordt gedood.
In dit licht is een korte cursus 'Kapitalisme' misschien nog wel aardig. Wie is de baas: 'the kid, the dog or the sausage?'. 'Meer, meer, meer' werkt niet meer.


Dan naar het punt van wie de transitie gaat betalen. Stel dat we de vleesconsumptie gaan afremmen middels een vleestax, wat is het effect dan? De consumptie zal zeker afnemen, maar wie betaalt de rekening? De welgestelden zullen er geen biefstuk minder om eten, maar voor de 'gewone man' wordt vlees eten dan te duur. Verhoging van accijnzen op fossiele brandstoffen hebben hetzelfde effect, net als verhoging van de prijzen van vliegtickets.
Die groep welgestelden zou dan gewoon door kunnen gaan met vervuilen en Jan Modaal mag daar dan de rekening van betalen. Zoals een kennis mij in het verleden al eens influisterde: "als jij nou een zuinig autootje koopt, dan kan ik die SUV met een gerust hart bestellen" (we hebben het destijds beiden nog gedaan ook).
Het zou een geweldige verdere tweedeling betekenen en de kans is groot dat daar geen draagvlak voor zal bestaan.
Betere oplossingen lijken toch te liggen in 'volumebeperkende maatregelen' in bijvoorbeeld de veeteelt, in beperking van het aantal vluchten binnen ons luchtruim en meer van dat soort maatregelen.
Een duurzame energietransitie zal alleen kans van slagen hebben als het draagvlak groot is. Daarvoor is een sociale acceptatie nodig. Daarmee lijkt een sociale transitie toch wel de randvoorwaarde voor de transitie naar een duurzame, circulaire maatschappij.
Ps.
Nog even terugkomend op die vriend met zijn SUV. De tijden zijn inmiddels veranderd en naast zijn SUV rijdt hij nu daags in een mooie elektrische bolide. Die kan ik me niet veroorloven, maar voor de goede zaak ben ik wel overgeschakeld op groene stroom. Nou blijkt hij dat ook gedaan te hebben en het toeval wil dat we bij dezelfde groene stroomboer zitten.
Nu kreeg ik van de week een appje van onze boer met het verzoek of ik een paar elektrische apparaten, de koelkast en mijn PC bijvoorbeeld, zou willen uitschakelen. De elektrische auto van mijn goede vriend bleek zijn zonnepanelen te hebben leeg getrokken. Hij stelde voor of het ook niet handig zou zijn als wij via een appje zelf de stroom zouden kunnen verdelen. Ik nam contact op met mijn vriend en die vond het een goed idee: "als jij nou je huis in de zomermaanden met stroom verwarmt, dan doe ik het in de winter". Ik dacht: 'The Times They Are A Changin', 'He was a friend of mine'.
Wie mij dezer dagen in de weer ziet met de ouderwetse houtskool BBQ, die weet het: mijn vriend is elektrisch aan het cruisen.

Conclusie

Aan de energietransitie zitten een hoop haken en ogen. Een conclusie trekken zou kunnen inhouden de antwoorden te weten. De vragen zijn duidelijk, maar de antwoorden misschien een stukje minder. Technieken ontwikkelen zich razendsnel. Het enige dat buiten kijf lijkt te staan is dat we hoe dan ook voortgang moeten maken met de transitie naar duurzame energie. Energiebesparing, minder vliegen, minder vleesproductie, zijn maatregelen die op de kortste termijn zoden aan de dijk kunnen zetten. Voor de rest is waarschijnlijk een breed pakket aan maatregelen nodig om de doelstellingen te behalen.
De grootste fout die we naar mijn mening kunnen maken is te denken dat omdat zonne- en windenergie in principe oneindig en gratis beschikbaar zijn, dat groene stroom daarmee ook gratis is. Voor groene stroom zijn grondstoffen nodig en als we naar een circulaire economie toe willen, dan moeten we leren accepteren dat die stoffen beperkt beschikbaar zijn.
Ook bij de transitie naar duurzame energie blijft dus onverlet dat het van belang is om zuinig met onze grondstoffen en ons milieu om te gaan.

