Fototoek


Fotogalerie van Jan-Maarten Goedkoop

Anarchisme
Anarchisme
2018年09月25日
vastgemaakt bericht
Let op: anticiperend op de 'EU vs Disinformation campaign' van de 'European External Action Service East Stratcom Task Force' en vanwege invoering van onder meer de Duitse 'Netzwerkdurchsetzungsgesetz' heeft de redactie van deze website besloten per 1 februari 2018 op alle politiek gevoelige items preventief 'SelfCensuur'* toe te passen.

vastgemaakt bericht
'Vrijheid Van Meningsuiting':
“The ability to express ourselves freely is fundamental to a free society,” said Jodie Ginsberg, chief executive officer of 'Index on Censorship'. “This includes the freedom to publish, to satirise, to joke, to criticise, even when that might cause offence to others. Those who wish to silence free speech must never be allowed to prevail". Bron: The Guardian 08-01-2014.
Zie ook: Amnesty International over 'Vrijheid van Meningsuiting' en 'A History and a Warning'.

Anarchisme

De hier verder aangeduidde verwarring met chaos en wanorde blijkt al bij het bekijken van het beeld van dit item: 'Don't Forget To Eat Your Lunch And Make Some Trouble'. Bron: Banksy.

Een item waar boekenkasten vol over zijn geschreven. Voor mij toch een uitdaging er iets uit te halen dat ik een beetje relevant vind of waar ik me zelf bij betrokken voel(de), hetzij in het nu, hetzij in het verleden, hetzij in de toekomst.

Direct maar de lastigste vraag stellen dacht ik.

Wat is Anarchisme?

Op 26 juni 2014 verscheen in De Correspondent een artikeltje van Jeroen Raalte onder de titel: 'De eeuwige wederkeer van het anarchisme'.
"Wat is anarchisme precies?
Om de vraag wat anarchisme is te beantwoorden, is het handig te beginnen met wat het vooral niet is. Velen zien anarchisme namelijk als een aanklacht tegen elke vorm van orde, - en dus als een recept voor chaos. Maar de cirkel om de ‘A,’ het bekende symbool van anarchisme, staat zelfs voor de ‘O’ van orde, naar de uitspraak van negentiende-eeuwse Franse filosoof (en bedenker van de term) Pierre-Joseph Proudhon: ‘Anarchie is orde.’
De term ‘anarchisme’ komt van de oud-Griekse samentrekking an-arkhos, letterlijk ‘zonder heerser’. Hoewel een breed gedachtegoed zonder vastomlijnde doctrine, is anarchisme in de kern eenstemmig: macht is inherent onrechtvaardig. Hiërarchische structuren zoals het kapitalisme en ‘de staat’ houden volgens anarchisten ongelijke en gedwongen relaties in stand. Daarom verlangen ze naar een samenleving ontdaan van elke vorm van hiërarchie.
Halverwege de negentiende eeuw zaten anarchisten in het hart van de socialistische beweging van West-Europa. Het onderscheid tussen sociaaldemocraten, communisten en anarchisten ontstond pas aan het einde van die eeuw, toen verschillende stromingen ruzieden over de te volgen strategie.
De sociaaldemocraten wilden socialisme bewerkstelligen via de parlementaire weg. Het staatscommunisme van Karl Marx, Friedrich Engels en Vladimir Lenin gaf de voorkeur aan een revolutionaire arbeidersregering die het socialisme van bovenaf zou opleggen: ‘De dictatuur van het proletariaat.’ De anarchisten waren fel tegen beide strategieën, omdat deze de hiërarchie van de staat overeind hielden. Zij pleitten voor de totale vernietiging van de staatsmacht.
Zowel de sociaaldemocratie als het staatscommunisme groeiden in de twintigste eeuw uit tot grote politieke stromingen. Anarchisme bleef daarentegen marginaal: alleen Catalonië kende tijdens de Spaanse Burgeroorlog een vluchtige ervaring met anarchisme, wat een verdeeld succes bleek".
Bron: De Correspondent 26 jun 2014.

Anarchisme volgens Wikipedia:

Anarchisme (van Oudgrieks ἄναρχος, anarchos: ἀ- = "geen", ἀρχός = "heerser") is het streven naar een situatie of samenleving waarin mensen zonder een hogere macht of autoriteit leven (anarchie). Het is de verzameling denkwijzen die terug te brengen is tot de gedachte dat een individu op geen enkele manier een ondergeschiktheid áán of ván iets of iemand erkent. In de omgangstaal wordt de term anarchie als samenleving vaak verward met een andere betekenis van het begrip anarchie, namelijk chaos of wanorde/verwarring. Met de term sociaal-anarchisme tracht men die verwarring tegen te gaan.
Bron: Wikipedia.

De definitie van het Sociaal-Anarchisme volgens  Wikipedia:

Het sociaal-anarchisme is een verzamelterm die een aantal stromingen van het anarchisme omvat. Deze term wordt op verschillende wijze gebruikt. Ferdinand Domela Nieuwenhuis gebruikt het woord sociaal-anarchisme als synoniemen voor anarchisme en voor libertair socialisme. Echter Daniel Guerin maakt juist onderscheid tussen sociaal-anarchisme en individueel-anarchisme, waarbij het mutualisme, collectief-anarchisme en anarchocommunisme onder de verzamelterm sociaal-anarchisme vallen.
Bron: Wikipedia.

De vraag die ik mezelf en anderen regelmatig gesteld heb is deze: en jij dan, wat heb jij met het Anarchisme?

Als ik het allemaal zo eens bekijk dan denk ik dat een van de belangrijkste motto's in het leven voor mij toch wel is het idee van 'Niemands Knecht en Niemands Baas'. Dit motto hangt natuurlijk nauw samen met het begrip vrijheid. En daarmee begint dan ook al snel de discussie: wat is vrijheid?

Vrijheid

Vrijheid (sociologie) is de mogelijkheid om naar eigen wil te handelen. In maatschappelijke zin behelst het de mogelijkheid van groepen en individuen om deel te nemen aan het maatschappelijke, economische en politieke verkeer. In de moderne tijd is het een van de belangrijkste maatschappelijke waarden geworden, met een groot aantal verschillende interpretaties. Bron: Wikipedia.

Vrijheid in de filosofie van de geest is een concept rond kernvragen als: Bestaat menselijke vrijheid en zo ja, wat is het dan precies? En waartoe is de mens dan vrij? Het antwoord op deze vragen is hecht verbonden met iemands visie op de geest. Want is onze geest niet alleen maar een bepaald aspect van de materie? Daarom in dit artikel eerst een kleine samenvatting van de hoofdvisies op het lichaam-geest probleem. Dan een analyse van vrijheid. Bron: Wikipedia.

Vrijheid en mensenrechten (in 10 vragen). Vrijheid is een centraal begrip in de mensenrechten, waar het in een groot aantal betekenissen en verbindingen wordt gebruikt. Bron: Amnesty.

Het lastige met het begrip vrijheid is natuurlijk dat die niet absoluut bestaat, zolang we als mensen onderdeel zijn van een gemeenschap. Het is een cliché, maar het gaat wel op: de vrijheid van de een houdt op waar die van de ander begint.
Om maar bij een onderwerp te blijven dat we allemaal kennen: roken. Mag ik als individu roken in de nabijheid van mijn medemens, als vast staat dat mijn rookgedrag schadelijk is voor de gezondheid van mijn medemens? Zo zit onze wereld vol met dit soort dilemma's.
Vaak genoeg is het overigens ook volstrekt helder waar de grens ligt en is de scheidslijn tussen vrijheid en onvrijheid vrij eenvoudig aan te geven. Het opleggen van normen en waarden door een overheid is daar een voorbeeld van. Normen en waarden worden door de maatschappij als geheel gevormd; zijn een resultaat van een continu voortdurend proces. Het is aan eenieder om zelf te bepalen wat zijn of haar normen of waarden zijn.