Voetnoten:

vastgemaakt bericht
22 nov 2017 (update 06 mrt 2018):
'Waarom biomassa een grotere klimaatkiller is dan steenkool'. bron: Trouw 22 nov 2017.
"Biomassa is helemaal niet koolstofneutraal, stellen ze, op de korte termijn is het verbranden van houtkorrels zelfs slechter voor het klimaat dan fossiele brandstoffen".

07 nov 2018:
'We zijn niet geïnteresseerd in de redding van de aarde, maar in de redding van onze eigen arrogantie'. Bron: Richard Powers in DeMorgen van 07 nov 2018.
“Er heerst een agressieve technofiele cultuur die mensen ertoe verleidt te denken dat ze voor eeuwig zullen leven”, legt hij uit. “Ofwel letterlijk, omdat we in de toekomst het verouderingsproces zullen kunnen stilleggen, of alleen als bewustzijn, geüpload in de cloud. Het is de hoogtempel van de menselijke hybris en het menselijk exceptionalisme, het idee dat de mens los en boven de rest van de natuur staat”.
“Er bestaat een technologie die ons van koolstofdioxide kan verlossen en niet echt veel innovatie vergt. Bossen, noemen we die".
Precies dat is wat ik hierboven trachtte te verwoorden.

20 okt 2018:
'Een warm huis dankzij waterstof? Delftse studenten zijn proefkonijn tijdens experiment'. Bron: Trouw 20 okt 2018.
"De Nederlandse gemeenten komen in 2021 met een plan om wijken aardgasvrij te maken. Als zij ervoor kiezen om oude gaspijpen weg te halen, vervliegen potentiële kansen voor waterstof. Want, is de aanname, door oude gaspijpen in de grond kun je ook waterstof laten lopen. Onderzoeksinstituut Kiwa zei afgelopen zomer dat het prima kan. “Netbeheerders kunnen het huidige aardgasnet in Nederland relatief eenvoudig geschikt maken voor de distributie van waterstof”, aldus Kiwa. Het gaat om technische aanpassingen".

17 okt 2018:
'Critici van het ‘Urgenda-vonnis’ zien de privaatrechtelijke dimensie van de zaak over het hoofd'. Bron: De Volkskrant 17 okt 2018.
"Nederland is een democratische rechtsstaat. Daarbinnen garandeert de machtenscheiding dat noch de wetgevende, noch de uitvoerende, noch de rechtsprekende macht tiranniek wordt. De politiek mag doen waartoe ze democratisch gelegitimeerd is, zolang ze de mensenrechten – die ook via democratische weg tot stand zijn gekomen – niet schaadt. Waar ze dat wel doet, hebben rechters de macht om de politiek te corrigeren".

10 okt 2018:
'Pieter Winsemius: Beroepsvergaderaars aan Klimaattafels brengen geen doorbraken'. Bron: Trouw 10 okt 2018.
"Het meest dodelijke voor elke vernieuwing is immers het zogenoemde meestribbelen van beroepsvergaderaars. Met meestribbelaars kun je helemaal niks. Ze zijn het immers met je eens, ze doen alleen niks."

09 okt 2018:
'Ed Nijpels’ euforische commentaar op het IPCC-rapport is ongepast'. Bron: De Vokskrant 09 okt 2018.
"Onzekere ambities worden door Klimaatberaadvoorzitter Nijpels verward met daadwerkelijke bijdragen, meent oud-directeur van Philips Lighting Berry Kock".

08 okt 2018:
'Wat een halve graad meer of minder opwarming betekent voor Nederland'. Bron: NOS 08 okt 2018.
"Slechts die halve graad in de gemiddelde temperatuurstijging op aarde lijkt misschien weinig, maar het maakt een groot verschil. Het betekent onder meer kans op meer overstromingen en meer hongersnood of klimaatgerelateerde armoede voor honderden miljoenen mensen, aldus de onderzoekers".

08 okt 2018:
'Niet eerder vertoonde maatregelen nodig om opwarming te beperken tot 1,5 graad'. Bron: NOS 08 okt 2018.
"De opwarming van de aarde moet beperkt blijven tot maximaal 1,5 graad om het risico op droogte, overstromingen, extreme hitte en andere ernstige gevolgen voor honderden miljoenen mensen te beperken. Om dat voor elkaar te krijgen moeten dringende en niet eerder vertoonde maatregelen worden genomen, waarschuwen vooraanstaande klimaatwetenschappers in een nieuw rapport van het VN-Klimaatpanel IPCC".