Vrijheid en Anarchisme, een beetje persoonlijk.

Een eerste ervaring met het begrip Anarchisme deed ik waarschijnlijk op bij het horen van Georges Brassens[1] met zijn lied 'La Mauvaise Réputation', toen ik als kleuter in Limburg woonde. Hoewel ik de tekst niet verstond begreep ik wel een beetje wat het voor mijn vader, die het veelvuldig tijdens autoritjes zong, moest betekenen.
Toen ik naar Groningen verhuisde werd tennis mijn grootste passie en Trudy Groenman mijn idool. Dat stond wel ver van het Anarchisme af. Maar ook op de tennisbaan drongen de jaren zestig door en zelfs op het gravel kwam het tot aanvaringen tussen 'links' en 'rechts'. Dat was vaak best lastig, om in de positie te zitten van 'a lefty who plays with righties'. Dat tennis van pas kan komen in de 'strijd' bleek onlangs tijdens protestacties tegen een vliegveld bij Nantes. Nog met succes ook!
De opkomst van Provo in 1965 ging eigenlijk wel een beetje langs mij heen, vanwege mijn leeftijd en vanwege het tennis, dat met kop en schouders op nummer één stond. Toch drong via school de 'Revolutie' ook wel binnen. In 1967 werden we op schoolreis geconfronteerd met  'Il Est Cinq Heures, Paris S'Eveille', het was de vooravond van Mei '68.
De jeugd in Groningen volgde de ontwikkelingen in Amsterdam op de voet en volgde in het spoor van de Provo's.
In 1973, toen de 'Revolutie' in feite allang geschiedenis was, kon je toch nog even het vrijgevochten gevoel van de jaren zestig ervaren bij een concert van 'Chuck Berry' in het Concertgebouw in Amsterdam.
Het zou overigens te ver gaan om te stellen dat heel Groningen in de ban was van Provo, Anarchisme, Hippies en de Vrijheidsstrijd. 
Hoewel de sociale strijd volgens deskundigen misschien wel een stille dood stierf, waren de gevolgen ervan toch verstrekkend. Vrouwenemancipatie, homorechten en vele andere verworvenheden vonden hun oorsprong toch in de rebelse jaren van het Anarchistische Amsterdam en Groningen.
Tegenwoordig is het misschien wat stiller, maar het wil niet zeggen dat, op andere manieren, er niet meer gestreden wordt voor rechten en vrijheden van groepen en individuen. Het is misschien goed te bedenken dat die rechten altijd onderhevig zijn aan verandering en altijd bevochten zullen moeten worden. Is het niet hier dan wel elders, door groepen als bijvoorbeeld 'Pussy Riot'. Voor onszelf of voor het lot van 'Vluchtelingen'. Voor mensen dan wel voor 'Landschap en Natuur'.