12 sep 2018:
Het Klimaatakkoord wordt gesaboteerd, zegt oud-kroonlid van de SER: ‘Stop met polderen. Je laat de kalkoen toch ook niet meebeslissen over het kerstdiner?’ Bron: Klaas van Egmond, oud-kroonlid van de SER in De Volkskrant van 12 sep 2018.
"Een ander woord kan hij er gewoon niet voor vinden. Het politieke proces rond het Klimaatakkoord wordt bewust ‘gesaboteerd’. Het milieu en klimaat moeten dan ook niet langer worden uitbesteed aan de polder".

22 aug 2018:
Onderzoek: "Rechtse nationalist is vaakst klimaatontkenner". Bron: De Morgen 22 aug 2018.
"Uit recent onderzoek van de Technische Universiteit Chalmers en het Noorse Instituut voor Natuuronderzoek blijkt dat er een relatie is tussen conservatisme, xenofobie en ontkenning van de klimaatverandering".
En nu de vraag: kun je daar iets aan veranderen?

16 aug 2018:
'Benut de natuur bij bosbeheer, en we krijgen gratis meer CO2-opslag'. Bron: Trouw 16 aug 2018.
"Meer bos aanleggen heeft alleen zin als dat bos ook écht klimaat-slim wordt beheerd. En juist daar schort het aan, constateren Rudy Rabbinge en Jaap Kuper, actief in de Stichting Natuurvolgend Bosbeheer".

06 aug 2018:
'Trajectories of the Earth System in the Anthropocene'. Bron: PNAS Physical Sciences 06 aug 2018.
Wie het bijbehorende kaartje bekijkt zou genoeg moeten weten.

20 jun 2018:
'Milieuvriendelijke diesel in opkomst'. Bron: NOS 26 apr 2018.
'Blauwe diesel is groene diesel'. Bron: Adviesbureau van der Meulen Bosma B.V. op 02 mei 2018.
De mythe van biodiesel:
"Dieselbrandstof wordt gezien als smerig, vervuilend en slecht voor het milieu. Steeds meer steden keren zich om die reden ook tegen deze auto's. Maar er is een alternatief voor de fossiele diesel. Blauwe diesel, gemaakt van afvalproducten van de voedingsmiddelenindustrie, zoals oud frituurvet. Biologisch afbreekbaar én het kan in elke dieselmotor worden gebruikt".
Tot zover het sprookje.
"Maar er kleven ook nadelen aan. Reststromen zijn er in ons land onvoldoende. Import dreigt dus van bijvoorbeeld oud frituurvet. Dat moet dan ook weer worden vervoerd. Ja, dan vervallen de voordelen natuurlijk".
"Als het van bijvoorbeeld palmolie wordt gemaakt, werkt het zelfs averechts en is het slechter voor het milieu. Gelukkig gebeurt dat niet veel en wil Europa dat ook gaan verbieden. Als biodiesel wordt gemaakt van koolzaadolie of zonnebloemen in de EU, dan gaat het ten koste van landgebruik voor voedsel. Dat willen we ook liever niet".
Dus we zouden meer voedsel moeten produceren, meer frites moeten eten en meer groenafval moeten aanvoeren om 'groene' blauwe diesel te kunnen produceren?
Het antwoord is hier toch al wel gegeven: de hele redenering klopt maar bitter weinig van. Dat plantaardige voedsel kunnen we beter opeten en de bomen beter laten staan in plaats van ze te kappen voor biodiesel. En als we minder vlees eten helpt dat het milieu nog veel meer. Dan kunnen we op landbouwgrond de natuur weer haar gang laten gaan. Die keuze kunnen we als consument vandaag met zijn allen maken.

14 jun 2018:
'Klimaatgoeroe Ed Nijpels redt de planeet, namens de vrrroempartij'. Bron: Toine Heijmans in de verslaggeverscolumn van de De Volkskrant op 14 jun 2018.
"Ed Nijpels, de showmaster van de vrrroempartij, deelt in dit zaaltje een rechtse hoek uit aan de industrie die komt vertellen dat bedrijven uit Nederland verdwijnen als het klimaat voorrang krijgt".
"Overigens zijn dit hoofdlijnen. Voor concrete maatregelen rekent Ed op de provincies en de gemeenten waar ‘bestuurders met een rechte rug’ het echte werk mogen doen. Handigheidje van het can-do-kabinet dat lastige kwesties graag uitbesteed en pas op resultaten rekent in ‘twintig-dertig’, een tijd ver over hun horizon".
"Ondertussen suddert op de lage pitjes van de Haagse politiek al twee jaar een Klimaatwet. Stevige beslissingen nemen is lastig, aangaande dit controversiële onderwerp. Dat laat je beter aan ‘de sectortafels’ en ‘het lokale’".
Ed Nijpels: de nieuwe Kop van Jut bij de VVD?
Zie ook: 01 mei 2018 (update 14 mei 2018) in 'Nederland Polderland' over de populistische relatie tussen lokale bestuurders en die van 'Den Haag'.

08 jun 2018:
'Verdeel de lusten en de lasten van de groene revolutie eerlijk'. Bron: De Volkskrant 08 jun 2018.
"Zonder ingrijpen zal de nieuwe energietransitie leiden tot nieuwe ongelijkheid. Michiel Hulshof en Koen Straver pleiten voor ‘energie-rechtvaardigheid’. Voorkom dat het klimaat de nieuwe splijtzwam wordt".
Vandaar ook mijn stukje hierboven over 'De sociale transitie'.

04 jun 2018:
'Is rundvlees eten vervuilender dan autorijden?'. Bron: NOS 03 juni 2018. Zie ook de bron: Science.
"Wat bleek? Als er geen vlees en zuivel meer geproduceerd zou worden, wordt driekwart van de landbouwgrond wereldwijd overbodig. En terwijl vlees en zuivel maar 18 procent van de calorieën leveren, komt bij de productie 60 procent van alle broeikasgassen vrij die door de landbouw geproduceerd worden".
Kunnen we vandaag  gewoon mee beginnen, minder vlees eten, om te beginnen met rundvlees!

04 juni 2018:
'Meer aandacht nodig voor groene waterstof in het klimaatakkoord'. Bron: NOS 02 jun 2018.
"Volgens de ondertekenaars van het Waterstof Manifest kan waterstof helpen om de klimaatdoelen van Parijs te halen, CO2-reductie te realiseren en de Nederlandse economie te vergroenen".
"Groene waterstof wordt gemaakt uit duurzame energie zoals windenergie en zonne-energie".

28 mei 2018:
'Dutch government appeals against court ruling over emissions cuts'. Bron: The Guardian 28 mei 2018.
"But Mark Rutte’s government on Monday put the ball back in the plaintiffs’ court, arguing that judges in The Hague had overstepped their authority and were in danger of outflanking public opinion".

16 mei 2018:
'Nederland is rijk, maar scoort superslecht op duurzame ranglijsten'. Bron: Trouw 16 mei 2018.
"Het CBS kijkt bovendien niet alleen naar de brede welvaart ‘hier en nu’, maar richt de blik ook op ‘later en elders’. Daaruit wordt duidelijk dat de Nederlandse welvaart consequenties heeft voor mensen in andere landen. De goederen en diensten die Nederland invoert, zijn in andere landen geproduceerd. Dat levert daar banen en inkomens op, maar belast ook het milieu. Zo is de Nederlandse ‘broeikasgasvoetafdruk’, die duidelijk maakt hoeveel broeikasgas andere landen uitstoten vanwege Nederlandse vraag naar producten, vorig jaar gestegen".
We steken onze kop liever in het zand: hier de lusten, daar de lasten. Deden we met de slavernij en met de gaswinning ook al.

11 mei 2018:
'CO2 maakt de wereld groener, zeggen klimaatsceptici graag. Daar valt wel wat op af te dingen'. Bron: De Volkskrant 11 mei 2018.
"De onderzoekers hebben alleen naar het effect van CO2 gekeken. In werkelijkheid zal er de komende decennia meer gebeuren. De temperatuur zal stijgen. Er komt meer verdamping waardoor er minder water beschikbaar komt. Als het te warm wordt, gaan bepaalde planten dood – dan is er helemaal geen CO2-opname meer. Er komt een verschuiving van soorten naar het noorden, maar daar is een grens aan. Er zijn meer factoren die invloed hebben op vergroening van de aarde dan alleen toename van de hoeveelheid CO2".