Anarchisme 2.0

Provo, Mei '68, Ban de Bom, Flowerpower, Greepeace: het waren voor ieder zichtbare signalen van een veranderende maatschappij. De 'Revolutie' speelde zich af op straat, met spandoeken en borden. Vandaar ook de verwarring onder het grote publiek over chaos en geweld.
Maar is er op dit moment niet een andere, meer onzichtbare 'Revolutie' gaande, die niet zo opvalt, maar misschien wel een veel grotere impact op de wereld om ons heen heeft? De 'Revolutie' die ik Anarchisme 2.0 zou willen noemen.
Het is het Anarchisme van de digitale wereld: Twitter, Facebook, YouTube, WhatsApp, Snapchat, Blog(st)gers en Vlog(st)gers. Maar ook intiatieven van onderop op gebieden als Energietransitie, Duurzaamheid, Vrouwenemancipatie, Burgerrechten en Onderwijs bijvoorbeeld. Valt het democratiseren van het onderwijs via ICT niet ook onder de noemer Anarchisme 2.0? Drop-outs van school die gratis kunnen leren programmeren? Snel internet om digitaal analfabetisme te bestrijden? Zijn er niet talloze jongeren bezig met een 'Stille Revolutie', zonder zichtbaar geweld, maar wel een die onze maatschappij grondig gaat veranderen?
Interessant in dit kader is in mijn ogen de lezing van Jarno Duursma op 28 mei 2017: 'Risico's van kunstmatige intelligentie: Jarno Duursma. SMC050 28 mei 2017'.
De oude en fundamentele vraag die ook hier natuurlijk om de hoek komt kijken is opnieuw: wie is er de baas over en hoe wordt de macht er mee verdeeld? Wie is er knecht en wie is er baas en is die er eigenlijk nog wel? Hoe zit het met de vrijheid? Vragen die even relevant zijn als die welke gesteld werden omtrent het oude begrip Anarchisme.

Anarchisme 2018.

De afbeelding van dit item is een werk van niemand minder dan de anarchistische Engelse straatkunstenaar Banksy.
Een van zijn meest bekende werken is ongetwijfeld 'Girl With Balloon', een werk met een mooie diepere laag. Voor mij telde de gedachte: 'There Is Always Hope', maar de meningen over de interpretatie zijn verdeeld. Gaat het wel over hoop of gaat het over loslaten? Wat bedoelde Banksy eigenlijk te zeggen?
Dan in oktober 2018 is daar die veiling bij Sotheby's van uitgerekend dit kunstwerk. Binnen een week verandert de titel van 'Girl With Balloon' via 'Love In The Bin' naar 'Shred the Love'. Banksy laat ons verbijsterd en in verwarring achter.


[1]In 1992 verscheen het boek 'Georges Brassens' 77 gedichten en chansons vertaald door Gerard Wijnen.
Wijnen omschrijft de betekenis van Brassens voor hem als volgt:
"... Trouwe echtgenoten, overspelige vrouwen, hoeren, pastoors, doodgravers, moordenaars, de minstbedeelden, allen worden met dezelfde tolerantie en met dezelfde deernis bekeken. Alleen 'janzak in groepsverband' wordt niet geaccepteerd.
Het hele oeuvre is één grote aanmoediging om je eigen weg te kiezen en je niet door conventies te laten leiden. Persoonlijke vrijheid met als enige doel jezelf te worden ..."
Misschien komen die woorden wel heel dicht in de buurt van het begrip Anarchisme, zoals ik er zelf een beetje tegen aan kijk en in sta. Persoonlijke vrijheid, maar diezelfde vrijheid dan ook gegund aan ieder ander, hoe lastig dat soms ook is.


Bijsluiter:

Met een * aangeduide citaten behoren tot de grotere groep der Parodialen. Ze worden vooral veel gebruikt in de vierdelijns zorg. Parodialen worden specifiek ingezet bij klachten van verhoogd ego. De werkzame stof bestaat meestal uit Parodie of Satire, maar soms bevat het medicijn ook Ironie, Spot, Humor of aanverwante stoffen. Bijwerkingen zijn niet bekend. Het middel moet wel met terughoudendheid worden toegepast bij mensen met een chronisch tekort aan 'Selfspot'. Humor kan bij deze groep patiënten soms dodelijk zijn. In mildere vorm zijn effecten waargenomen van allergie en irritatie.  Deze verschijnselen verdwijnen meestal binnen een paar minuten. Wanneer de reactie heftiger is en langer aanhoudt is het raadzaam contact op te nemen met de huisarts. Neem altijd de betreffende Parodial mee, zodat uw arts weet welke stof van toepassing is.

: zoiets als , 'Geprüfte Sicherheit', voor de persvrijheid? Zie ook Sheila Sitalsing op 30 aug 2017.