09 mei 2018:
RIVM waarschuwt voor biomassa: 'Het kan de gezondheid schaden'. Bron: Trouw 09 mei 2018.
"Het klonk als een oerdegelijk alternatief: de stook van biomassa als schone energiebron. Helaas, als ideale klimaatoplossing kunnen we dit wegstrepen. Het RIVM waarschuwt dat de stook van hout en groenafval zorgt voor een serieuze toename van fijnstof".
Opnieuw: biomassa is dus geen win-win.

28 apr 2018:
'Hierom vinden we vegetariërs vaak irritant' Bron: AD 27 apr 2018.
"Worden we niet allemaal vegetariër, dan zal de wereld vergaan", kopt Trouw.

27 apr 2018:
'Advies: Nederland moet meer inzetten op ‘groen gas’, bijvoorbeeld van zeewier'. Bron: Trouw 27 apr 2018.
"Energiefabriekjes door het hele land kunnen groen gas gaan maken van restafval. Dat kan gft-afval zijn, rioolslib of snoeiresten. Duizenden veeboeren kunnen gas gaan maken uit mest. Grote kansen ziet de studie verder voor groen gas van zeewier, te kweken bij windmolens in de Noordzee. Bulkafval uit de voedingsindustrie, zoals zetmeel, is ook een gasbron. Zelfs windenergie kun je omzetten in groen waterstofgas".
Daar waar het werkelijk gaat om restafval, daar zou je aan dit soort oplossingen kunnen denken. Maar nemen we nu de boeren en hun mestoverschotten. Mest is op dit moment een afval, dat uiteindelijk komt uit de landbouwproductie. Eerst veevoeder verbouwen, dan vee fokken, met alle milieuproblemen die dat veroorzaakt, en dan de mest gaan 'verduurzamen', lijkt toch wel een enorme omweg. Als we de vleesproductie terugdraaien, dan komt er helemaal geen restafval meer in de vorm van mest. Dat is een veel efficiëntere oplossing.
Een zelfde gevaar lopen we met de redenering over snoeiafval. Ja, snoeiafval kun je als biomassa gebruiken voor vergassing. Maar een boom groeit zo langzaam, dat 'groen gas' produceren uit bomen een leugen is. Overheden komen dan vaak aan met bijvoorbeeld het verhaal: voor elke gerooide boom herplanten we er een. Klinkt leuk, maar gaat voorbij aan de natuurschade van de kap en bovendien is voor elke gekapte boom een tig aantal vervangers nodig om tot gelijkwaardige compensatie te komen. Het gaat dan om schijnoplossingen. Op grote schaal 'snoeiafval' gebruiken betekent vernietiging van natuur en milieu.

25 apr 2018:
'Meer CO2 lijkt toch niet goed voor plantgroei'. Bron: New Scientist 25 apr 2018.
"Juist de planten waarvan verwacht werd dat ze het goed zouden doen bij hogere CO2-concentraties – en daarmee extra veel van dit broeikasgas uit de lucht zouden halen – deden het slechter in het langstlopende experiment van zijn soort. Dit kan betekenen dat de aarde op lange termijn meer zal opwarmen dan klimaatmodellen nu voorspellen".
"Als hij gelijk heeft dan zal de CO2-opname op land in de toekomst afnemen".
"Zijn werk suggereerde al dat een tekort aan fosfor – net als stikstof een belangrijk element voor planten – ervoor zorgt dat bossen niet zullen profiteren van grotere hoeveelheden atmosferisch CO2".

04 apr 2018:
'Kabinet schuift 'vee-advies' terzijde'. Bron: AD 04 apr 2018.
"Zelfs als alle beschikbare maatregelen worden genomen om de uitstoot van broeikasgassen door de Nederlandse veehouderij te beperken, dan zal naar verwachting in 2050 de veehouderij toch nog beslag leggen op de totale toegestane broeikasgasuitstoot in Nederland. Het is daarom volgens de RLi onontkoombaar dat boeren minder dieren gaan houden. Nederland telt nu zo’n 4 miljoen runderen, ongeveer 12 miljoen varkens en 105 miljoen kippen".
Het 'groenste kabinet ooit' gaat dit dus niet 'gewoon doen'? Raar dat mensen vertrouwen in de 'Politiek' kwijt raken?

03 april 2018:
'Nederlandse veestapel moet fors krimpen om klimaatdoelen Parijs te halen, adviseert Raad. En snel ook'. Bron: De Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) in De Volkskrant van 03 apr 2018.
"De aanbevelingen van de Raad staan op gespannen voet met de kabinetsplannen. In het regeerakkoord staat namelijk dat 'volumebeperkende maatregelen' niet de voorkeur hebben bij het verduurzamen van de sector. Maar Nederland heeft geen keus, concludeert de Raad op basis van berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving".
Gewoon dus toch maar even doen!

30 mrt 2018 (update 07 apr 2018):
'Dit is erg pijnlijk. Na alle ellende door #gaswinning wil de regering nu bij Pieterzijl juist gas gaan winnen door te fracken'. Bron: Sandra Beckerman Twitter.
Minister Eric Wiebes mag dan de beetje clowneske man van de empathie zijn, die soms ook best van goede wil lijkt te zijn, Minister President Mark Rutte heeft al drie kabinetten laten zien geen visie te hebben. Nou ja, hij heeft wel een kijk op de zaak en dat is alles te doen en te laten om al die 'betrouwbare' en 'loyale' lobbyende vriendjes uit zijn eigen omgeving te behagen. Rutte is eigenlijk de Sinterklaas 2.0 (opvolger van Joop den Uyl, hier op YouTube, en Hans Wiegel), daarom houdt hij waarschijnlijk ook zo van dit kinderfeest. Deze moderne Sint geeft het liefst belastingcadeautjes aan aandeelhouders van multinationals als Shell (een aandeelhouder is iemand die niet werkt, een soort profiteur dus, maar wel geld verdient. Dit type wordt in het dagelijks leven door sommigen, zoals Mark Rutte, ten onrechte verward met een werkloze, die van een uitkering rond moet zien te komen).
Zelfs met voormalig Greenpeace activist Diederik Samson als politiek bondgenoot maakte Rutte met zijn kabinet weinig of niets klaar op weg naar een duurzame energietransitie.

28 mrt 2018:
'Kabinet bouwt stikstoffabriek om Gronings gas te verminderen'. Bron: RTL Nieuws 27 mrt 2018.
"Minister Eric Wiebes (Economische Zaken) geeft opdracht voor de bouw van een nieuwe stikstoffabriek. Daarmee kan Noors of Russisch gas worden aangelengd met stikstof, zodat het te gebruiken is in onze Cv-ketels. Jaarlijks hoeft er dan 7 miljard kuub minder aan Gronings gas uit de bodem te worden gehaald". "De bouw van de stikstoffabriek kost 500 miljoen euro".
Wat meer achtergrond informatie over hoog- en laagcalorisch aardgas is hier te lezen:
'Nederland kent grofweg twee kwaliteiten aardgas: hoog- en laagcalorisch'. Bron Menterwolde.Info 04 jun 2015.
Wiebes wil dus 500 miljoen Euro investeren in een stikstoffabriek om minder Gronings aardgas te kunnen winnen. Tegelijkertijd moeten wij massaal van het aardgas af, over drie jaar zou het einde van de huidige Cv-ketel gepland staan.
Het enige waar deze maatregel toe bijdraagt is de mogelijkheid om, bij gelijke vraag, de productie van Groninger aardgas te verlagen.
Maar wat levert bovenstaand verhaal over de stikstof toevoeging nu op voor de energietransitie? Er wordt een peperdure fabriek gebouwd, Noors of Russisch aardgas wordt geïmporteerd en gemengd met stikstof. Vervolgens is het de bedoeling dit pseudo Groningengas weer als vanouds door te leveren aan de consument. Qua duurzaamheid levert het dus niets op, de uitstoot van broeikasgassen gaat er nul komma nul mee omlaag.
Datzelfde verhaal gaat dus ook op voor bedrijven die van Wiebes van het aardgas af moeten. Wij als burger denken wellicht: wat mooi, die moeten dus overschakelen op duurzame energiebronnen. Maar zo zit het dus niet. Die ondernemingen moeten van het Groningengas af en worden aangemaand om zo spoedig mogelijk over te schakelen op het pseudo Groningengas. Ook daarvoor geldt dus dat het qua duurzaamheid helemaal niets oplevert.
Het verhaal van Wiebes heeft dus helaas niets te maken met een energietransitie in de zin van verduurzaming.
Nog wat achtergrondinformatie:
'Gaswinning in Groningen. Geschiedenis, gevolgen en toekomst' Bron: Historiek 16 jan 2018.
'Aardgaswinning in Nederland'. Bron: Wikipedia.
'Waarom we niet stoppen met de gaswinning'. Bron: RTL Z 09 jan 2018.
'Meer vaart achter dichtdraaien gaskraan Groningen dan verwacht: uiterlijk in 2030 dicht'. Bron: De Volkskrant 29 mrt 2018.
Tja, uiteindelijk geldt natuurlijk gewoon Op = Op en dat was al in 1959 bekend.

26 feb 2018:
'Het kabinet wil als 'groenste ooit' de geschiedenis in, maar mist een belangrijk punt: vlees'. bron: De Volkskrant 26 feb 2018.
"Volgens de FAO, de landbouworganisatie van de Verenigde Naties, is de veehouderij verantwoordelijk voor 14,5 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, evenveel als alle transport bij elkaar. 70 procent van de landbouwgrond staat direct (weiden) of indirect in dienst van de vleesproductie; 30 tot 40 procent van de wereldgraanoogst wordt gevoerd aan de 50 miljard dieren die jaarlijks geslacht worden".

23 feb 2018:
'We zijn verslaafd aan groei, maar zien dat niet onder ogen'. bron: Trouw 22 feb 2018.
"Onze hang naar meer staat haaks op het beperken van de opwarming".
"Een daadwerkelijke transitie naar een circulaire economie zal de exponentiële groei tot ingetogen proporties beteugelen; tot niet meer dan lineaire groei. Door onze politici en bankiers niet meer op groei af te rekenen maar op die transitie, kunnen we onze kleinkinderen iets cadeau geven dat ze niet kunnen kopen: een leefbare planeet".

23 feb 2018:
'Wiebes legt uit hoe Rutte III het 'groenste kabinet ooit' denkt te worden'. bron: De Volkskrant 23 feb 2018.
"Na afloop van de ministerraad vertelt hij hoe Nederland voor de zomer het zogenoemde Klimaatakkoord gaat sluiten".
"Aan een zestal 'tafels' gaan tientallen vertegenwoordigers van tal van maatschappelijke organisaties bepalen op welke manier Nederland in 2030 bijna de helft minder broeikasgassen uitstoot dan in ijkjaar 1990".
Het is niet meer de tijd om nog extra tijd te verspillen met denken, plannen te maken en aan 'tafel' te gaan zitten. Dat hebben we inmiddels wel geleerd van de aardgasproblematiek in Groningen.

23 feb 2018 (update 07 mrt 2018):
Groningen Airport Eelde: vertraging Lelystad is 'enorme kans'. bron RTV Noord 23 feb 2018.
"Wethouder Joost van Keulen van de gemeente Groningen - een van de aandeelhouders van het vliegveld - zei eerder deze week ook dat uitstel van de uitbreiding van Lelystad Airport positieve gevolgen heeft voor Eelde".
Tja, dit staat wel ver af van de plannen en het duurzaamheidsdenken van minister Wiebes.

28 nov 2017:
'De luchtvaart is de nagel aan de doodskist van het klimaat: zo gaan we 'Parijs' zeker niet halen'. bron: De Volkskrant 28 nov 2017.
"Als de luchtvaart door mag groeien zoals zij nu doet, stoot de reissector in zijn eentje rond 2070 meer CO2 uit dan de rest van de wereld. En dan verbruikt de sector ook in zijn eentje alle 'CO2-ruimte' voor de hele wereld. Volgens Paul Peeters, die recentelijk promoveerde op een studie naar de CO2-uitstoot van de reisindustrie, is de groei van de sector met de gebruikelijke middelen niet te beteugelen".

25 okt 2017:
"We zullen geroosterd en gegrild worden": 'IMF-directeur waarschuwt voor klimaatverandering'. bron: DeMorgen 25 okt 2017.
"Christine Lagarde, directeur van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), schetst een bijzonder duister toekomstbeeld, als te weinig wordt gedaan om klimaatverandering en ongelijkheid tegen te gaan".